NCERTએ ક્લાસ 3 અને 6ના પુસ્તકોમાંથી હટાવી બંધારણની પ્રસ્તાવના, જાણો શું છે આની પાછળનુ કારણ

NCERT: નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) એ બાળકોના પાઠ્યપુસ્તકોમાં મહત્વનો ફેરફાર કર્યો છે. આ વર્ષે ધોરણ 3 અને ધોરણ 6ના પાઠ્યપુસ્તકોમાંથી બંધારણની પ્રસ્તાવના કાઢી નાખવામાં આવી છે. ભાષા અને પર્યાવરણીય અભ્યાસ (EVS) સહિતના કેટલાક મુખ્ય વિષયોમાંથી પરિચય પણ ખૂટે છે.

NCERT આ ફેરફારોનું શ્રેય નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020ને આપે છે. NCERTએ શરૂઆતમાં 2005-06 અને 2007-08 વચ્ચે તમામ વર્ગો માટે પાઠ્યપુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા. હવે આમાં NEP 2020 મુજબ ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. ધોરણ 3 અને 6 માટે નવા પુસ્તકો બહાર પાડવામાં આવ્યા છે.

પ્રસ્તાવના હટાવવા અંગેની ટીકાનો જવાબ આપતા, NCERTએ કહ્યું, "પ્રથમ વખત તેઓ બંધારણના વિવિધ પાસાઓ - પ્રસ્તાવના, મૂળભૂત ફરજો, મૂળભૂત અધિકારો અને રાષ્ટ્રગીતને ખૂબ મહત્વ આપી રહ્યા છે." NCERT એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બંધારણના તમામ પાસાઓને વિવિધ પુસ્તકોમાં અલગ-અલગ તબક્કામાં આવરી લેવામાં આવ્યા છે. હિન્દી, અંગ્રેજી, ગણિત અને EVS માટે ધોરણ 3 માટેના કોઈપણ નવા પુસ્તકમાં પરિચય શામેલ નથી. અગાઉ, તે જૂના EVS પુસ્તક "લુકિંગ અરાઉન્ડ" અને હિન્દી પુસ્તક "રિમઝિમ 3" માં સામેલ હતું.

તેનાથી વિપરિત, જૂના ધોરણ 6 ના પાઠ્યપુસ્તકોમાં ઘણા વિષયોના પ્રારંભિક પૃષ્ઠોમાંથી એક પર પરિચય છપાયેલો હતો. તેમાં હિન્દી પુસ્તક "દુર્વા", અંગ્રેજી પુસ્તક "હની સકલ", વિજ્ઞાન પુસ્તક અને ત્રણેય EVS પુસ્તકો: "અવર પાસ્ટ-I", "સામાજિક અને રાજકીય જીવન-I", અને "પૃથ્વી અવર એબોડ" નો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરમાં બહાર પડેલા પુસ્તકોમાં માત્ર વિજ્ઞાન પુસ્તક "ક્યુરિયોસિટી" અને હિન્દી પુસ્તક "મલ્હાર" પ્રસ્તાવનાનો સમાવેશ થાય છે.

પર્યાવરણીય અભ્યાસના ત્રણ અલગ-અલગ પુસ્તકોને બદલે, NCERTએ "એક્સપ્લોરિંગ સોસાયટીઃ ઈન્ડિયા એન્ડ બિયોન્ડ" નામનું એક પુસ્તક રજૂ કર્યું છે. NCERT મુજબ, વિદ્યાર્થીઓએ તેમની સમજને માત્ર પ્રસ્તાવના સુધી મર્યાદિત ન કરવી જોઈએ, પરંતુ રાષ્ટ્રગીત દ્વારા મૂળભૂત ફરજો, મૂળભૂત અધિકારો અને બંધારણીય મૂલ્યો વિશે પણ શીખવું જોઈએ.

NCERT એ સ્પષ્ટ કર્યું કે બંધારણીય શિક્ષણ માટે માત્ર પ્રસ્તાવના પર આધાર રાખવો એ એક સંકુચિત અભિગમ છે. તેમણે કહ્યું, "એકલી પ્રસ્તાવના જ બંધારણ અને બંધારણીય મૂલ્યોને પ્રતિબિંબિત કરે છે તેવી સમજ અપૂર્ણ અને સંકુચિત છે. બાળકોને પ્રસ્તાવના તેમજ મૂળભૂત ફરજો, મૂળભૂત અધિકારો અને રાષ્ટ્રગીતમાંથી બંધારણીય મૂલ્યો કેમ ન મળવા જોઈએ?"

English summary

NCERT drops preamble to the constitution from several class 3 and 6 textbooks, read the reason here.