US-Iran Talks: કયા મોટા મુદ્દાઓ પર અટક્યું અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતીનું કામ, વાત બનશે કે વધશે સંઘર્ષ?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઇસ્લામાબાદમાં યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાના હેતુથી યોજાયેલી શાંતિ વાટાઘાટોનો બીજો પ્રયાસ અસફળ રહ્યો છે, કારણ કે ઈરાને આક્રમક વલણ અપનાવી તેમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી હતી કે તેમનું પ્રતિનિધિમંડળ બીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટો માટે પાકિસ્તાન જઈ રહ્યું છે. જોકે, 11-12 એપ્રિલે ઇસ્લામાબાદમાં અગાઉ થયેલી 20 કલાકની ચર્ચા કોઈ નક્કર નિષ્કર્ષ વિના સમાપ્ત થઈ હતી, અને હવે ઈરાને વાતચીત માટે શરત મૂકી છે.
ઈરાને કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પરની નૌકાકાબંધીની ઘોષણા અમલમાં રહેશે, ત્યાં સુધી કોઈ વાતચીત શક્ય નથી. ઇસ્લામાબાદમાં પ્રતિનિધિમંડળ મોકલવા અંગે પણ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી, તેમ તેણે જણાવ્યું.
આ વાટાઘાટો એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને લઈને તણાવ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ઈરાને શનિવારે "વારંવાર વિશ્વાસઘાત"નો આરોપ લગાવી આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ ફરીથી બંધ કરવાની જાહેરાત કરી હતી.
અમેરિકાએ ઈરાની બંદરો પર નૌકાકાબંધી જાળવી રાખી છે. ઈરાને શુક્રવારે બે મહિના પછી માર્ગ ખોલવાની જાહેરાત કરી હતી. જોકે, રવિવારે તેહરાને વલણ બદલી શિપિંગ પર કડક પ્રતિબંધોની ચેતવણી આપી, કારણ કે ટ્રમ્પે સમજૂતી ન થાય ત્યાં સુધી નાકાબંધી ચાલુ રાખવાનું સ્પષ્ટ કર્યું હતું.
આ શાંતિ વાટાઘાટોના આગલા દિવસે ઈરાનની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાકર ગાલીબાફે પોતાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે, "વોશિંગ્ટન અને તેહરાન હજુ પણ અંતિમ કરારથી ઘણા દૂર છે." તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કેટલાક મુદ્દાઓ પર નિષ્કર્ષ આવ્યા છે, પરંતુ ઘણા અન્યો વણઉકેલ્યા છે.
આ વાટાઘાટોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓ અટવાયા છે, જેમાં પહેલો ઈરાનના યુરેનિયમ ભંડારનું ભવિષ્ય છે. યુએસ પ્રમુખે અગાઉ સૂચવ્યું હતું કે ઈરાન તેના અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમનો ભંડાર અમેરિકા મોકલવા સંમત થયું છે.
સીએનએન (CNN) અનુસાર, ઈરાન પાસે લગભગ 400 કિલોગ્રામ 60% સંવર્ધિત યુરેનિયમ છે. જોકે, યુએસ પ્રમુખના દાવાને એક વરિષ્ઠ ઈરાની અધિકારીએ "અસ્વીકાર્ય માંગ" ગણાવી ફગાવ્યો. તેહરાને તેના બદલામાં મુખ્ય પ્રતિબંધોમાં ઢીલ અને 20 બિલિયન ડોલરથી વધુની સ્થિર સંપત્તિઓ મુક્ત કરવાની માંગ કરી છે.
બીજો મુખ્ય મુદ્દો યુરેનિયમ સંવર્ધન (uranium enrichment) પર લાગતી મર્યાદાઓનો છે. પાછલા સપ્તાહની વાતચીતમાં અમેરિકાએ 20 વર્ષના સ્થગિતનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જ્યારે ઈરાને પાંચ વર્ષના સસ્પેન્શનનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જે અમેરિકાને મંજૂર નથી. ત્રીજો મુદ્દો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને ફરીથી ખોલવાનો છે.
આ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર સર્વસંમતિ ન બને ત્યાં સુધી બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ઓછો થવાની શક્યતા ઓછી છે. ઈરાનના સ્પીકર ગાલીબાફે કહ્યું, "અમે દુશ્મનને નષ્ટ કર્યો નથી – તેમની પાસે હજુ પણ પૈસા અને શસ્ત્રો છે – પરંતુ વ્યૂહાત્મક રીતે, તેઓ અમારી સામે હારી ગયા છે." આ નિવેદન ઈરાનના મજબૂત વલણને સૂચવે છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
