Pitru Paksha 2023: શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડ દાનમાં શું છે તફાવત? જાણો પિતૃ પક્ષમાં પંચબલીનુ મહત્વ શું?

Pitru Paksha 2023: હિંદુ ધર્મશાસ્ત્રો અનુસાર, માનવ શરીર પાંચ તત્વોનું બનેલું છે અને મૃત્યુ પછી શરીર આ પાંચ તત્વોમાં ભળી જાય છે. પરંતુ મહાભારતના અનુશાસન પર્વમાં પિતામહ ભીષ્મ કહે છે કે આસક્તિના બંધનમાં ફસાયેલો આત્મા શરીરના મૃત્યુ પછી પણ યમરાજ સાથે રહે છે અને પિતૃ પક્ષમાં પોતાના બાળકોને મળવા આવે છે.

તેથી પિતૃપક્ષ દરમિયાન જો શ્રાદ્ધ, તર્પણ અથવા પિંડદાન કરવામાં આવે તો આત્માને મોક્ષ મળે છે અને સાથે જ બાળકોમાંથી પિતૃદોષ દૂર થાય છે. પિતૃ પક્ષ, જેને અશ્વિન મહિનાનો કૃષ્ણ પક્ષ કહેવામાં આવે છે, તે દરમિયાન પિતૃઓને પ્રસન્ન કરવા અને તેમને મુક્ત કરવાના ઉપાય કરવામાં આવે છે. શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડ દાન એવા ત્રણ મુખ્ય ઉપાય છે. આવો જાણીએ આ ત્રણેય વચ્ચે શું તફાવત છે અને ક્યારે શું કરવું જોઈએ.

શ્રાદ્ધ

શ્રાદ્ધમાં 'શ્ર' શબ્દ છે જેનો અર્થ થાય છે આદર અને 'ધા' જેનો અર્થ થાય છે પહેરવું. પિતૃઓના ઉદ્ધાર માટે સત્યને ગ્રહણ કરીને જે કર્મ ભક્તિભાવથી કરવામાં આવે છે તેને શ્રાદ્ધ કહે છે.

તર્પણ

કોઈ કારણથી અથવા તેમની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ ન થવાને કારણે આત્માઓ અસંતુષ્ટ રહે છે જેના કારણે તેમને મોક્ષ મળતો નથી. આ આત્માઓ અશાંત રહે છે અને પોતાની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થવાની રાહ જુએ છે. આવી સ્થિતિમાં જો તેમને પાણી આપીને તૃપ્ત કરવામાં આવે તો તેને તર્પણ કહેવામાં આવે છે.

પિંડ દાન

પિંડ દાન એ સામાન્ય રીતે પતિ અને પત્ની બંનેના બાળકો દ્વારા તેમના મૃત્યુ પછી કરવામાં આવતી ધાર્મિક વિધિ છે, જે ગયા નામના સ્થળે કરવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે પિંડ દાન પછી આત્મા મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે.

શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડ દાન, આ ત્રણેય ધાર્મિક વિધિઓ માત્ર દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને કરવામાં આવે છે. તર્પણ કરતી વખતે અંજુલીમાં કાળા તલ રાખવા જોઈએ.

પંચબલી કોણ છે?

શ્રાદ્ધ દરમિયાન પિતૃઓને ભોજન અર્પણ કરતી વખતે આ વાતનું ધ્યાન રાખો કે પંચબલી માટે ભોજન અવશ્ય લેવું જોઈએ. પંચબલી એટલે પાંચ જીવો અને આ જીવો છે ગાય, કૂતરો, કાગડો, દેવતાઓ અને કીડીઓ.

English summary

Pitru Paksha 2023: Know the difference between shradh, pind daan and tarpan.