G20 સંમિટમાં કેટલા દેશો લઇ રહ્યાં છે ભાગ? ક્યાં દેશોએ સંમેલનથી બનાવી દુરી?

Published: Wednesday, September 6, 2023, 10:15 [IST]

ભારત 9 અને 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ એક મેગા ઇવેન્ટ G20 લીડર્સ સમિટનું આયોજન કરવા માટે તૈયાર છે. જેમાં યુએસ પ્રમુખ જો બિડેન, યુકેના પીએમ ઋષિ સુનાક, ઓસ્ટ્રેલિયાના પીએમ એન્થોની અલ્બેનીઝ અને ઘણા અન્ય સહિત વિશ્વના ટોચના નેતાઓ હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે.

ગ્રૂપ ઓફ ટ્વેન્ટી (G20) એ આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક સહયોગ માટેનું મુખ્ય મંચ છે. તે તમામ મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક મુદ્દાઓ પર વૈશ્વિક આર્કિટેક્ચર અને શાસનને આકાર આપવા અને મજબૂત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

G20 માં 19 દેશોનો સમાવેશ થાય છે - આર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, કેનેડા, ચીન, ફ્રાન્સ, જર્મની, ભારત, ઇન્ડોનેશિયા, ઇટાલી, જાપાન, રિપબ્લિક ઓફ કોરિયા, મેક્સિકો, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, તુર્કી, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને યુનાઇટેડ અને યુરોપિયન સંઘ આ ઉપરાંત આ વર્ષે ભારતે બાંગ્લાદેશ, ઈજીપ્ત, મોરેશિયસ, નેધરલેન્ડ, નાઈજીરીયા, ઓમાન, સિંગાપોર, સ્પેન અને યુએઈને સમિટમાં આમંત્રણ આપ્યું છે.

G20 સભ્યો વૈશ્વિક ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP)ના આશરે 85%, વૈશ્વિક વેપારના 75% કરતા વધુ અને વિશ્વની લગભગ બે તૃતીયાંશ વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેથી જ, તે હાલમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું સંગઠન છે, અને ભારત પ્રથમ વખત G20 સમિટનું આયોજન કરી રહ્યું છે.

સમિટમાં કયા નેતાઓ હાજરી આપી રહ્યા છે?

બિડેન G20 સમિટમાં ભાગ લેવા માટે ગુરુવારે ભારત જશે, તેઓ નવી દિલ્હીમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક પણ કરશે. વ્હાઇટ હાઉસે આ જાણકારી આપી છે. વ્હાઇટ હાઉસે શુક્રવારે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ ગુરુવારે G20 નેતાઓની સમિટમાં ભાગ લેવા માટે નવી દિલ્હી, ભારતના પ્રવાસે જશે. 8 સપ્ટેમ્બરે રાષ્ટ્રપતિ બિડેન વડાપ્રધાન મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠકમાં ભાગ લેશે.
ઋષિ સુનક આગામી સમિટમાં ભાગ લેશે. ગયા વર્ષની શરૂઆતમાં ચાર્જ સંભાળ્યા બાદ નવી દિલ્હીની આ તેમની પ્રથમ સત્તાવાર મુલાકાત હશે.
ઓસ્ટ્રેલિયા એવા ઘણા દેશોમાંથી એક છે જેણે જાહેરાત કરી છે કે તેના વડાપ્રધાન જી20 સમિટમાં ભાગ લેશે. ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાનની ભારત મુલાકાત તેમના ત્રણ દેશોના પ્રવાસનો એક ભાગ હશે. તેઓ જે અન્ય બે દેશોની મુલાકાત લેશે તે છે ઈન્ડોનેશિયા અને ફિલિપાઈન્સ.
કેનેડાના વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડોએ નવી દિલ્હીમાં આગામી સમિટમાં ભાગ લેવાની પુષ્ટિ કરી છે. હાલમાં ભારત અને કેનેડાના સંબંધો ખાલિસ્તાનીઓના કારણે ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે છે અને કેનેડાએ ગયા અઠવાડિયે અચાનક લીધેલા નિર્ણયમાં ભારત સાથેના વેપાર સોદા અંગેની વાતચીત અટકાવી દીધી છે.
જર્મન ચાન્સેલર ઓલાફ સ્કોલ્ઝે તાજેતરમાં ક્ષતિગ્રસ્ત આંખ સાથેની તસવીર પોસ્ટ કરીને મેમ ફેસ્ટને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું, તેમણે નવી દિલ્હીમાં આગામી G20 સમિટમાં હાજરીની પુષ્ટિ કરી છે.
ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઈમેન્યુઅલ મેક્રોન 9 અને 10 સપ્ટેમ્બરે યોજાનારી G20 સમિટમાં પણ ભાગ લઈ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, એવી પણ અપેક્ષા છે કે નેતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય વાતચીત કરશે.
આર્જેન્ટિનાના રાષ્ટ્રપતિ આલ્બર્ટો ફર્નાન્ડિઝે નવી દિલ્હીમાં G20 સમિટમાં તેમની હાજરીની પુષ્ટિ કરી છે.
તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ તૈયપ એર્દોગન: હાલમાં, દિલ્હીના કાર્યક્રમમાં તેમની હાજરી વિશે કોઈ પુષ્ટિ નથી, પરંતુ કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તેઓ આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપશે.
ક્રેમલિને પુષ્ટિ કરી છે કે પુતિન નવી દિલ્હીમાં બહુપ્રતીક્ષિત જી-20 નેતાઓની સમિટ માટે ભારતની મુલાકાત લેશે નહીં.
ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે પુષ્ટિ કરી છે કે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ બહુપ્રતિક્ષિત કાર્યક્રમમાં હાજરી આપશે નહીં, પરંતુ ચીને કહ્યું છે કે વડા પ્રધાન લી કિઆંગ નવી દિલ્હીમાં તેમની હાજરીનો અનુભવ કરાવશે.
બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લુઇઝ ઇનાસિયો લુલા દા સિલ્વા: બ્રાઝિલ ડિસેમ્બરમાં ભારતમાંથી G20 બ્લોકનું અધ્યક્ષપદ સંભાળવા માટે સુયોજિત છે, પરંતુ બ્રાઝિલે હજુ સુધી નવી દિલ્હીમાં તેના રાષ્ટ્રપતિની હાજરીની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. જોકે, ઘણા મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ ભારતની મુલાકાતે આવવાના છે.
સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તમામ G20 સભ્યો (રશિયાના વ્લાદિમીર પુતિન, ચીનના શી જિનપિંગ, મેક્સિકોના એન્ડ્રેસ મેન્યુઅલ લોપેઝ ઓબ્રાડોર સિવાય) અને અન્ય તમામ ભાગીદાર દેશોના રાજ્યોના વડાઓ ભારતની મુલાકાતે આવવાના છે.
અગાઉ સાઉદી અરેબિયાના વડા પ્રધાન મોહમ્મદ-બિન સલમાનના આગમનને લઈને થોડી સસ્પેન્સ હતી, પરંતુ સાઉદી અરેબિયાએ પુષ્ટિ કરી છે કે પ્રિન્સ સલમાન ભારત આવી રહ્યા છે અને પાકિસ્તાનમાં તેમનું ટૂંકું રોકાણ રદ કર્યું છે.
આ વિશ્વ નેતાઓ ઉપરાંત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, IMF, વિશ્વ બેંક અને WTOના અધિકારીઓ બેઠકમાં હાજર રહેશે.
તેમના સિવાય ભારતે ત્રણ પ્રાદેશિક અને ત્રણ અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓને મહેમાન તરીકે આમંત્રિત કર્યા છે. પ્રાદેશિક સંગઠનોમાં આફ્રિકન યુનિયન (AU), આફ્રિકન યુનિયન ડેવલપમેન્ટ એજન્સી- આફ્રિકાના વિકાસ માટે નવી ભાગીદારી (AUDA-NEPAD), અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાઈ રાષ્ટ્રોના સંગઠન (ASEAN)નો સમાવેશ થાય છે.
ભારતનો પ્રયાસ G20ની આફ્રિકન યુનિયનની સદસ્યતા મેળવવાનો છે અને ભારત તેની જોરદાર હિમાયત કરી રહ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ (ISA), કોએલિશન ફોર ડિઝાસ્ટર રેસિલિએન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (CDRI), અને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેન્ક (ADB) ને પણ નવી દિલ્હી દ્વારા આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે અને તેઓ આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી રહ્યા છે.