દેહ વ્યાપાર ગુનો નહીં, કોર્ટે મહિલાને છોડી મૂકવાનો કર્યો આદેશ

Published: Tuesday, May 23, 2023, 9:17 [IST]

દેહ વ્યાપારમાં શામેલ થવું એ અપરાધ નથી, પરંતું જાહેર સ્થળો પર એવું કરવું જેનાથી અન્યોને પરેશાની તે ગુનો કહી શકાય છે. મુંબઇની એક સેશન કોર્ટે આ નિર્ણય લીધો હતો કે, 34 મહિલા દેહ વ્યાપાર સાથે જોડાયેલી મહિલાને શેલ્ટર હોમમાંથી મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

અત્રે નોંધનીય છે કે, આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં મુલુંડમાં રેડ કરવામાં આવી હતી, જે બાદ મહિલાને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન મેજિસ્ટ્રેટની કોર્ટે મહિલાને સંભાળ, રક્ષણ અને આશ્રય માટે એક વર્ષ સુધી કસ્ટડીમાં રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. મહિલાએ સેશન્સ કોર્ટમાં મેજિસ્ટ્રેટની કોર્ટમાં પડકાર ફેંક્યો હતો.

મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટના નિર્ણયને બાજુ પર રાખીને સેશન્સ કોર્ટે બંધારણના અનુચ્છેદ 19નો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે, દરેક વ્યક્તિને સ્વતંત્રપણે ફરવાનો અને ભારતના કોઈપણ ભાગમાં રહેવા અને સ્થાયી થવાનો મૂળભૂત અધિકાર છે. કોર્ટે કહ્યું કે, બંધારણના અનુચ્છેદ 19 હેઠળ, ભારતના કોઈપણ ભાગમાં મુક્તપણે ફરવાનો અને રહેવાનો અને સ્થાયી થવાનો અધિકાર એ મૂળભૂત અધિકાર છે.

પીડિતા વયસ્ક છે, તે ભારતની નાગરિક છે અને તેથી તેને આ અધિકારો છે. જો પીડિતાને કોઈપણ કારણ વગર અટકાયતમાં લેવામાં આવે છે, તો એવું કહી શકાય કે, તેના મુક્તપણે ફરવાના અધિકાર અને રહેવા અને સ્થાયી થવાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન થયું છે. પોલીસ રિપોર્ટમાં ક્યાંય એવું જોવા મળતું નથી કે, પીડિતા જાહેર સ્થળે વેશ્યાવૃત્તિમાં સામેલ હતી. પીડિતને ભારતમાં ગમે ત્યાં રહેવા અને ફરવાની સ્વતંત્રતા છે.

કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, પીડિતાને માત્ર તેના કામના આધારે કસ્ટડીમાં રાખવી યોગ્ય નથી. પીડિતાને બે બાળકો છે. દેખીતી રીતે તેમને તેમની માતાની જરૂર છે અને જો પીડિતાને તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ અટકાયતમાં લેવામાં આવે છે, તો તે તેના અધિકારોની વિરુદ્ધ હશે.

ન્યાયાધીશે સર્વોચ્ચ અદાલતના ચુકાદાનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં સેક્સ વર્કરોના અધિકારોની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને રાજ્ય સરકારને તેમની મરજી વિરુદ્ધ અટકાયત કરાયેલા પુખ્ત પીડિતોનું સર્વેક્ષણ કરવા અને તેમને મુક્ત કરવાનો નિર્દેશ પણ આપ્યો હતો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, આ દાખલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, કાનૂની સ્થિતિ, પીડિતાની ઉંમર, 15 માર્ચ, 2023ના આદેશને બાજુ પર રાખવાની અને પીડિતાને મુક્ત કરવાની જરૂર છે.

મહિલાએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે, એફઆઈઆર નોંધાયા બાદ આરોપી અને તેના સહિત ત્રણ પીડિતોને મઝગાંવ કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. જે બાદ પીડિતોને આવકની ચકાસણી માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા અને તેમની અટકાયત લંબાવવામાં આવી હતી. દરમિયાન, મેજિસ્ટ્રેટે મેડિકલ ઓફિસર પાસેથી રિપોર્ટ માંગ્યો હતો, જેમાં પીડિતાને પુખ્ત જાહેર કરવામાં આવી હતી.

મહિલાએ જણાવ્યું હતું કે, ત્રણ પીડિતોમાંથી બેને પહેલાથી જ છોડી દેવામાં આવી હતી, પરંતુ તેને એક વર્ષ માટે દેવનારના શેલ્ટર હોમમાં મોકલવામાં આવી હતી. પીડિતાએ કોઈપણ અનૈતિક પ્રવૃત્તિમાં સંડોવણીનો ઇન્કાર કર્યો હતો. તેણે એ પણ જણાવ્યું કે, તેના બે બાળકો છે, જેમને તેની જરૂર છે.

મહિલાએ જણાવ્યું હતું કે, 19 ફેબ્રુઆરીના રોજ તેને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી હતી. મહિલાએ જણાવ્યું હતું કે, આદેશ પસાર કરતી વખતે મેજિસ્ટ્રેટે મહિલાના વિચારોને ધ્યાનમાં લીધા વિના યાંત્રિક આદેશ પસાર કર્યો હતો.

મહિલાએ જણાવ્યું હતું કે, તેને ભારતીય બંધારણની કલમ 19 હેઠળ ગમે ત્યાં જવાનો અને રહેવાનો અધિકાર છે. રાજ્યએ તેની અરજીનો વિરોધ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે, તે ફરીથી વેશ્યાવૃત્તિમાં સામેલ થવાની સંભાવના છે.

Published On May 23, 2023