રોકાણના નામે કરોડોની લૂંટ! સ્ટોક ટ્રેડિંગ અને નકલી એપ્સની જાળમાં ફસાતા ભારતીયો, જાણો બચવાના ઉપાયો

ભારતમાં ડિજિટલ ક્રાંતિની સાથે સાથે સાયબર ગુનાખોરીના ગ્રાફમાં પણ ચિંતાજનક ઉછાળો આવ્યો છે. ખાસ કરીને 'ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્કેમ' (રોકાણ કૌભાંડ) અત્યારે ટોચ પર છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, હૈદરાબાદ, પુણે અને ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં શિક્ષિત લોકો પણ લાખો-કરોડો રૂપિયા ગુમાવી રહ્યા છે. ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઈમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) ના ડેટા મુજબ, માત્ર છ મહિનામાં 30,000 થી વધુ લોકોએ ₹1,500 કરોડથી વધુ રકમ ગુમાવી છે.

તાજેતરની મોટી ઘટનાઓ પર એક નજર

• હૈદરાબાદ: હનમકોંડાના બે તબીબોએ એક પ્રોફેશનલ દેખાતી ટ્રેડિંગ એપમાં રોકાણ કરીને ₹2.5 કરોડ ગુમાવ્યા. આ એપ ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વૉટ્સએપ દ્વારા પ્રમોટ કરવામાં આવી હતી, જેમાં ખોટા નફાના આંકડા બતાવી વિશ્વાસ જીતવામાં આવ્યો હતો.
• પુણે: એક સોફ્ટવેર એન્જિનિયરને એપમાં પોતાનું રોકાણ ₹12 કરોડ થઈ ગયું હોવાનું દેખાયું, પણ જ્યારે તેને ઉપાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો ત્યારે 'ટેક્સ' ના નામે વધુ પૈસા પડાવીને ઠગો ફરાર થઈ ગયા. તેમણે કુલ ₹60 લાખ ગુમાવ્યા.
• ગુજરાત: ગુજરાત પોલીસે તાજેતરમાં એક શખ્સની ધરપકડ કરી છે જેણે એક ડોક્ટર સાથે ₹1.11 કરોડની છેતરપિંડી કરી હતી. આરોપીએ આ પૈસા ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં ફેરવી નાખ્યા હતા જેથી તેને પકડવો મુશ્કેલ બને.

શું છે આ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્કેમની મોડસ ઓપરેન્ડી?

ઠગ ટોળકીઓ સામાન્ય રીતે આ રીતે જાળ બિછાવે છે.

1. સોશિયલ મીડિયા દ્વારા સંપર્ક: વૉટ્સએપ, ટેલિગ્રામ અથવા ફેસબુક પર 'સ્ટોક માર્કેટ એક્સપર્ટ' બનીને સંપર્ક કરે છે. ઘણીવાર પ્રખ્યાત હસ્તીઓના ડીપફેક (Deepfake) વીડિયોનો ઉપયોગ કરીને લોકોને લલચાવવામાં આવે છે.
2. ખોટો વિશ્વાસ: શરૂઆતમાં નાની રકમ પર નફો આપીને વિશ્વાસ જીતવામાં આવે છે.
3. નકલી એપ્સ: યુઝર્સને એવી એપ ડાઉનલોડ કરાવવામાં આવે છે જે દેખાવમાં અસલી ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ જેવી જ હોય છે અને તેમાં રોકાણ વધતું દેખાય છે.
4. બ્લેકમેલિંગ અને એકાઉન્ટ ફ્રીઝ: જ્યારે રોકાણકાર પૈસા પાછા માંગે, ત્યારે પ્રોસેસિંગ ફી અથવા ટેક્સના નામે વધુ પૈસા માંગવામાં આવે છે અને અંતે તેમનો સંપર્ક કાપી નાખવામાં આવે છે.

સરકાર અને એજન્સીઓનો એક્શન પ્લાન

વધતા કિસ્સાઓને જોતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય અને ઇન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) સક્રિય થયા છે.

1. દેશવ્યાપી દરોડા: સાયબર ક્રાઈમ વિંગે દેશભરમાં દરોડા પાડીને અનેક નકલી ટ્રેડિંગ એપ્સના ઓપરેટરોની ધરપકડ કરી છે.
2. એકાઉન્ટ ફ્રીઝ: છેતરપિંડીના પૈસા જ્યાં ટ્રાન્સફર થયા હોય તેવા હજારો બેંક એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ કરવામાં આવ્યા છે જેથી પીડિતોને આંશિક રકમ પરત મળી શકે.
3. જાગૃતિ અભિયાન: સરકાર સતત લોકોને સોશિયલ મીડિયા પર આવતી અજાણી લિંક્સથી દૂર રહેવા ચેતવણી આપી રહી છે.

તમારી સુરક્ષા તમારા હાથમાં: આટલી તકેદારી રાખો

• SEBI રજીસ્ટ્રેશન તપાસો: કોઈપણ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એપ કે એડવાઈઝર SEBIમાં નોંધાયેલ છે કે નહીં તે ચોક્કસ તપાસો.
• ગેરંટીડ રિટર્નથી બચો: શેરબજાર કે રોકાણમાં કોઈ પણ સંસ્થા 'ફિક્સ' અથવા 'ગેરંટીડ' ઊંચા વળતરનો વાયદો આપી શકતી નથી.
• દબાણમાં નિર્ણય ન લો: સાયબર ઠગો હંમેશા 'તક જતી રહેશે' એવો ડર બતાવી ઉતાવળમાં રોકાણ કરાવે છે.
• વ્યક્તિગત માહિતી: ક્યારેય અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે બેંક વિગતો કે લૉગિન આઈડી શેર ન કરો.

જો તમારી સાથે છેતરપિંડી થાય, તો વિલંબ કર્યા વગર તરત જ '1930' પર કૉલ કરો અથવા www.cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો. શરૂઆતના 1-2 કલાકમાં કરવામાં આવેલી ફરિયાદ પૈસા પાછા મેળવવાની શક્યતા વધારે છે.

English summary

Investment frauds continue to surface across the country, with cybercrime units reporting a growing number of victims falling prey to sophisticated online scams. In the past few months alone, several major incidents have highlighted how digital platforms are being misused to lure people into fake trading schemes.