NSA અજીત ડોભાલ અફઘાન મુદ્દે રશિયાના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારને મળશે

દિલ્હીમાં બે ઉચ્ચ સ્તરીય ગુપ્તચર પ્રતિનિધિ મંડળો સાથે અફઘાનિસ્તાનની પરિસ્થિતિ અંગે ભારત મોસ્કો અને વોશિંગ્ટન બંને સાથે "ક્લોસ કોન્ટેક્ટ" છે. સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી (CIA)ના વડા વિલિયમ બર્ન્સની આગેવાની હેઠળ ગુપ્તચર અને સુરક્ષા અધિકારીઓનું અમેરિકન પ્રતિનિધિમંડળ ભારત અને પાકિસ્તાન સહિતના પ્રદેશની મુલાકાત લઈ રહ્યું છે અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજીત ડોભાલ સાથે પરામર્શ કર્યો છે. મંગળવારના રોજ અફઘાનિસ્તાન ખાલી કરાવવાના પ્રયાસો અને તાલિબાન સરકારની રચનાને કારણે ઉદ્ભવતા સંખ્યાબંધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે.

બુધવારના રોજ સુરક્ષા પરિષદના રશિયન સચિવ જનરલ નિકોલે પત્રુશેવ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, એનએસએ ચીફ ડોવાલ અને વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકર સાથે મુલાકાત કરશે, તેવી MEA દ્વારા જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. MEA અને યુએસ એમ્બેસી બંનેએ બર્ન્સની મુલાકાત વિશે વાત કરવાનું ટાળ્યું હતું.

સાઉથ બ્લોકમાં યુએસ અને રશિયન અધિકારીઓ સાથેની અલગ બેઠકો તાલિબાનોએ મોહમ્મદ હસન અખુંદના નેતૃત્વ હેઠળની કાર્યવાહક અથવા વચગાળાની સરકાર અને અબ્દુલ ગની બરાદરને નાયબ પ્રધાનમંત્રી તરીકે જાહેર કર્યા છે. વડાપ્રધાન મોદી એસસીઓ અને ક્વાડ ફોર્મેશનમાં ભાગ લેશે, જ્યાં અનુક્રમે રશિયા અને યુ.એસ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકામાં રહેશે અને અફઘાનના ભવિષ્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરશે.

વડાપ્રધાન મોદી 16 સપ્ટેમ્બરના રોજ વીડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા એસસીઓ બેઠકમાં ભાગ લેશે, 24 સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાનારી ક્વાડ મીટિંગ માટે તેમને વ્યક્તિગત રૂપે અમેરિકા જાય તેવી શક્યતા છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે ગુરુવારના રોજ તેમને બ્રિક્સ દેશોની વર્ચ્યુઅલ સમિટનું પણ આયોજન કરશે. જ્યા ડોભાલ સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર પ્રેઝન્ટેશન કરશે.

વર્ષ 2008થી સુરક્ષા પરિષદના સચિવ રહી ચૂકેલા અને અગાઉ રશિયન ગુપ્તચર એજન્સી FSBના અધ્યક્ષ એવા જનરલ પેત્રુશેવની મુલાકાત અફઘાનિસ્તાનના વિકાસ પર ચર્ચા કરશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, તાલિબાનોએ કાબુલ પર અંકુશ મેળવ્યાના થોડા દિવસો બાદ 24 ઓગસ્ટના રોજ વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન વચ્ચે ટેલિફોન વાતચીત કરી હતી.

MEAના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, બંને નેતાઓએ અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો કે, બે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારોએ સાથે મળીને કામ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે અને તેમના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને અફઘાનિસ્તાન સાથે સંપર્કમાં રહેવાની સૂચના આપી હતી. એક રાજદ્વારી સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે, જનરલ પેત્રુશેવની બેઠકો ભારત અને રશિયાને અફઘાનિસ્તાનની બદલાતી પરિસ્થિતિ પર "દ્રષ્ટિકોણની આપ-લે" કરવાની તક આપશે.

આ મુલાકાતો પણ નોંધપાત્ર છે. કારણ કે, તે અફઘાનિસ્તાન પર યુએસ અને રશિયન સ્થિતિ વચ્ચે વધતા તફાવતોના સમયે આવી છે, જ્યારે "ટ્રોઇકા-પ્લસ" મિકેનિઝમમાં ચીન અને પાકિસ્તાનનો સમાવેશ કરતા બે વર્ષથી વધુ સમયના સંકલન છતા ગયા અઠવાડિયે રશિયાએ યુએસના નેતૃત્વ હેઠળના પશ્ચિમી દેશો પર

આરોપ લગાવ્યો હતો કે, યુએન સુરક્ષા પરિષદના 2593ના ઠરાવમાં ભારતની અધ્યક્ષતા છે અને ઇસ્લામિક સ્ટેટ (IS આધારિત ઇરાક અને સીરિયા) અને "પૂર્વીય તુર્કિસ્તાન ઇસ્લામિક આંદોલન(ETIM)" પર તેની ચિંતાઓ પર ધ્યાન આપતું નથી. રશિયા અને ચીને કહ્યું કે, મૂવમેન્ટ અફઘાન અનામતને સ્થિર કરવા પર મધ્ય એશિયાની સુરક્ષા માટે ખતરો છે. રશિયાના કહવા મુજબ આનાથી માનવીય કટોકટી ઉભી થશે અને લાયક અફઘાન નાગરિકોના સ્થળાંતર પ્રયત્નોની ટીકા કરશે.

રશિયા પણ કાબુલમાં તેમના દૂતાવાસ સંભાળનારા છ દેશોમાંનો એક છે, જે દર્શાવે છે કે, તેઓ તાલિબાન સરકાર સાથે માન્યતા આપવા માટે સકારાત્મક છે, જ્યારે યુએસ અને સાથીઓએ તેમના દૂતાવાસો દોહામાં ખસેડ્યા છે.

સ્થળાંતર પર એક અલગ પગલું લેતા યુએસએ 1,20,000થી વધુ લોકો જેમાં મુખ્યત્વે અફઘાન લોકો છે તેમને બહાર કાઢયા છે, અને હજૂ પણ વધુ લોકોને છોડવામાં મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે અને અન્ય દેશોમાં સુરક્ષિત હોલ્ડિંગ વિસ્તારોની જરૂર છે, જ્યારે તેમને યુએસમાં તેમની દસ્તાવેજી પ્રક્રિયા કરી રહ્યા છે. બર્ન્સે કેટલાક સ્થળાંતર કરનારાઓને ભારતમાં લાવવાની શક્યતા અંગે ચર્ચા કરી હતી, જો કે, નવી દિલ્હી દરખાસ્ત સ્વીકારશે કે, કેમ તે હજૂ સ્પષ્ટ નથી.

ભારત અત્યાર સુધી તેમના સ્થળાંતર પ્રયાસોમાં રૂઢિચુસ્ત રહ્યું છે, ખાસ લશ્કરી ફ્લાઇટ્સમાં 112 અફઘાન નાગરિકો સહિત કુલ 565 લોકોને બહાર લાવ્યા છે, અને હજારો અફઘાન લોકોની અરજી માંથી માત્ર થોડાક જ વિશેષ "ઇ વિઝા" મંજૂર કર્યા છે.

ભૂતપૂર્વ રાજદ્વારી બર્ન્સ કે જેમણે આ અગાઉ મુખ્ય પરમાણુ કરાર વાટાઘાટકાર તરીકે ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. બર્ન્સ યુએસના ઘણા સૈન્ય અને સુરક્ષા અધિકારીઓમાંના એક છે, જેમણે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં નવી દિલ્હીની મુલાકાત લીધી છે. તેમણે 23 ઓગસ્ટના રોજ કાબુલની મુલાકાત લીધી હતી અને તાલિબાનના નાયબ નેતા અબ્દુલ ગની બારાદાર સાથે મુલાકાત કરી હતી.

English summary

A US delegation of intelligence and security officials led by Central Intelligence Agency (CIA) chief William Burns is visiting the region, including India and Pakistan, and has consulted with National Security Adviser (NSA) Ajit Doval.