AAPના રાઘવ ચઢ્ઢાએ બેંકિંગ કાયદા સુધારા બિલ 2024ની ટીકા કરી

By Desk

Updated: Thursday, March 27, 2025, 10:00 [IST]

AAP રાજ્યસભાના સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાએ બુધવારે ભારતની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લોકોના વિશ્વાસમાં ઘટાડો થવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે આ ઘટાડાને વધતી જતી છેતરપિંડી, ઊંચા લોન વ્યાજ દર અને થાપણદારો માટે અપૂરતી નાણાકીય સુરક્ષાને આભારી ગણાવી હતી. બેંકિંગ કાયદા સુધારા બિલ, 2024 પર ચર્ચા દરમિયાન, રાઘવ ચઢ્ઢાએ કાયદાની ટીકા કરી હતી જે મુખ્ય જાહેર ચિંતાઓને અવગણે છે.

બેંકિંગ કાયદા સુધારા બિલ, 2024, બુધવારે સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાયદો બેંક ખાતાધારકોને ચાર વ્યક્તિઓને નોમિનેટ કરવાની મંજૂરી આપે છે. ડિસેમ્બર 2024 માં લોકસભામાં પસાર થયા બાદ રાજ્યસભાએ તેને ધ્વનિ મતદાન દ્વારા મંજૂરી આપી.

વ્યાજ દરો અને છેતરપિંડી અંગે ચિંતાઓ

રાઘવ ચઢ્ઢાએ ભાર મૂક્યો કે બેંકો લોકશાહીનો પાયો છે અને લોકોના જીવનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જોકે, તેમણે નોંધ્યું હતું કે વધતા બેંકિંગ છેતરપિંડી અને ઊંચા ધિરાણ દરો લોકોને ઔપચારિક બેંકિંગ ચેનલોનો ઉપયોગ કરવાથી રોકી રહ્યા છે. હોમ લોનના વ્યાજ દર 8.5-9 ટકા સુધી વધી ગયા છે, જ્યારે શિક્ષણ લોન 8.5 ટકાથી 13 ટકા સુધીની છે, જેના કારણે ઘણા લોકો માટે આવાસ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ પરવડે તેમ નથી.

બચત અને થાપણદારો પર અસર

રાઘવ ચઢ્ઢાએ સરકારને વ્યાજ દરો મર્યાદિત કરવા અને પહેલી વાર ઘર ખરીદનારાઓને સબસિડીવાળી લોન આપવા વિનંતી કરી. તેમણે ધ્યાન દોર્યું કે 6.5 ટકાના દરે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટનું વળતર 7 ટકાના ફુગાવાના દર કરતાં ઓછું છે, જેનાથી બચતનું મૂલ્ય ઘટી રહ્યું છે. તેમણે નિવૃત્ત વ્યક્તિઓ અને નાના થાપણદારો માટે તેમની બચતનું રક્ષણ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા 8 ટકા વ્યાજ દરની હિમાયત કરી.

છેતરપિંડીના કેસો અને સાયબર સુરક્ષા

૨૦૨૪ માં, ૩૬,૦૦૦ થી વધુ બેંકિંગ છેતરપિંડીના કેસ નોંધાયા હતા, જેમાં ડિજિટલ ચુકવણી અને લોન છેતરપિંડી પ્રચલિત હતી. સાયબર છેતરપિંડીના પરિણામે રૂ. ૨,૦૫૪.૬ કરોડનું નાણાકીય નુકસાન થયું હતું, અને UPI સંબંધિત છેતરપિંડીમાં ૮૫ ટકાનો વધારો થયો હતો. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોએ સૌથી વધુ છેતરપિંડીના કેસ નોંધાવ્યા હતા, જેનાથી જાહેર વિશ્વાસ વધુ ડગમગી ગયો હતો.

સુધારણા માટે ભલામણો

ચઢ્ઢાએ ભલામણ કરી હતી કે બેંકો તેમના IT બજેટનો ઓછામાં ઓછો 10 ટકા ભાગ સાયબર સુરક્ષા માટે ફાળવે અને ઉચ્ચ-મૂલ્યના વ્યવહારો માટે બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ લાગુ કરે. તેમણે Know Your Customer (KYC) અપડેટ્સ સાથે જોડાયેલી છેતરપિંડીભરી પ્રવૃત્તિઓ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી, નોંધ્યું કે KYC અપડેટ્સ પછી 70 ટકા બેંકિંગ છેતરપિંડી થાય છે.

શાખા બંધ અને છુપાયેલા શુલ્ક

૨૦૨૨-૨૩ દરમિયાન ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ૩,૦૦૦ થી વધુ બેંક શાખાઓ બંધ થવાને કારણે ગ્રામજનોને બેંકિંગ સેવાઓ માટે લાંબા અંતરની મુસાફરી કરવાની ફરજ પડી છે. ચઢ્ઢાએ આરોપ લગાવ્યો કે ભારતીય ગ્રાહકો વાર્ષિક લગભગ ૭,૫૦૦ કરોડ રૂપિયા છુપાયેલા બેંકિંગ ચાર્જ જેમ કે એટીએમ ફી અને એકાઉન્ટ મેન્ટેનન્સ ફી ચૂકવે છે. તેમણે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ને આ ચાર્જિસને નિયંત્રિત કરવા વિનંતી કરી.

નાણાકીય સાક્ષરતા અને લોન વસૂલાત

રાઘવ ચઢ્ઢાએ ક્રેડિટ કાર્ડ દેવા અને બેંક કર્મચારીઓ પર લોન વસૂલાતના અતિશય દબાણને કારણે મધ્યમ વર્ગને પડતી નાણાકીય તકલીફો પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે નાણાકીય સાક્ષરતાને પ્રોત્સાહન આપવા, લોન વસૂલાત પદ્ધતિઓનું નિયમન કરવા અને બેંકિંગ કર્મચારીઓ માટે કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓમાં સુધારો કરવા હાકલ કરી.

ચઢ્ઢાએ ચેતવણી આપી હતી કે નોંધપાત્ર સુધારાઓ વિના, ભારતની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લોકોનો વિશ્વાસ ઘટતો રહેશે, જેનાથી બચત અને નાણાકીય સુરક્ષા માટે બેંકો પર આધાર રાખતા લાખો લોકો પ્રભાવિત થશે.