Opinion: ગુજરાત સરકારે બજેટમાં ખેડૂતોને આપી અનેક ભેટ - સોગાત

Published: Monday, February 5, 2024, 21:36 [IST]

Opinion: ગુજરાત વિધાનસભામાં નાણા મંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ 2 ફેબ્રુઆરીના રોજ બજેટ રજૂ કર્યું હતું. જેમાં ખેડૂતો માટે ઘણી યોજનાઓ અને હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઘણી જાહેરાતો કરવામાં આવી છે.

ગ્રીન રિવોલ્યુશનમાં બીજા સ્થાને અગ્રેસર - ગુજરાત એ કૃષિ વિકાસ દર 9.6% હાંસલ કર્યો છે, અને ભારતમાં કૃષિ વિકાસના ક્ષેત્રમાં આગવું સ્થાન બનાવ્યું છે. વર્ષ 2009 સુધીમાં, ગુજરાતનો કૃષિ વિકાસ દર રાષ્ટ્રીય વિકાસ દર કરતાં ત્રણ ગણો વધુ રહ્યો છે.

ગુજરાત સરકારને તેની કૃષિ નીતિઓ અને રાજ્યમાં કૃષિ મહોત્સવની અનોખી પહેલથી ખેડૂતોના જીવનમાં પરિવર્તન લાવવાનો વિશ્વાસ છે. વર્ષ 2001 માં, રાજ્ય ઓછા જળ સંસાધનોની આરે હતું, પરંતુ આજે તે વિશ્વની સૌથી મોટી જળ સંસાધન નર્મદા કેનાલ તરીકે ઊભું છે. જ્યાં ધૂળ વાવાઝોડામાં વેરાન પ્રદેશ હતો, ત્યાં આજે લીલાછમ ખેતરો છે અને જ્યાં ખેડૂતોએ 1-2 પાક સાથે જમીન ખેડેલી છે, ત્યાં તેઓએ 3-4 પાક માટે વર્ગીકરણ કર્યું છે. સાત વર્ષની સતત મહેનત અને ગુજરાત સરકારના આયોજનબદ્ધ પ્રયાસોના પરિણામે ગુજરાતમાં હરિયાળી ક્રાંતિ આકાર પામી છે.

ગુજરાત એગ્રો વિઝન એ ગ્રામીણ વસ્તીના જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવાની પરિકલ્પના કરે છે, જેમાં સંસાધનમાં નબળા લોકોનો સમાવેશ થાય છે, તેમની રોજગારીની તકો વધારીને અને તેમની આવક વધારીને. ગુજરાતની 63 ટકા વસ્તી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહે છે અને તેની આજીવિકા માટે ખેતી અને ગ્રામીણ બિન-ખેતી ક્ષેત્ર કે જે કૃષિ સાથે જોડાયેલા છે તેના પર નિર્ભર છે. ગુજરાત સરકાર વિઝન સાથે આર્થિક વિકાસમાં કૃષિની ભૂમિકા પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે.

આ વિઝન નવા વૈશ્વિકીકરણના કૃષિ વાતાવરણમાં માંગ આધારિત કૃષિ અને કૃષિ ઔદ્યોગિક વિકાસને વેગ આપવા માંગે છે. ગુજરાતની કૃષિ માટેનો ધ્યેય સ્પર્ધાત્મક લાભ મેળવતા પાકોમાં વિશ્વ કક્ષાના ઉત્પાદક અને સપ્લાયર બનવાનો છે.

ગુજરાત સરકાર કેન્દ્રિત કૃષિ સંશોધન, અને બાયોટેકનોલોજી, માહિતી ટેકનોલોજી અને ઇકોટેકનોલોજીના ઉપયોગ દ્વારા કૃષિ પ્રમોશનની કલ્પના કરે છે. માટી, પાણી અને જૈવવિવિધતાનું સંરક્ષણ પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ રહેવાની મુખ્ય ચિંતા છે. પરિણામે, માનવતા માટેના મોટા પડકાર તરીકે ક્લાઈમેટ ચેન્જ માટે એક અલગ વિભાગની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

ગુજરાત એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન (GAIC), જે જમીન સ્તરે કૃષિ પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપે છે, અને રાજ્યમાં કૃષિ ઉદ્યોગોના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે, તે રાજ્યની આગળ દેખાતી નીતિઓનું એક સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે.

કૃષિ, ખેડૂત કલ્યાણ અને સહકાર વિભાગ માટે ૨૨,૧૯૪ કરોડની જોગવાઈ
સરકારે ઉત્પાદકતા વધારવા અને પાકોનું મૂલ્યવર્ધન કરવા તેમજ ખેતીમાં આધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી પ્રિસિઝન ફાર્મિંગને પ્રોત્સાહન આપવા બજેટમાં ૨૨,૧૯૪ કરોડની જોગવાઈ કરી છે.

પાક કૃષિ વ્યવસ્થા

ટ્રેક્ટર તેમજ કૃષિ યાંત્રિકીકરણ અને વિવિધ ખેત ઓજારોની ખરીદીમાં સહાય આપવા ૭૦૧ કરોડની જોગવાઇ.
વન્ય પ્રાણીઓ દ્વારા ખેડૂતોના પાકને નુકશાન થતું અટકાવવા ખેતરની ફરતે કાંટાળી તારની વાડ માટે સોલાર ફેન્સીંગ બનાવવા સહાય માટે ૩૫૦ કરોડની જોગવાઈ.
રાષ્ટ્રીય કૃષિ વિકાસ યોજના અંતર્ગત ૨૧૮ કરોડની જોગવાઇ.
એગ્રો અને ફુડ પ્રોસેસીંગ એકમોને સહાય આપવા ૨૦૦ કરોડની જોગવાઇ.
મુખ્યમંત્રી પાક સંગ્રહ સ્ટ્રકચર યોજના અંતર્ગત સહાય આપવા માટે ૭૭ કરોડની જોગવાઈ.
ખાતેદાર ખેડૂતોને આકસ્મિક મૃત્યુના કિસ્સામાં વીમા રક્ષણ આપવાની યોજના હેઠળ ૮૧ કરોડની જોગવાઇ.
વધુ ઉત્પાદન આપતી સર્ટિફાઇડ જાતોના બિયારણ વિતરણ માટે સહાય આપવાના હેતુસર સીડ રીપ્લેસમેન્ટ રેટ (SRR) માં વધારો કરવા માટે ૮૦ કરોડની જોગવાઈ.
કૃષિ ક્ષેત્રે અદ્યતન ડ્રોન ટેક્નોલોજી (કૃષિવિમાન)ને પ્રોત્સાહન આપવા તેમજ દાણાદાર યુરિયાના વિકલ્પ સ્વરૂપે જમીન સ્વાસ્થ્ય જળવાય તે હેતુથી નેનો યુરિયાનો વપરાશ વધારવા માટે ૫૬ કરોડની જોગવાઈ.
ગુજરાત રાજયના ખેડૂતોને મીલેટ્સના વાવેતર વિસ્તાર વધારવા પ્રેરણા મળે અને મૂલ્યવર્ધન કરી પોતાની આવકમાં વધારો કરે તે હેતુથી બિયારણ સહાય, પ્રચાર પ્રસાર વગેરે માટે ૩૫ કરોડની જોગવાઈ.

પ્રાકૃતિક કૃષિ

ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ તથા પ્રાકૃતિક કૃષિના વ્યાપ વધારવાની વિવિધ યોજનાઓ મળી કુલ ૧૬૮ કરોડની જોગવાઇ.
પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા ખેડૂતને દેશી ગાયના નિભાવ ખર્ચ માટે સહાય આપવા ૧૯૯ કરોડની જોગવાઇ.

બાગાયત

સંકલિત બાગાયત વિકાસ કાર્યક્રમ હેઠળ બાગાયતી પાકોના વાવેતર, વિવિધ ખેત કાર્યો તેમજ પાક સંગ્રહ માટે ૨૯૪ કરોડની જોગવાઈ.
નવા બાગાયતી પાકોને પ્રોત્સાહન આપવા તથા કાપણી પછીના વ્યવસ્થાપન માટે માળખાકીય સુવિધાઓ ઊભી કરવા ૧૬૦ કરોડની જોગવાઈ.
બાગાયતી ખેત પેદાશોના મૂલ્યવર્ધન અને સંગ્રહ માટેની માળખાકીય સુવિધાઓ ઊભી કરવા ૬૫ કરોડની જોગવાઈ.
મસાલા પાકોના સર્ટીફાઈડ બિયારણ, પપૈયા પાકમાં ફળપાક ઉત્પાદકતા વધારવા અને ફળપાકોના જુના બગીચાઓના નવસર્જન માટે ૧૮ કરોડની જોગવાઇ.
બાગાયત ખાતાના રોપ ઉછેર કેંદ્રોની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા માટે ૧૫ કરોડની જોગવાઈ.
બાગાયતી પાકોના પાંચ નવા સેન્ટર ઓફ એકસલન્સ ઊભા કરવા માટે ૧૫ કરોડની જોગવાઈ.
આદિજાતિ વિસ્તારોમાં મધમાખી પાલકોને મધમાખીની હાઈવ્સ તથા કોલોની પૂરી પાડવાની યોજના હેઠળ ૬ કરોડની જોગવાઇ.

કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ

રાજ્ય કૃષિ‍ યુનિવર્સિટીઓ હેઠળ કૃષિ‍ સંશોધન અને શિક્ષણના કાર્યક્રમોને સઘન બનાવવાના હેતુથી મોરબી અને કચ્છ ખાતે નવીન કૃષિ મહાવિદ્યાલયો તથા ખેડબ્રહ્મા ખાતે કૃષિ ઈજનેરી મહા વિદ્યાલય ચાલુ કરવામાં આવશે. કૃષિ યુનિવર્સિટીઓની માળખાકીય વ્યવસ્થા, વહીવટ અને સંશોધન માટે ૯૩૦ કરોડની જોગવાઇ.
પશુપાલન ક્ષેત્રે શિક્ષણ તેમજ સંશોધન કાર્યમાં સંલગ્ન કામધેનુ યુનિવર્સિટી માટે ૩૨૪ કરોડની જોગવાઈ.

પશુપાલન

મુખ્યમંત્રી ગૌમાતા પોષણ યોજના" અંતર્ગત ૪૨૫ કરોડની જોગવાઈ.
ફરતાં પશુ દવાખાના તથા કરુણા એનિમલ એમ્બ્યુલન્સની સેવાઓ માટે ૧૧૦ કરોડની જોગવાઈ.
ગ્રામ્ય કક્ષાએ સ્વરોજગારી માટે દુધાળા પશુઓના ડેરી ફાર્મની સ્થાપના માટે સહાય પૂરી પાડવા ૬૨ કરોડની જોગવાઈ.
ગાભણ તથા વિયાણ થયેલ પશુ માટે ખાણદાણ સહાયની યોજના દ્વારા પશુપાલકોને લાભ આપવા ૫૪ કરોડની જોગવાઈ.
સરકારી પશુ-સારવાર સંસ્થાઓ ખાતે વિનામૂલ્યે પશુ-સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવા મુખ્યમંત્રી નિ:શુલ્ક પશુ સારવાર યોજના" માટે ૪૩ કરોડની જોગવાઈ.
પશુધન વીમા પ્રીમિયમ સહાય માટે ૨૩ કરોડની જોગવાઈ.
પાડી-વાછરડી ઉછેર યોજના અંતર્ગત જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘો માટે ૧૧ કરોડની જોગવાઈ.
કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના દૂધ ઉત્પાદક સહકારી સંઘોને વિવિધ માળખાકીય સુવિધાઓ વિકસાવવા માટે સહાય પૂરી પાડવા ૧૦ કરોડની જોગવાઈ.

મત્સ્યોધોગ

મત્સ્યબંદરો માઢવાડ, નવાબંદર, વેરાવળ-૨, માંગરોળ-૩ અને સુત્રાપાડાના વિકાસ અને રાજ્યના હયાત મત્સ્ય બંદરો, મત્સ્ય ઉતરાણ કેન્‍દ્રોનું આધુનિકીકરણ, અપગ્રેડેશન, ડ્રેજીંગ જેવી આનુષાંગિક બાબતો માટે ૬૨૭ કરોડની જોગવાઈ.
સાગર ખેડૂઓને હાઈસ્પીડ ડિઝલ વેટ રાહત યોજના માટે ૪૬૩ કરોડની જોગવાઈ.
દરિયાઈ, આંતરદેશીય તથા ભાંભરાપાણીમાં મત્સ્યોદ્યોગના વિકાસ માટે ૧૩૪ કરોડની જોગવાઈ.

સહકાર

ખેડૂતોને બેન્‍કો મારફત ૩ લાખ સુધીનું ટૂંકી મુદતનું પાક ધિરાણ કે.સી.સી. મારફત આપવામાં આવે છે. ધિરાણની આ રકમ પર ૪% લેખે વ્યાજ રાહત આપવા માટે ૧૧૪૦ કરોડની જોગવાઈ.
પશુપાલકો અને માછીમારોને ૨ લાખ સુધીના ટૂંકી મુદતના ધિરાણ માટે ૪% વ્યાજ રાહત આપવા ૭૫ કરોડની જોગવાઇ.
ખેતી વિષયક પ્રાથમિક ધિરાણ મંડળીઓના કમ્પ્યુટરાઇઝેશન માટે ૪૬ કરોડની જોગવાઈ.
બજાર સમિતિઓને માળખાકીય સગવડોના વિકાસ માટે સહાય કરવા કિસાન કલ્પવૃક્ષ યોજના હેઠળ ૨૩ કરોડની જોગવાઈ.
બજાર સમિતિઓમાં પ્રોસેસીંગ યુનિટસ સ્થાપવા માટે સહાય આપવા ૧૨ કરોડની જોગવાઇ.
સહકારી ખાંડ ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત બનાવવા વિવિધ યોજનાઓ અંતર્ગત ૮ કરોડની જોગવાઇ

Published On February 5, 2024