શ્રીલંકાએ તેના તમામ બાહ્ય દેવા પર ડિફોલ્ટિંગની જાહેરાત કરી

શ્રીલંકામાં સૌથી ખરાબ આર્થિક કટોકટી અને સરકારના રાજીનામાની માંગણી સાથે વ્યાપક વિરોધ સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે.

કોલંબો : શ્રીલંકાએ મંગળવારના રોજ તેના 51 બિલિયન ડોલરના વિદેશી દેવુંમાં ડિફોલ્ટ કર્યું હતું. કારણ કે, શ્રીલંકામાં સૌથી ખરાબ આર્થિક કટોકટી અને સરકારના રાજીનામાની માંગણી સાથે વ્યાપક વિરોધ સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે. વર્ષ 1948 માં આઝાદી બાદની સૌથી પીડાદાયક મંદીમાં દેશના 22 મિલિયન લોકોને લાંબા સમય સુધી વીજળીના અંધારપટની સાથે સાથે ખોરાક અને ઇંધણની તીવ્ર અછતને કારણે વ્યાપક વેદનાનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

તાજેતરના અઠવાડિયામાં ટોળાએ ટીયર ગેસ અને રબરની ગોળીઓ વડે વિરોધીઓને વિખેરી રહેલા સરકારી નેતાઓ અને સુરક્ષા દળોના ઘરો પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કરતા લોકોનો ગુસ્સો ભડક્યો છે. શ્રીલંકાના નાણા મંત્રાલય દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, દેશ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળના બેલઆઉટ પહેલા વિદેશી સરકારોની લોન સહિતની તમામ બાહ્ય જવાબદારીઓમાં ડિફોલ્ટ કરી રહ્યો છે.

મંત્રાલયના એક નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, પ્રજાસત્તાકની નાણાકીય સ્થિતિને વધુ બગડતી અટકાવવા માટે સરકાર કટોકટીનાં પગલાં માત્ર છેલ્લા ઉપાય તરીકે લઈ રહી છે. ધિરાણકર્તાઓ તેમના કારણે કોઈપણ વ્યાજની ચૂકવણીનું મૂડીકરણ કરવા અથવા શ્રીલંકાના રૂપિયામાં ચૂકવણી કરવા માટે સ્વતંત્ર હતા.

કોરોનાવાયરસ રોગચાળાએ પ્રવાસન અને રેમિટન્સમાંથી મહત્વપૂર્ણ આવકને ટૉર્પિડો કર્યા બાદ શ્રીલંકાની સ્નોબોલિંગ આર્થિક કટોકટી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની આયાત કરવામાં અસમર્થતા સાથે શરૂ થઈ હતી. સરકારે તેના વિદેશી ચલણના ભંડારને બચાવવા અને તેના પર હવે ડિફોલ્ટ થયેલા દેવાની સેવા માટે તેનો ઉપયોગ કરવા માટે વ્યાપક આયાત પર પ્રતિબંધ લાદ્યો હતો.

અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે, સરકારના ગેરવહીવટ, વર્ષોથી સંચિત ઉધાર અને ખોટી રીતે કરવેરા કાપને કારણે કટોકટી વધુ ખરાબ થઈ છે. સરકાર પ્રત્યે જાહેર નિરાશા વ્યાપી છે, રાંધવાના સ્ટવ માટે પેટ્રોલ, ગેસ અને કેરોસીનનો દુર્લભ પુરવઠો ખરીદવા માટે દરરોજ ટાપુ રાષ્ટ્રની આસપાસ લાંબી કતારો ઉભી થાય છે. રાજધાની કોલંબોમાં રાષ્ટ્રપતિ ગોટાબાયા રાજપક્ષેની સીફ્રન્ટ ઓફિસની બહાર હજારો લોકો વિરોધ પ્રદર્શનના ચોથા દિવસે તેમને પદ છોડવા માટે બોલાવ્યા હતા.

રેટિંગ ડાઉનગ્રેડ

આંતરરાષ્ટ્રીય રેટિંગ એજન્સીઓએ પણ ગયા વર્ષે શ્રીલંકાને ડાઉનગ્રેડ કર્યું હતું, દેશને નવી લોન મેળવવા અને ખાદ્યપદાર્થો અને ઇંધણની માગને પહોંચી વળવા વિદેશી મૂડીબજારો સુધી પહોંચવામાં અસરકારક રીતે અવરોધિત કર્યો હતો. શ્રીલંકાએ ભારત અને ચીન પાસેથી દેવું મુક્તિની માગ કરી હતી, પરંતુ બંને દેશોએ તેમની પાસેથી કોમોડિટીઝ ખરીદવા માટે વધુ ક્રેડિટ લાઇન ઓફર કરી હતી.

સત્તાવાર આંકડા દર્શાવે છે કે, ચીન અને જાપાન, બે મુખ્ય દ્વિપક્ષીય સાર્વભૌમ ધિરાણકર્તાઓ, શ્રીલંકાના વિદેશી દેવુંમાં લગભગ 10 ટકા ધરાવે છે, જ્યારે ભારતનો હિસ્સો પાંચ ટકાથી ઓછો છે. શ્રીલંકાના ઋણના અડધાથી ઓછા ભાગમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમ બોન્ડ્સ અને અન્ય સમાન સાધનો દ્વારા બજાર ઉધાર છે. અંદાજો દર્શાવે છે કે, શ્રીલંકાને આ વર્ષે તેના દેવાના ભારણને પૂર્ણ કરવા માટે 7 બિલિયન ડોલરની જરૂર છે, જે માર્ચના અંતે માત્ર 1.9 બિલિયન ડોલર અનામત હતી.

English summary

Sri Lanka declared default on all its external debts.