વરસાદ દરમિયાન કેવી રીતે સર્જાય છે વાદળ ફાટવાની ઘટના? જાણો કેટલી ખતરનાક હોય છે?

ચોમાસુ આવતા જ ભારતના પહાડી રાજ્યોમાં વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ સામે આવે છે. આ ઘટના ઘણી વખત મોટો વિનાસ વેરે છે.

વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ વિશે તો લોકો જાણે છે પણ તે કેમ અને કેવી રીતે સર્જાય છેે તેના વિશે ઘણા ઓછા લોકો જાણે છે. આજે અમે તમને આ વિશે જણાવવાના છીએ.

વરસાદ દરમિયાન પર્વતીય વિસ્તારોમાં વાદળ ફાટવું એ સામાન્ય ઘટના માનવામાં આવે છે. જો કે, વાદળ ફાટવાથી ક્યારેક ભારે નુકસાન થાય છે.

વરસાદની મોસમ દરમિયાન તમે નોંધ્યું જ હશે કે વાદળ ફાટવાથી ખાસ કરીને પર્વતીય વિસ્તારોમાં ક્યારેક ભારે વિનાશ સર્જાય છે. હિમાચલ અને ઉત્તરાખંડમાં દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ બને છે.

ઘણી વખત આ ઘટનાઓમાં જાન-માલનું નુકસાન થાય છે. વાદળ ફાટવાની મોટાભાગની ઘટનાઓ ચોમાસા દરમિયાન જ બને છે.

સામાન્ય લોકો વિચારે છે કે વાદળ ફુગ્ગાની જેમ જ ફૂટે છે. જો કે, એ પણ સાચું છે કે જ્યાં પણ વાદળ ફાટે છે તે જ સમયે ખૂબ જ ભારે વરસાદ પડે છે, તે એટલો જોરદાર હોય છે કે તે પહાડોને પણ તોડી નાખે છે.

IMD અનુસાર, જો એક જગ્યાએ એક કલાકમાં 100 mm વરસાદ પડે તો તેને ક્લાઉડ બર્સ્ટ કહેવામાં આવે છે. આ એવું જ છે કે જો ક્યાંક પાણીનો ફુગ્ગો ફાટી જાય તો અચાનક એક જગ્યાએ બધુ જ પાણી પડી જાય છે. આ ઘટનાને ક્લાઉડબર્સ્ટ અથવા ફ્લેશ ફ્લડ પણ કહેવામાં આવે છે.

જ્યારે વધુ પડતા ભેજવાળા વાદળો એક જગ્યાએ ભેગા થાય છે ત્યારે ત્યાં હાજર પાણીના ટીપા એકબીજાને મળે છે. તેના વજનને કારણે વાદળની ઘનતા વધે છે અને અચાનક ભારે વરસાદ શરૂ થાય છે.

જણાવી દઈએ કે, વાદળ ફાટવાની મોટાભાગની ઘટનાઓ પહાડો પર થાય છે, કારણ કે પાણીથી ભરેલા વાદળો પવન સાથે જાય છે. આ પરિસ્થિતિઓ ઘણી વખત તેઓ પર્વતોની વચ્ચે અટવાઈ જાય છે અને પર્વતોની ઊંચાઈને કારણે આગળ વધી શકતા નથી.

આ વાદળો પહાડોની વચ્ચે અટવાઈ જતા જ પાણીમાં ફેરવાઈ જાય છે અને એક જગ્યાએ વરસાદ પડવા લાગે છે. વાદળોની ઘનતા પહેલા કરતા ઘણી વધારે છે, જેના કારણે ભારે વરસાદ શરૂ થાય છે.

આ સિવાય વાદળ ફાટવાના કારણે સ્થિતિ ગંભીર બની જાય છે. નદીઓ અને નાળાઓમાં પાણીના સ્તરમાં અચાનક વધારો થવાને કારણે પૂરની સ્થિતિ સર્જાય છે. પહાડોમાં ઢોળાવવાળા રસ્તાઓ હોય છે, આવી સ્થિતિમાં પાણી રોકી શકતું નથી પરંતુ ઝડપથી નીચેની તરફ વહે છે.

આવી સ્થિતિમાં આ પાણી તેની સાથે માટી, કાદવ, પથ્થરો તેમજ પ્રાણીઓ, મનુષ્ય કે જે પણ વસ્તુ તેની સામે આવે છે તેને લઈ જાય છે.

English summary

How does cloudburst occur during rain? Know how dangerous it is?