brics summit 2024: વડાપ્રધાન મોદી અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિએ યોજી બેઠક, આ મુદ્દાઓ પર થઈ ચર્ચા

Published: Wednesday, October 23, 2024, 13:23 [IST]

brics summit 2024: રશિયાના કઝાનમાં 16મી બ્રિક્સ સમિટ 2024 અંતર્ગત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઈરાનના નવા ચૂંટાયેલા રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે, જુલાઈમાં પેઝેશ્કિયનની ચૂંટણીમાં જીત બાદ આ તેમની પ્રથમ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા તરીકે ચિહ્નિત થયેલ છે.

વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ એક પ્રેસ બ્રીફિંગ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન મોદીએ તેમની તાજેતરની જીત પર તેમને અભિનંદન આપ્યા અને ઈરાન સાથે સદીઓ જૂના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટિ કરી છે. તેઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધોના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહકારને વધુ મજબૂત કરવાના માર્ગો પર ચર્ચા કરી હતી.

નોંધપાત્ર વિકાસમાં, આ દ્વિપક્ષીય બેઠક દરમિયાન ચર્ચાઓ અફઘાનિસ્તાનમાં વિકસતી ગતિશીલતા સુધી વિસ્તરિત થઈ હતી, જેમાં બંને નેતાઓએ અફઘાન જનતાને માનવતાવાદી સમર્થન ચાલુ રાખવાના નિર્ણાયક સ્વભાવ પર ભાર મૂક્યો હતો.

તેઓએ પ્રદેશમાં શાંતિ અને સ્થિરતા ટકાવી રાખવાની જરૂરિયાત પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. મિસરીએ ખુલાસો કર્યો હતો કે, પ્રમુખ પેઝેશ્કિયાને SCO અને BRICS જેવા મહત્વના આંતરરાષ્ટ્રીય જૂથોમાં ઈરાનની સદસ્યતાની સુવિધા આપવામાં ભારતની મહત્વની ભૂમિકાને માન્યતા આપી હતી. આ અને અન્ય બહુપક્ષીય પ્લેટફોર્મની અંદર વધુ સહયોગ માટેની પ્રતિબદ્ધતાની પુનઃ પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી.

ગાઢ સંબંધો અને આર્થિક સહકાર - વડાપ્રધાન મોદી અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયન વચ્ચેની મંત્રણા માત્ર રાજદ્વારી સંબંધો સુધી મર્યાદિત ન હતી પરંતુ આર્થિક સહયોગમાં પણ આગળ વધી હતી, ખાસ કરીને ચાબહાર બંદર અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્તર-દક્ષિણ પરિવહન કોરિડોર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.

આ પહેલ પ્રાદેશિક જોડાણ વધારવા અને માત્ર ભારત અને ઈરાન વચ્ચે જ નહીં પરંતુ અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા સાથે પણ આર્થિક સંબંધો વધારવા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

મિસરીએ આ પ્રોજેક્ટ્સના વ્યૂહાત્મક મહત્વ પર ભાર મૂકતા નોંધ્યું હતું કે, આ સંદર્ભમાં, તાજેતરમાં ઈરાનમાં ચાબહાર પોર્ટના વિકાસ માટે લાંબા ગાળાના માસ્ટર કોન્ટ્રાક્ટ પર હસ્તાક્ષર કરવાથી આ ક્ષેત્રોમાં સહકાર માટે બંને દેશોની પ્રતિબદ્ધતાઓ વધુ મજબૂત બની છે, જે અફઘાનિસ્તાનના પુનર્નિર્માણ મધ્ય એશિયાના દેશો સાથે વેપાર, આર્થિક અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોને વધારવા અને વિકાસ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

દ્વિપક્ષીય ક્રિયાપ્રતિક્રિયાએ પશ્ચિમ એશિયાની તંગ પરિસ્થિતિનો પણ અભ્યાસ કર્યો, જેમાં મોદીએ વધતા જતા સંઘર્ષ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી અને નાગરિક સુરક્ષાની આવશ્યકતા પર ભાર મૂક્યો છે.

તેમણે તણાવ ઓછો કરવાના માધ્યમ તરીકે સંવાદ અને મુત્સદ્દીગીરીની હિમાયત કરી હતી. વડાપ્રધાન મોદીની ભાવનાઓનો પડઘો પાડતા, પ્રમુખ પેઝેશ્કિયને આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સૌહાર્દના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો અને તમામ સામેલ પક્ષો સાથેના સકારાત્મક સંબંધોને કારણે સંઘર્ષોમાં મધ્યસ્થી કરવામાં ભારતની સંભવિત ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી છે.

વૈશ્વિક ચિંતાઓ અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો - ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવ સહિત વ્યાપક ભૌગોલિક રાજકીય લેન્ડસ્કેપ પણ ચર્ચામાં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.

વર્ષની શરૂઆતમાં, ભારતે પશ્ચિમ એશિયામાં બગડતી સુરક્ષા પરિદ્રશ્ય અંગે તેની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી, તમામ પક્ષોને સંયમ રાખવા અને નાગરિક સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવા વિનંતી કરી હતી.

પ્રાદેશિક શાંતિ અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજદ્વારી વાટાઘાટોમાં પાછા ફરવાની હિમાયત કરીને, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેની દુશ્મનાવટને તાત્કાલિક ઘટાડવાની હાકલ સાથે, આ વલણ એપ્રિલમાં પુનરાવર્તિત થયું હતું.

વધુમાં વડાપ્રધાન મોદીની કાઝાનની મુલાકાત રશિયાના પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન સાથેની ઉષ્માભરી દ્વિપક્ષીય બેઠક દ્વારા ચિહ્નિત કરવામાં આવી હતી, જેમાં ભારત અને રશિયા વચ્ચેના મજબૂત વ્યક્તિગત અને રાજદ્વારી સંબંધોને પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા.

રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિને પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, અમારો એવો સંબંધ છે, કે મને લાગ્યું કે તમને અનુવાદકની જરૂર નથી.

વડાપ્રધાન મોદીને બે દેશો વચ્ચેની ઊંડી મિત્રતા અને સમજણને રેખાંકિત કરે છે.

ભારતની વિદેશ નીતિના દાવપેચ, જેમ કે વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરની જાન્યુઆરી 2024માં ઈરાનની મુલાકાત, ઈરાન સાથેના તેના સંબંધોને ભારત જે વ્યૂહાત્મક મહત્વ આપે છે તે વધુ સ્પષ્ટ કરે છે.

ચાબહાર પોર્ટ, પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પરની ચર્ચાઓ દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ આ મુલાકાતે, ખાસ કરીને બ્રિક્સ અને એસસીઓમાં ઈરાનના જોડાણના પ્રકાશમાં, બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચેના બહુપક્ષીય સંબંધો પર ભાર મૂક્યો હતો.

નિષ્કર્ષમાં, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય બેઠક ભારત-ઈરાન સંબંધોમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ છે, જે ઐતિહાસિક સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા અને સહકારના નવા રસ્તાઓ શોધવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરે છે.

ચાબહાર પોર્ટ જેવી વ્યૂહાત્મક આર્થિક પરિયોજના પર ફોકસ, પ્રાદેશિક શાંતિ અને સ્થિરતા પર ચર્ચાઓ સાથે, વિકસતા વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરવા માટે વિકાસ માટે તૈયાર બહુપક્ષીય ભાગીદારીને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

Published On October 23, 2024