Weather Alert: દેશમાં બેવડી ઋતુ; ઉત્તર ભારતમાં કાળઝાળ લૂ તો દક્ષિણમાં મુશળધાર વરસાદ

ભારત હાલમાં હવામાનના બે અલગ-અલગ અને ચરમ સ્વરૂપોનો એકસાથે સામનો કરી રહ્યું છે. દેશનો અડધો ભાગ ભીષણ ગરમી અને લૂના પ્રકોપથી તપી રહ્યો છે, જ્યારે અન્ય રાજ્યોમાં મુશળધાર વરસાદ અને આક્રમક વાવાઝોડાએ દસ્તક દીધી છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા સોમવાર માટે એક અત્યંત ગંભીર હવામાન ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે.

IMD મુજબ, ઉત્તર અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં આજે ભીષણ 'હીટવેવ' એટલે કે લૂનો પ્રકોપ જોવા મળશે. પંજાબ, હરિયાણા, ચંદીગઢ, અને દેશની રાજધાની દિલ્હીના કેટલાક વિસ્તારોમાં આજે ગંભીર લૂ (Severe Heatwave) ચાલવાની પૂરી સંભાવના છે. દિલ્હીમાં પારો 43 થી 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વચ્ચે રહેવાનું અનુમાન છે, જેથી બપોરે ઘરની બહાર નીકળવું પડકારજનક બનશે.

આ ઉપરાંત, પૂર્વીય ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ અને વિદર્ભના કેટલાક ભાગો માટે પણ IMD એ ગંભીર હીટવેવનું એલર્ટ જારી કર્યું છે. રાજસ્થાન, ખાસ કરીને તેના પશ્ચિમી વિસ્તારોમાં, પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે, જ્યાં હવામાન વૈજ્ઞાનિકો મુજબ 30 મે સુધી લૂનો આ ખતરનાક દોર ચાલુ રહેશે.

રવિવારે, વિદર્ભના બ્રહ્મપુરીમાં દેશનું સૌથી વધુ 47.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન નોંધાયું હતું. મધ્ય ભારત અને ઉત્તર પ્રદેશને અડીને આવેલા વિસ્તારોમાં પણ પારો 43 થી 47 ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે સ્થિર રહ્યો છે, જે સામાન્ય કરતાં ઘણા ડિગ્રી વધારે છે. દિલ્હીમાં બપોર બાદ હળવા વાદળો અને સાંજે 40 થી 50 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ધૂળભરી આંધી કે પવનો ફૂંકાઈ શકે.

કેટલાક વિસ્તારોમાં હળવો છાંટોપાણી પણ થઈ શકે છે, પરંતુ હવામાન વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નજીવી રાહત ભીષણ ગરમી અને બફારામાંથી મુક્તિ નહીં આપે. તેથી કાળઝાળ ગરમી અને બફારો યથાવત રહેશે તેવી ચેતવણી અપાઈ છે.

જ્યાં એક તરફ ઉત્તર ભારતમાં ઉષ્ણતામાનનો પ્રકોપ યથાવત છે, ત્યાં દક્ષિણ અને પૂર્વોત્તર ભારતના રાજ્યોમાં ધોધમાર વરસાદનો દોર ચાલુ છે. હવામાન વિભાગે સોમવારે કેરળ, માહે, તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને લક્ષદ્વીપના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની આગાહી કરી છે, જેના કારણે આ વિસ્તારોના લોકોને ગરમીથી નોંધપાત્ર રાહત મળી છે. પૂર્વોત્તર ભારત, ખાસ કરીને આસામ અને મેઘાલયમાં વરસાદ ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે.

ગત રવિવારે, મેઘાલયના પશ્ચિમી ગારો હિલ્સના તુરામાં રેકોર્ડબ્રેક 29 સેન્ટિમીટર વરસાદ નોંધાયો હતો. હવામાન વિભાગે જણાવ્યું છે કે આજે પણ આ બંને રાજ્યોમાં અત્યંત ભારે વરસાદ પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, અરુણાચલ પ્રદેશ, નાગાલેન્ડ, મણિપુર, મિઝોરમ અને ત્રિપુરામાં પણ ગાજવીજ સાથે તેજ પવનો (40 થી 50 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક) અને ભારે વરસાદનું એલર્ટ જારી કરાયું છે.

આ કાળઝાળ ગરમી વચ્ચે એક રાહતભર્યા સમાચાર એ છે કે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસુ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે, જે દેશના બાકીના ભાગો તરફ સમયસર આગળ વધવાનો સંકેત આપે છે. IMD અનુસાર, આગામી બે થી ત્રણ દિવસમાં ચોમાસુ અરબ સાગર, કોમોરીન વિસ્તાર અને બંગાળની ખાડીના કેટલાક વધુ ભાગોમાં આગળ વધવા માટે પરિસ્થિતિઓ સંપૂર્ણપણે અનુકૂળ બની ચૂકી છે. ઉત્તર ભારતને આ જીવલેણ ગરમીથી સાચી રાહત 29 મે થી મળવાની અપેક્ષા છે.

હવામાન વૈજ્ઞાનિકો મુજબ, 29 મે ના રોજ એક નવું પશ્ચિમી વિક્ષોભ (Western Disturbance) સક્રિય થવા જઈ રહ્યું છે. આ વેધર સિસ્ટમ સક્રિય થવાથી ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના તાપમાનમાં ત્રણ થી પાંચ ડિગ્રી સેલ્સિયસનો મોટો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. પરિણામે, લોકોને લૂના પ્રકોપમાંથી થોડી શાંતિ અને આરામ પ્રાપ્ત થશે.

જ્યાં સુધી હવામાનમાં સુધારો ન થાય, ત્યાં સુધી ભારતીય હવામાન વિભાગે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોના લોકો માટે કેટલીક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે, જેનું પાલન કરવું સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ આવશ્યક છે:

• બપોરના સમયે ઘર કે ઓફિસની બહાર નીકળવાનું ટાળો: જ્યાં સુધી અત્યંત જરૂરી ન હોય, બપોરના સમયે ઘર કે ઓફિસની બહાર નીકળવાનું ટાળો.
• યોગ્ય કપડાં પસંદ કરો: બહાર નીકળતી વખતે હંમેશાં આછા રંગના, ઢીલા અને સુતરાઉ કપડાં જ પહેરો.
• માથું ઢાંકીને રાખો: તડકામાં બહાર જતી વખતે તમારા માથાને ટોપી, છત્રી કે સુતરાઉ કપડાંથી અવશ્ય ઢાંકો.
• હાઈડ્રેટેડ રહો: શરીરમાં પાણીની કમી ન થવા દો. તરસ ન લાગી હોય તો પણ થોડી-થોડી વારે પાણી કે ORS નું દ્રાવણ પીતા રહો.