હવે દિલ્હીનું પ્રદૂષિત પાણી યમુનામાં નહીં વહે, 2023 પછી ટ્રિટમેન્ટ કરાયેલુ પાણી જ છોડાશે!

ભલે યમુનાનો સૌથી પ્રદૂષિત ભાગ રાજધાની દિલ્હીમાં આવે છે, પરંતુ નજીકના ભવિષ્યમાં આવું નહીં થાય. દોઢ વર્ષથી ઓછા સમયમાં દિલ્હીનું પ્રદૂષિત પાણી યમુનામાં પડવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે.

નવી દિલ્હી, 25 ફેબ્રુઆરી : ભલે યમુનાનો સૌથી પ્રદૂષિત ભાગ રાજધાની દિલ્હીમાં આવે છે, પરંતુ નજીકના ભવિષ્યમાં આવું નહીં થાય. દોઢ વર્ષથી ઓછા સમયમાં દિલ્હીનું પ્રદૂષિત પાણી યમુનામાં પડવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે. આ માટે દિલ્હી સરકારે સીવરેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (STP)ની ક્ષમતા વધારવાની યોજના તૈયાર કરી છે. દિલ્હી પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સમિતિ (DPCC) એ બે દિવસ પહેલા કેન્દ્રીય જલ શક્તિ મંત્રાલયને મોકલેલા તેના જાન્યુઆરી 2022ના અહેવાલમાં આ માહિતી આપી છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, દિલ્હીમાં દરરોજ 744 મિલિયન ગેલન (MGD) ગટર પાણી નીકળે છે. કહેવા માટે કે તેના શુદ્ધિકરણ અથવા સારવાર માટે 34 STP છે, જેની શુદ્ધિકરણ ક્ષમતા 577.26 MGD છે, પરંતુ માત્ર 514.7 MGD શુદ્ધ કરી શકાય છે. એટલે કે, 30.82 ટકા પાણીનુું સુદ્ધિકરણ કરવામાં આવતુ નથી અને તે ગટર દ્વારા યમુનામાં પડે છે. જો કે, આ પણ માત્ર કાગળનું સત્ય છે. ડીપીસીસીના ડિસેમ્બર 2022ના રિપોર્ટ પર નજર કરીએ તો વર્તમાન સ્થિતિ વધુ ખરાબ છે. આ અહેવાલ મુજબ, દિલ્હીના વજીરાબાદથી ઓખલા સુધીનો યમુનાનો 22 કિમીનો વિસ્તાર, જે નદીની કુલ લંબાઈના બે ટકાથી ઓછો છે, તે પ્રદૂષણમાં 80 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.

શાહદરા, નજફગઢ અને બારાપુલા સહિત 18 મોટા નાળા છે, જે નદીમાં આવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, સારવાર ન કરાયેલ ગંદુ પાણી અને એસટીપીમાંથી નીકળતા પાણીની નબળી ગુણવત્તા એ દિલ્હીમાં નદીમાં પ્રદૂષણનું મુખ્ય કારણ છે.

એ પણ આશ્ચર્યજનક છે કે 80 ટકા STP સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી કામ કરી રહ્યાં નથી. કુલ દ્રાવ્ય ઘન પદાર્થો, રાસાયણિક ઓક્સિજનની માંગ, જૈવિક ઓક્સિજનની માંગ, ઓગળેલા ફોસ્ફેટ અને એમોનિકલ નાઇટ્રોજનના સંદર્ભમાં 34 સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ્સ 22 નિર્ધારિત ગંદાપાણીના ધોરણોને પૂર્ણ કરતા નથી.
એ પણ આશ્ચર્યજનક છે કે 80 ટકા STP સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી કામ કરી રહ્યાં નથી. 34 સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાંથી 22 કુલ દ્રાવ્ય ઘન પદાર્થો, રાસાયણિક ઓક્સિજનની માંગ, જૈવિક ઓક્સિજનની માંગ, ઓગળેલા ફોસ્ફેટ અને એમોનિયાકલ નાઇટ્રોજનના સંદર્ભમાં નિર્ધારિત ગંદાપાણીના ધોરણોને પૂર્ણ કરતા નથી.

આ સ્થિતિ સુધારવા માટે દિલ્હી સરકારે સીવરેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (STP) ની ક્ષમતા અને સંખ્યા વધારવા માટે વિગતવાર યોજના બનાવી છે. આ યોજના હેઠળ હાલના STP ને અપગ્રેડ કરવાની સાથે તેમની સોલ્વન્સી પણ વધારવામાં આવશે. આ સિવાય બહારની દિલ્હીમાં 48 નવા STP અને DSTP ની સ્થાપના કરવામાં આવશે. એક STP દિલ્હી ગેટ પર અને એક સોનિયા વિહાર પર લગાવવામાં આવશે. આ રિપોર્ટ અનુસાર, STP ક્ષમતા ડિસેમ્બર 2022 સુધીમાં 577 MGD થી વધીને 707 MGD થઈ જશે, જ્યારે જૂન 2023 સુધીમાં તે 903 MGD સુધી પહોંચી જશે. મતલબ, દરરોજ નીકળતા ગટરના જથ્થા કરતાં 159 MGD વધુ. આ પછી દિલ્હીમાંથી નીકળતા તમામ ગંદા પાણીને ટ્રીટમેન્ટ કરવામાં આવશે. જ્યારે ટ્રીટેડ પાણી નાળાઓમાં જશે ત્યારે પ્રદૂષિત પાણી પણ યમુનામાં નહીં આવે.

વર્તમાન પરિસ્થિતિ
દૈનિક અંદાજિત સીવરેજ ઉત્પાદન : 744 MGD
હાલમાં જલ બોર્ડના STP: 20 જગ્યાએ 34
આ તમામ STP ની ક્ષમતા : 577.26 MGD
સીવરેજ અને ટ્રીટમેન્ટમાં તફાવત : 229.3 MGD

ભાવિ યોજના
એસટીપી કોંડલી ડિસેમ્બર 2022 સુધીમાં સ્થપાશે: 20 MGD
રીઠાલા : 40 MGD
ઓખલા : 30 MGD
STP કોરોનેશન પિલર ફેબ્રુઆરી 2022 સુધીમાં સ્થાપિત કરવામાં આવશે : 40 MGD
STP-બહરીમાં 48 નવા STP જૂન 2023 સુધીમાં સ્થાપિત કરવામાં આવશે
ડીએસટીપીનું બાંધકામ : 92 એમજીડી
દિલ્હી ગેટ અને સોનિયા વિહાર ખાતે નવા STP: 107 MGD
હાલના STP ના અપગ્રેડેશન પછી નવી ક્ષમતા : 87 MGD

English summary

Delhi's polluted water will no longer flow into the Yamuna