NOTA શું છે? ચૂંટણી પરિણામો પર તેની શું થશે અસર?

What Is NOTA: લોકસભા ચૂંટણી 2024ની તારીખો જાહેર કરવામાં આવી ચૂકી છે. જે મુજબ તબક્કાનું મતદાન 19 એપ્રિલે જ્યારે સાતમાં અને અંતિમ તબક્કાનું મતદાન 1 જૂને યોજાશે. સહુ કોઈ જાણે છે કે મત આપતી વખતે ઉમેદવારોની યાદી સાથે આપણને 'NOTA'નો વિકલ્પ દેખાય છે.

NOTA એટલે None of the Above જેને ગુજરાતીમાં 'આમાંથી કોઈ નહિ' તરીકે ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું છે તે ચૂંટણીની હરીફાઈમાં રાજકીય પક્ષો સાથે અસંમત હોય તેવા લોકો માટે ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીનમાં ઉપલબ્ધ વિકલ્પોમાંથી એક છે.

ભારતમાં જો કોઈ મતદાર કોઈ ચોક્કસ ચૂંટણીમાં લડતા કોઈપણ ઉમેદવારને સમર્થન ન આપે, તો તેની પાસે અસંમતિ નોંધાવવાના માપદંડ તરીકે NOTA પસંદ કરવાનો વિકલ્પ છે. આ વિકલ્પ મતદારોને ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) પર સૂચિબદ્ધ તમામ ઉમેદવારોને નકારવાની સત્તા આપે છે.

NOTAનો સૌથી પહેલી વાર ઉપયોગ 2013ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાંચ રાજ્યો - છત્તીસગઢ, મિઝોરમ, રાજસ્થાન, દિલ્હી અને મધ્યપ્રદેશમાં અને બાદમાં 2014ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં કરવામાં આવ્યો હતો. પીયુસીએલ વિ ભારત સંઘ કેસમાં 2013ના સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશને પગલે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં તેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

સર્વોચ્ચ અદાલતે દલીલ કરી હતી કે NOTA વિકલ્પ મતદારોને રાજકીય પક્ષો અને તેમના દ્વારા ઉભા કરાયેલા ઉમેદવારો પ્રત્યે તેમનો અસંતોષ વ્યક્ત કરવાની મંજૂરી આપશે અને આ રીતે રાજકીય વ્યવસ્થાને સાફ કરવામાં મદદ કરશે.

ભારતીય પ્રણાલીમાં NOTAનું કોઈ ચૂંટણીલક્ષી મૂલ્ય નથી. જો NOTAની તરફેણમાં મહત્તમ મતો પડે તો પણ સૌથી વધુ મત ધરાવતા ઉમેદવાર, જે સૈદ્ધાંતિક રીતે માત્ર એક જ હોઈ શકે, તેને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવશે. જો કે, NOTAનું કોઈ ચૂંટણીલક્ષી મૂલ્ય ન હોવા છતાં, તે હજુ પણ મતદારો માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાધન છે. આનાથી મતદારોને મેદાનમાં રહેલા ઉમેદવારો પ્રત્યે તેમનો અસંતોષ વ્યક્ત કરવાનો વિકલ્પ મળે છે.

English summary

What is NOTA? Know its effects on the election results.