Solar Power Pumps scheme: ખેડૂતોની આવક થશે બેગણી, જાણો શું છે સોલાર પાવર પંપ યોજના?

Solar Power Pumps scheme of Gujarat government: ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લામાં, સોલાર પંપોએ દૂરના વિસ્તારોમાં ખેતીમાં પરિવર્તન લાવ્યું છે. સિંચાઈ માટે સોલાર પેનલનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતોએ એક વર્ષમાં તેમનું ઉત્પાદન બમણું કર્યું છે.

આ પરિવર્તન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. કારણ કે, દીપડા ઘણીવાર ખેતરોમાં ફરતા રહે છે, જેના કારણે ખેડૂતો રાત્રે કામ કરતા નથી.

સવારના પ્રકાશનો અભાવ ખેતીના પ્રયાસોને વધુ જટિલ બનાવે છે. નર્મદા જિલ્લાનો 43 ટકા ભાગ જંગલોથી ઘેરાયેલો હોવાથી, લગભગ 80 ગામડાઓમાં કનેક્ટિવિટીની સમસ્યાઓ યથાવત છે.

આ વિસ્તારોમાં વીજળી અને ઇન્ટરનેટ સેવાઓનો અભાવ છે, જેના કારણે ખેડૂતોને ખેતી માટે ફક્ત વરસાદ પર આધાર રાખવો પડે છે. જોકે, સરકાર તરફથી મફત સૌર પંપની શરૂઆતથી તેઓ વધુ અસરકારક રીતે ખેતી કરી શક્યા છે.

સૌર પંપ કૃષિ ઉત્પાદનને વેગ આપે છે - ખાસ કરીને બિન-પિયત ખેતી ધરાવતા પ્રદેશોમાં સૌર પંપની માંગ વધુ છે. નર્મદા જિલ્લામાં, 71,457 હેક્ટર બિન-પિયત છે, જ્યારે 44,600 હેક્ટર સિંચાઈનો લાભ મેળવે છે.

ખેડૂતો 97,888 હેક્ટરમાં ખરીફ પાક અને 14,641 હેક્ટરમાં રવિ પાકનું વાવેતર કરે છે. ઉનાળુ વાવેતર 3,528 હેક્ટરમાં થાય છે.

ડીજીવીસીએલની ટીમો ખેડૂતોમાં સૌર ટેકનોલોજી અપનાવવાના ફાયદાઓ વિશે જાગૃતિ ફેલાવી રહી છે. તેઓ સ્થાનિક લોકોને સૌર પંપનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો અને અનિયમિત પ્રકાશની સ્થિતિમાં પાણી પુરવઠાનું સંચાલન કેવી રીતે કરવું તે અંગે શિક્ષિત કરે છે.

આ પહેલથી ઘણા ખેડૂતો સ્વતંત્ર રીતે તેમના પંપ ચલાવવા માટે સક્ષમ બન્યા છે.

સરકારી સહાય ખેતી પદ્ધતિઓને સુધારે છે - નર્મદા જિલ્લામાં આશરે 56659 નોંધાયેલા ખેડૂતો છે જેઓ મુખ્યત્વે કેળા, શેરડી, કપાસ, તુવેર અને શાકભાજી ઉગાડે છે.

સૌર પંપની રજૂઆતથી આ દૂરના વિસ્તારોમાં વિશ્વસનીય પાણીનો સ્ત્રોત પૂરો પાડીને કૃષિ પદ્ધતિઓમાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે.

સલામતીના કારણોસર અગાઉ દીપડાના ભયને કારણે રાત્રિના સમયે ખેતીમાં અવરોધ આવતો હતો. હવે, સૌર ઉર્જાથી ચાલતી સિંચાઈ પ્રણાલીઓની સુલભતા સાથે, ખેડૂતો પાણીના ઉપયોગ માટે વધારાના ખર્ચ કર્યા વિના વધુ લવચીક રીતે કામ કરી શકે છે.

સરકાર દ્વારા મફત સૌર પંપની જોગવાઈ નર્મદા જિલ્લાના પડકારજનક પ્રદેશમાં કૃષિ ઉત્પાદકતા વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. સૌર ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને, ખેડૂતો હવે તેમની જમીન વધુ કાર્યક્ષમ અને ટકાઉ રીતે ખેતી કરી શકે છે.

ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજનાના વ્યાપક અમલીકરણ માટે સક્રિયપણે કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે.

જેના પરિણામે રાજ્યમાં ડિસેમ્બર 2024 સુધીમાં 7700થી વધુ ખેડૂતોએ ઓફગ્રીડ સોલાર પંપ સ્થાપિત કર્યા છે. આ યોજના અંતર્ગત રાજ્ય સરકારે ખેડૂતોને રૂપિયા 218 કરોડથી વધુની સબસિડી ચૂકવી છે.

જેમાં અંદાજિત 70 ટકા સુધીની રકમની સહાય આપવામાં આવે છે. ખેડૂતોને ઓફગ્રીડ સોલાર પંપની મદદથી વીજળીમાં બચત થવાની સાથે પર્યાવરણને પણ ફાયદો થઇ રહ્યો છે.

ખેતરોમાં સિંચાઈ માટે પાણી અને વીજળીની નિયમિત ઉપલબ્ધિ સુનિશ્ચિત કરાવવા અને સૂર્ય ઊર્જાનો ઉપયોગ થાય તે માટે વર્ષ 2019માં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પ્રધાનમંત્રી કિસાન ઊર્જા સુરક્ષા અને ઉત્થાન મહાઅભિયાન (પી.એમ. કુસુમ) યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી.

પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજનાનો લાભ લઈને અનેક ખેડૂતો પ્રદૂષણમુક્ત વીજળીનો ઉપયોગ કૃષિમાં કરી રહ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા માર્ચ 2026 સુધીમાં 12382 સ્ટેન્ડઅલોન ઓફ ગ્રીડ સોલાર પંપ સ્થાપિત કરવા ગુજરાત રાજ્યને સેન્ક્શન આપવામાં આવ્યું છે.

English summary

Here is how farmers can benefit from Solar Power Pumps scheme of Gujarat government