રહસ્યમયી સરકાર, ગુપ્ત શાસન..., ચીને પોતાના વિદેશ મંત્રી કિન ગેંગ સાથે શું કર્યું?

છેલ્લા ચાર અઠવાડિયાથી ગુમ થયેલા વિદેશ મંત્રી કિન ગેંગને આખરે ચીન દ્વારા બરતરફ કરવામાં આવ્યા છે અને તેના સ્થાને ભૂતપૂર્વ વિદેશ મંત્રી વાંગ યીને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે, જેઓ ચીનની સર્વશક્તિમાન કેન્દ્રીય સમિતિના વિદેશ વિભાગના વડા છે.

ચીનના રાજ્ય મીડિયાએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે કિન ગેંગ, જેમણે માત્ર સાત મહિના માટે આ ભૂમિકા નિભાવી હતી, તેના સ્થાને તેમના પુરોગામી વાંગ યી લેશે. જો કે આ પગલા માટે કોઈ કારણ આપવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ ચીનના નિર્ણયો અંધકારમય કારણો વગરના નથી. કિન ગેંગને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવા પાછળ પણ આવા જ કારણો હોઈ શકે છે.

કિન ગેંગને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના ખૂબ જ નજીકના માનવામાં આવતા હતા અને વિદેશ મંત્રી બનતા પહેલા તેઓ અમેરિકામાં ચીનના રાજદૂત હતા અને વિદેશ મંત્રી બન્યા બાદ તેમણે ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા માટે ઘણું કામ કર્યું હતું.

પરિણામે યુએસ સેક્રેટરી શી જિનપિંગ સ્ટેટ એન્ટોની બ્લિંકન અને યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી જેનેટ યેલેન તાજેતરના અઠવાડિયામાં ચીનની મુલાકાતે ગયા હતા. પરંતુ, ચીને કોઈપણ કારણ આપ્યા વગર કિન ગેંગને તેમના પદ પરથી હટાવવાની જાહેરાત કરી છે.

તેથી, કિન ગેંગની ઇનસાઇડ સ્ટોરી, તેના જીવન અને આ સમગ્ર ઘટનાને જાણવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

કોણ છે કિન ગેંગ?

1966 માં ઉત્તર ચીનના શહેર તિયાનજિનમાં જન્મેલા, કિન ગેંગે બેઇજિંગની પ્રતિષ્ઠિત ચાઇના ઇન્ટરનેશનલ પોલિટિક્સ યુનિવર્સિટીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણનો અભ્યાસ કર્યો અને પછી ચીનની રાજદ્વારી સેવામાં પ્રવેશ કર્યો. તેમણે વિદેશ મંત્રાલય તેમજ યુકેમાં ચીની દૂતાવાસમાં અનેક હોદ્દાઓ સંભાળ્યા હતા.

કિન ગેંગ વર્ષ 2006 અને 2014માં બે વખત ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા બન્યા હતા અને 2014 અને 2018 વચ્ચે ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના ચીફ પ્રોટોકોલ ઓફિસર હતા. તેમણે શી જિનપિંગની વિદેશી નેતાઓ સાથે ઘણી બેઠકોમાં હાજરી આપી છે.

અજીરાના એક રિપોર્ટમાં રિપોર્ટર કેટરિના યુ કહે છે કે ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીમાં કિન ગેંગનો ઉદય ખૂબ જ ઝડપથી થયો હતો.

57 વર્ષની ઉંમરે, તેઓ બે વર્ષ સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રાજદૂત તરીકે સેવા આપ્યા પછી ડિસેમ્બર 2022 માં ચીનના વિદેશ પ્રધાન તરીકે નામાંકિત થનારા સૌથી યુવા અધિકારીઓમાંના એક બન્યા.

તેમણે કહ્યું કે કિન ગેંગે ટૂંકા ગાળામાં જે હાંસલ કર્યું, તે પ્રાપ્ત કરવામાં ચીનના ટોચના અધિકારીઓને દાયકાઓ લાગ્યા.

કિન ગેંગ ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રથમ પ્રવક્તા હતા, જેમણે ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના નિવેદનોને આક્રમક બનાવ્યા હતા અને ચીનની વિદેશ નીતિમાં 'વુલ્ફ વોરિયર' ડિપ્લોમસીનો સમાવેશ કર્યો હતો, જેના હેઠળ ચીને ભારે આક્રમકતા સાથે વિદેશ નીતિ અપનાવી હતી.

જો કે, જુલાઇ 2021માં જ્યારે કિન ગેંગ એમ્બેસેડર તરીકે અમેરિકા ગયા ત્યારે ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં કોઈ ખાસ સુધારો થયો ન હતો, પરંતુ બંને દેશોના અધિકારીઓ વચ્ચે તણાવ વધતો જ ગયો.

કિન ગેંગ, જેમને એક પુત્ર છે, વિદેશ પ્રધાન બન્યા પછી વિવિધ દેશોની મુલાકાત લીધી, જેમાં આફ્રિકા અને યુરોપના ઘણા દેશોનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં તેણે યુક્રેનમાં યુદ્ધવિરામ માટે ચીનના કોલને દબાણ કર્યું હતું.

વિદેશ પ્રધાન તરીકેની તેમની પ્રથમ ટિપ્પણીમાં, કિને જણાવ્યું હતું કે તમામ માનવજાત માટે સમાન પડકારોનો ઉકેલ લાવવામાં, ચીનની મુત્સદ્દીગીરી "ચીની જ્ઞાન, ચીની પહેલ અને ચીનની તાકાત" પ્રદાન કરશે.

જો કે સૌથી યુવા વિદેશ મંત્રી બનેલા કિન ગેંગ ચીનના સૌથી યુવા વિદેશ મંત્રી પણ બની ગયા છે. ચીને દેશના નવા વિદેશ મંત્રી તરીકે વાંગ યીની નિમણૂક કરી છે.

નવા વિદેશ મંત્રી વાંગ યી કોણ છે?

વાંગ યી ચીનના સૌથી વરિષ્ઠ રાજદ્વારી છે, અને કેન્દ્રીય સમિતિના વિદેશ વિભાગના વડા છે, જે સમિતિ ચીનની વિદેશ નીતિઓ નક્કી કરે છે.

69 વર્ષીય વાંગ યી કિન ગેંગ પહેલા ચીનના વિદેશ મંત્રી હતા અને 2013માં ચીનના વિદેશ મંત્રાલયનો હવાલો સંભાળ્યો હતો. ગયા મહિને, જ્યારે કિન ગેંગ અચાનક ગાયબ થઈ ગયો, ત્યારે તેણે ફરી એકવાર ચીનના વિદેશ મંત્રાલયનો હવાલો સંભાળ્યો હતો.

જો કે, ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે જ્યાં સુધી નવા વિદેશ પ્રધાનનું નામ આપવામાં ન આવે ત્યાં સુધી વાંગ યીની નિમણૂક અસ્થાયી હોઈ શકે છે. વિશ્લેષકો કહે છે, "વાંગ યી એક અનુભવી રાજદ્વારી અને ચીનનો પરિચિત ચહેરો છે, અને ભારે ઉથલપાથલના સમયમાં સ્થિર તાકાત છે."

જાપાનમાં ચીનના ભૂતપૂર્વ રાજદૂત વાંગ યી અસ્ખલિત જાપાનીઝ બોલે છે અને તાઈવાન પ્રત્યે ચીનની નીતિ નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. સીસીપી ફોરેન અફેર્સ કમિશનના વડા તરીકે, વાંગે આ વર્ષે માર્ચમાં ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે આશ્ચર્યજનક શાંતિ સોદો કરવા માટે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

સીસીપી ફોરેન અફેર્સ કમિશનના વડા તરીકે, વાંગે આ વર્ષે માર્ચમાં ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે આશ્ચર્યજનક શાંતિ સોદો કરવા માટે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

ચીનમાં છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં શું થયું છે?

કિન ગેંગ છેલ્લે 25 જૂને જાહેરમાં જોવા મળી હતી, જ્યારે તેણે રશિયા, વિયેતનામ અને શ્રીલંકાના તેના સમકક્ષો સાથે વાતચીત કરી હતી.

ત્યારથી, તેઓ વોશિંગ્ટન સાથેના સંબંધોને સ્થિર કરવા અને સામાન્ય બનાવવાના ચીનના સતત રેટરિકમાં મુખ્ય ચીની વિદેશ મંત્રી રહ્યા છે, પરંતુ તેઓ અચાનક ગાયબ થઈ ગયા અને એક મહિનાથી વધુ સમયથી ગુમ થયા છે. તેઓ જાહેરમાં દેખાતા નથી.

કિન ગેંગ 4 જુલાઈના રોજ EU વિદેશ નીતિના વડા જોસેપ બોરેલને મળવાનું હતું, પરંતુ EU અધિકારીઓએ જાહેરાત કરી કે ચીને કોઈ સ્પષ્ટતા કર્યા વિના મંત્રણા રદ કરી હતી.

આ ઉપરાંત કિન ગેંગે ચીનના વિદેશ મંત્રી જેનેટ યેલેન અને ક્લાઈમેટ એન્વોય જોન કેરી સાથે પણ મુલાકાત કરી ન હતી. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે 11 જુલાઈના રોજ કહ્યું હતું કે, કિન ગેંગની ઈન્ડોનેશિયાની મુલાકાત પણ સ્વાસ્થ્યના કારણોસર રદ કરવામાં આવી રહી છે, જ્યારે જકાર્તામાં આસિયાન દેશોની ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે.

There will be limitless speculations on what’s behind this. Qin Gang was said to be a favorite of Xi Jinping 🇨🇳, then suddenly disappeared and was now suddenly dismissed. These things don’t happen without a reason. https://t.co/l7UrkMqnBR

— Carl Bildt (@carlbildt) July 25, 2023

કિન ગેંગની બરતરફી માટે કોઈ કારણ આપવામાં આવ્યું નથી, અને તેનું ઠેકાણું અજ્ઞાત છે.

તેમની હટાવવાની જાહેરાત રાજ્ય મીડિયા દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે "ચીનની ટોચની વિધાનસભાએ વાંગ યીને વિદેશ પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવા માટે મત આપ્યો છે. આ માટે મંગળવારે એક સત્ર બોલાવવામાં આવ્યું હતું." ચીની મીડિયાએ કહ્યું કે "કિન ગેંગને વિદેશ મંત્રી પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે."

ચીનમાં પ્રખ્યાત હસ્તીઓના અચાનક ગાયબ થવાનો આ પહેલો કિસ્સો નથી અને વસ્તુઓને સુપર સિક્રેટ રાખવી એ ચીની સરકારની સૌથી મોટી કળા છે. આ પણ ચીન સરકારની ખૂબ જ ડરામણી બાજુ રહી છે.

ચીનમાં ડઝનબંધ ઉદ્યોગપતિઓ, હસ્તીઓ, ખેલૈયાઓ અને રાજકારણીઓ મહિનાઓ સુધી કોઈ પત્તો વિના અચાનક ગાયબ થઈ ગયા. કિન ગેંગ પહેલા અલીબાબા કંપનીના સ્થાપક જેક મા પણ લગભગ 6 મહિના સુધી જાહેર જીવનમાંથી ગાયબ હતા.

વિદેશ મંત્રીનું અચાનક ગાયબ થવું ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક છે અને દર્શાવે છે કે ચીનનું ડીપ સ્ટેટ કેટલું ખતરનાક છે. યેલ યુનિવર્સિટીના પોલ સાઈ ચાઈના સેન્ટરના સિનિયર ફેલો નિકોલસ બેકલિનએ અલજઝીરાના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે "ચીની સરકાર માટે આ એક મોટી શરમજનક બાબત છે."

તેમણે કહ્યું, "દેશના વિદેશ મંત્રી રહેલા કિન ગેંગ ચીનના સૌથી અગ્રણી ચહેરાઓમાંથી એક હતા અને દેશના પ્રતિનિધિ હતા, જેણે તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ચીન માટે વાત કરી હતી અને તે ચીનનો ચહેરો હતો, તેથી તેના અચાનક ગુમ થવા અને એક મહિના વીતી ગયા પછી પણ તેના વિશે કોઈ સમાચાર ન આવવાથી ચીન વિશેની શંકા વધુ ઘેરી બને છે. આવા રાજદ્વારીઓનું ગાયબ થવું ચીનનું નકારાત્મક ચિત્ર દર્શાવે છે."

કિન ગેંગ શી જિનપિંગના સૌથી વિશ્વાસુ સલાહકારોમાંના એક તરીકે પણ જાણીતા હતા.

એશિયા સોસાયટી પોલિસી ઇન્સ્ટિટ્યૂટના નીલ થોમસે અલ જઝીરાના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે "કેટલાક સ્થાપિત ઉમેદવારોને બાયપાસ કરીને શી જિનપિંગે પોતે ગયા વર્ષે કિન ગેંગને વિદેશ પ્રધાન તરીકે પસંદ કરી હતી."

તેણે કહ્યું, "તેથી તે ખરેખર કપ્તાનની પસંદગી હતી અને તેમ છતાં તે કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીમાં રેંક શી જિનપિંગના ઘણા સાથીદારો કરતાં ઘણો નીચો હતો, તેમ છતાં તે રાજ્ય વિભાગમાં ટોચ પર પહોંચી ગયો હતો."

બેક્વેલિને કહ્યું કે તે શી જિનપિંગ છે જે ચીનની વિદેશ નીતિને દિશા આપી રહ્યા છે અને વાંગ યીને હવે વ્યૂહરચના લાગુ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

બેક્વેલિને દલીલ કરી હતી કે કિન ગેંગ કેસ "લોકોના મગજમાં એ વાત કરે છે કે ચીન અણધારી છે અને લોકો ચીનમાં કોઈપણ ક્ષણે અદૃશ્ય થઈ શકે છે, કે તમને બીજા દિવસે શું થશે તેની કોઈ ગેરેંટી નથી."

"મને લાગે છે કે તે ચીન જે ટાળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે તેની યાદ અપાવે છે, કારણ કે તે પોતાને યુએસના નેતૃત્વ હેઠળના નવા વિશ્વ વ્યવસ્થાના ખૂબ જ સ્થિર, ભરોસા અને વિશ્વસનીય આર્કિટેક્ટ તરીકે રજૂ કરે છે."

કેટલાક નિષ્ણાતો કહે છે કે, આ ચીન છે, જે રહસ્યમય છે, જે અલોકતાંત્રિક છે અને જ્યાં વિદેશ મંત્રી જેવા અધિકારીનો દરજ્જો પણ શૂન્ય છે, તો તે વૈશ્વિક વ્યવસ્થા માટે કેટલું ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.

English summary

What did China do with its Foreign Minister Qin Geng?, Mysteriously Missing