Defence Budget 2023: નવા હથિયારો માટે ખુલશે ખજાનો?

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચીન સાથે સંઘર્ષ ઘણો વધી ગયો છે અને આવનારા સમયમાં આ સંઘર્ષ વધુ વધશે. ભારત ખાસ કરીને હિંદ મહાસાગર પર પોતાનું ફોકસ વધારશે.

ચીનની આક્રમકતાનો સામનો કરવા માટે ભારત સરકાર આ વર્ષના બજેટમાં સંરક્ષણ પર વિશેષ ધ્યાન આપે તેવી શક્યતા છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી એલએસી પર ચીન સાથે સંઘર્ષની સ્થિતિ વધી છે અને લદ્દાખ પોલીસના તાજેતરના લીક થયેલા વિશેષ અહેવાલમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આવનારા સમયમાં ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે સંઘર્ષ વધી શકે છે. તેથી જ્યારે નાણામંત્રી લોકસભામાં બજેટ રજૂ કરશે ત્યારે નવા હથિયારો માટે ખાસ ફંડની જાહેરાત કરવામાં આવી શકે છે.

બજેટમાં નવા હથિયારો પર ધ્યાન

નવા નાણાકીય વર્ષમાં સબમરીન, લાઇટ ટેન્ક અને ફાઇટર જેટ જેવા ઉચ્ચ સ્તરના શસ્ત્રો માટે મૂડી સંપાદન કાર્યક્રમોની જાહેરાત કરવામાં આવી શકે છે. આ સાથે, સંરક્ષણ દળ અને ઉદ્યોગ આગામી વાર્ષિક બજેટમાં મોટી ફાળવણીની અપેક્ષા રાખે છે. સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સંસ્થાનના સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે ત્રણેય સેવાઓએ સંરક્ષણ મંત્રાલયને તેમની રજૂઆતોમાં વધુ ભંડોળની માંગ કરી છે, જે નાણાં મંત્રાલય સમક્ષ મૂકવામાં આવી છે, ધ પ્રિન્ટે અહેવાલ આપ્યો છે. તેથી, એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે આ બજેટમાં સેના અને શસ્ત્રોના આધુનિકીકરણ કાર્યક્રમ માટે નોન-લેપ્સ્ડ ફંડની જાહેરાત કરવામાં આવે. આ સાથે, ભારતની ખાનગી ક્ષેત્રની સંરક્ષણ કંપનીઓ પણ ભારત સરકાર દ્વારા સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં મૂડી ખર્ચ માટે વધુ બજેટ ફાળવણીની શોધમાં છે, કારણ કે તે ભવિષ્યમાં વધુ સંપાદન કાર્યક્રમોના સ્વરૂપમાં બહાર આવવા જઈ રહી છે.

શું પેન્શન ફાળવણીમાં મોટો વધારો થશે?

સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે તેમાં કોઈ શંકા નથી કે વન રેન્ક વન પેન્શન સ્કીમમાં સુધારાને ધ્યાનમાં રાખીને પેન્શન ફાળવણીમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે, જેના પરિણામે ત્રણ સમયગાળામાં 8,450 કરોડ રૂપિયાનો વધારાનો વાર્ષિક ખર્ચ થશે. 23,638 કરોડ પણ ચૂકવવામાં આવશે. સરકારે નવા સંરક્ષણ સાધનોની ખરીદી માટે 2022-23ના બજેટમાં રૂ. 1.38 લાખ કરોડના સુધારેલા અંદાજમાંથી રૂ. 1.52 લાખ કરોડનો મૂડી ખર્ચ વધારી દીધો હતો.

શસ્ત્રોની ખરીદી માટે વધુ ભંડોળ

ભારત સરકારના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે પ્રોજેક્ટ 75I માટે વધારાના ભંડોળની જાહેરાત કરવામાં આવી શકે છે, જેમાં વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી મોડલ હેઠળ છ નવી સબમરીન બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે, જે ભારતીય નૌકાદળ માટે ઊંચી કિંમતની વસ્તુ છે. અત્યાર સુધીના અહેવાલો અનુસાર, છ સબમરીનના નિર્માણ માટે ભારત સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત બજેટમાં કોઈપણ કંપની સબમરીન બનાવવાની તૈયારી કરી શકી નથી, તેથી સબમરીન નિર્માણ માટે બજેટમાં વધારો થવાની સંભાવના છે. તે જ સમયે, સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, સરકાર આગામી નાણાકીય વર્ષમાં કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની અને 27 રાફેલ મેરીટાઇમ ફાઇટર જેટ ખરીદવા માટે દબાણ કરવાની યોજના ધરાવે છે. ભારત સરકારના આ કાર્યક્રમો અબજો ડોલરના થવાના છે, પરંતુ તે એટલા મહત્વપૂર્ણ છે કે સરકાર તેને ખરીદવામાં વિલંબ કરી શકે નહીં.

નૌસેનાઓના ઉપકરણો પર વધુ ભાર

સૂત્રોએ સ્વીકાર્યું કે પ્રોજેક્ટ-75I અટવાઈ જાય તો સરકાર વધુ સ્કોર્પિન-ક્લાસ સબમરીનનો ઓર્ડર આપવા માટે બેક-અપ પ્લાન પણ તૈયાર કરી રહી છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે નૌકાદળ નવા ફ્રિગેટ્સ અને ડિસ્ટ્રોયર જેવા ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભૂતકાળની ચૂકવણીના સમયપત્રકને પૂર્ણ કરવા ઉપરાંત વિશિષ્ટ નેવલ ડ્રોનની ખરીદી માટે આ વર્ષે કરાર પર હસ્તાક્ષર કરશે. IAFના દૃષ્ટિકોણથી, સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, વધારાના લડાકુ વિમાન એજન્ડામાં ટોચ પર છે. સરકારે નક્કી કરવાનું છે કે શું તે MRFA (મલ્ટી-રોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ) માટે જવા માંગે છે અથવા વધારાના રાફેલ લડવૈયાઓ માટે ફ્રેન્ચ ફર્મ ડેસોલ્ટ એવિએશન સાથે સીધી વાત કરે છે.

આધુનિકીકરણ પર પણ સરકારનુ જોર

જ્યારે તાત્કાલિક મોટા ખર્ચ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે, ભારત સરકારના સૂત્રોએ ThePrint ને જણાવ્યું હતું કે, ચુકવણી અન્ય મિસાઇલ અને ડ્રોન સિસ્ટમ્સ ખરીદવા ઉપરાંત S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ અને વધારાની બ્રહ્મોસ મિસાઇલો વહન કરવા માટે કેટલાક સુખોઇઝને અપગ્રેડ કરવા માટે હશે. એક યોજના છે. અને આ માટે સરકાર અલગ ફંડની જાહેરાત કરી શકે છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું કે સેના નવા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન નવી આર્ટિલરી ગન સિસ્ટમ અને મોટી સંખ્યામાં ડ્રોનની ખરીદી માટે બજેટ ફાળવી શકે છે. તેમણે માહિતી આપી હતી કે સરકાર સંરક્ષણ ક્ષેત્ર માટે ફાળવેલ બજેટને સંપૂર્ણ રીતે ખર્ચ કરવાની પણ યોજના બનાવી રહી છે. તે જ સમયે, ThePrint એ એવો પણ દાવો કર્યો છે કે સૈન્ય સાધનોના આધુનિકીકરણની પ્રક્રિયા ચાલુ રાખવા માટે નોન-લેપ્સેબલ ફંડ જરૂરી છે. સંરક્ષણ સંસ્થાનના એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે, "ઘણી વખત, ચૂકવણીના સમયપત્રક અને ડિલિવરીમાં વિલંબને કારણે ફાળવવામાં આવેલા સંપૂર્ણ નાણાં ખર્ચવામાં આવતાં નથી. આનો અર્થ એ નથી કે પૈસાની જરૂર નથી. બિન-લેપ્સેબલ ફંડ આ સુનિશ્ચિત કરશે કે આધુનિકીકરણની પ્રક્રિયા સરળતાથી ચાલુ રહે છે.

પ્રાઇવેટ સેક્ટરમાં સરકારનુ ફોકસ

અહેવાલો અનુસાર જ્યારે મોટી કંપનીઓ સરકાર પાસેથી વધુને વધુ સંરક્ષણ કરારો પર નજર રાખી રહી છે, ત્યારે નાની કંપનીઓ આશા રાખી રહી છે કે સરકાર સંશોધન અને વિકાસ (R&D)ને આગળ વધારશે. વિંગ કમાન્ડર સાઈ મલ્લેલા (નિવૃત્ત) અને સીઈઓ, ગ્રેન રોબોટિક્સે જણાવ્યું હતું કે, "અમે ખુશ છીએ કે સંરક્ષણમાં આર એન્ડ ડી પર મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. સંરક્ષણ સંશોધનમાં ખાનગી ઉદ્યોગને આમંત્રિત કરવાથી ભારત અને સંરક્ષણ નિકાસકારોને મદદ મળશે. દેશો વચ્ચે સ્પર્ધા." નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભારત સરકારનું લક્ષ્ય આગામી વર્ષોમાં મોટા પાયે સંરક્ષણ ઉપકરણો વેચવાનું છે, તેથી સંશોધન અને વિકાસ પર ખર્ચ કરવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. દરમિયાન, ઓપ્ટિમાઇઝ ઇલેક્ટ્રોટેકના સહ-સ્થાપક અને એમડી સંદિપ શાહે જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક મંદીની આશંકા વચ્ચે ભારત વિકાસ માટે તૈયાર છે.

English summary

Defense Budget 2023: Treasury will open for new weapons?