Chandrayaan 2: ચંદ્રયાન 2 સાથે શું થયુ હતુ? કેમ મિશન થયુ હતુ ફેલ?

ઈસરોએ ચંદ્રયાન-3ના પ્રક્ષેપણની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી લીધી છે અને માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ વિશ્વની નજર આ ઐતિહાસિક પ્રક્ષેપણ પર છે. આ મિશન ભારત માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. વાસ્તવમાં ચાર વર્ષ પહેલા જ્યારે ચંદ્રયાન-2 લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું ત્યારે તે સંપૂર્ણ રીતે સફળ થઈ શક્યું ન હતું, આવી સ્થિતિમાં ઈસરોની સામે આ વખતે આ મિશનને સફળ બનાવવાનો પડકાર છે.

ચંદ્રયાન 2 વિશે વાત કરીએ તો, તકનીકી ખામીને કારણે ISROનો તેની સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો હતો. આવી સ્થિતિમાં, ISROએ એક સફળ પ્રારંભિક પરીક્ષણ કર્યું છે જેથી કરીને આ ભૂલ ફરીથી ન થાય અને તે પછી જ તેને 14 જુલાઈએ લોન્ચ કરવામાં આવશે.

ચંદ્રયાન-2 7 સપ્ટેમ્બર 2019 ના રોજ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ વિક્રમ લેન્ડરમાં તકનીકી ખામીને કારણે તેનો ISRO સાથે સંપર્ક તૂટી ગયો હતો. જેના કારણે લેન્ડર સાથે કોઈ વાતચીત થઈ શકી નથી. તે ચંદ્રની સપાટીથી માત્ર 400 મીટર પહેલા સંપર્કથી દૂર થઈ ગયું હતું.

ચંદ્રયાન-2નો હેતુ ચંદ્રની સપાટી પર સોફ્ટ લેન્ડિંગ માટે હતો. અત્યાર સુધી માત્ર અમેરિકા, ચીન અને રશિયા જ આ લક્ષ્યાંક હાંસલ કરી શક્યા છે. પરંતુ ક્ષણભંગુર બદલાવ અને સ્પીડ ઓછી ન કરી શકવાને કારણે લેન્ડર અને રોવર પ્રજ્ઞાન ચંદ્રની સપાટી પર ક્રેશ થઈ ગયા, જેના કારણે ઈસરોનો તેની સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો.

ચંદ્રયાન-2ની નિષ્ફળતામાંથી બોધપાઠ લઈને, ઈસરોએ આ ભૂલ ફરી ન થાય તે માટે ઘણા જરૂરી પરીક્ષણો કર્યા અને તે પછી ચંદ્રયાન 3 લોન્ચ કરવામાં આવી રહ્યું છે. ચંદ્રયાન 3નો હેતુ અગાઉની ભૂલને સુધારવા અને ચંદ્રની સપાટી પર સોફ્ટ લેન્ડિંગ કરવાનો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ટેકનિકલ ખામીને સુધારવા માટે તમામ પ્રયાસો કર્યા છે.

ચંદ્રયાન 3 વિશે વાત કરીએ તો, તે ચંદ્રયાન 2 થી બે રીતે અલગ છે. પહેલું એ છે કે ચંદ્રયાન 3 માં રોવર નહીં હોય, આ મિશનનો મુખ્ય ધ્યેય અન્ય પાસાઓને શોધવાનો છે. ચંદ્રયાન 3 માં પેલોડ હશે જે ચંદ્રયાન 2 માં નહોતું. પેલોડ જેને હેબિટેબલ પ્લેનેટ અર્થ એટલે કે આકારની સ્પેક્ટ્રો પોલેરીમેટ્રી કહેવામાં આવે છે. તે ચંદ્ર પરથી પૃથ્વીના સ્પેક્ટ્રલ અને પેલિઓમેટ્રિક માપન કરશે.

English summary

What happened to Chandrayaan 2? Why did the mission fail?