શું છે એમેઝોન વન સર્વિસ? શું UPIને કરી શકશે રિપ્લેસ?

UPI એટલે કે યુનિફાઈડ પેમેન્ટ ઈન્ટરફેસ છેલ્લા 7 વર્ષમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યું છે. નાની-મોટી ચૂકવણી માટે તે અમને અમારા રોજિંદા જીવનમાં ઘણી મદદ કરી છે. UPI ના કારણે આજે વિશ્વના 50 થી વધુ દેશોમાં ભારતનું ડિજિટલ પેમેન્ટ અપનાવવામાં આવી રહ્યું છે અથવા તેને અપનાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

એમેઝોને ડિજિટલ પેમેન્ટની બીજી નવી ટેક્નોલોજી વિકસાવી છે, જે આવનારા સમયમાં UPIને રિપ્લેસ કરી શકે છે. એમેઝોને આ સર્વિસને એમેઝોન વન નામ આપ્યું છે, જેમાં માત્ર હાથ બતાવીને ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરી શકાય છે. એમેઝોનની આ સર્વિસ યુઝરના હાથની મૂવમેન્ટના આધારે કામ કરશે.

જે રીતે પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ UPI પેમેન્ટ કરવા માટે એક યુનિક QR કોડ જનરેટ કરે છે, તે જ રીતે એક સેવા માટે હાથનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આપણા ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અને રેટિના (બાયોમેટ્રિક્સ)ની જેમ હથેળી પણ અનન્ય છે.

દુનિયાના દરેક માનવીની હથેળી એકબીજાથી અલગ હશે. એમેઝોને તેના આધારે આ ટેક્નોલોજી વિકસાવી છે. આ ટેક્નોલોજી દ્વારા પેમેન્ટ કરવા માટે યુઝર્સે પહેલા તેમની હથેળી રજીસ્ટર કરવી પડશે. આ પછી જ પેમેન્ટ કરી શકાશે.

એમેઝોન વન સેવા ફૂડ સ્ટોર શોપ પર શરૂ કરવામાં આવી છે, જે હાલમાં કેટલાક દેશોમાં માત્ર પ્રાઇમ મેમ્બર માટે લાવવામાં આવી છે. તેનું સંપૂર્ણ પરીક્ષણ કર્યા પછી, તેને અન્ય સ્ટોર્સ અને દેશોમાં લોન્ચ કરી શકાય છે.

જો કે, આ ટેક્નોલોજી હજુ સુધી ભારતમાં લાવવામાં આવી નથી, પરંતુ તે ભવિષ્યમાં લાવી શકાય છે. તેનો ઉપયોગ કરવા માટે, વપરાશકર્તાઓએ સ્ટોરમાં હાજર એમેઝોન વન કિઓસ્ક પર નોંધણી કરાવવી પડશે.

નોંધણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે વપરાશકર્તાઓએ તેમના ડેબિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરવો પડશે. આ ઉપરાંત, તેમના મોબાઇલ નંબરનો ઉપયોગ કરીને, વપરાશકર્તાઓ તેમની હથેળી હલાવીને ચુકવણી કરી શકશે.

શું એ સુરક્ષિત હશે?

જેમ દરેક વ્યક્તિના ફિંગરપ્રિન્ટ અને રેટિના અનન્ય હોય છે, તેવી જ રીતે લોકોની હથેળી પણ અનન્ય હોય છે. રેટિના અને ફિંગરપ્રિન્ટની જેમ હથેળીને પણ નવી બાયોમેટ્રિક સુરક્ષા સુવિધા તરીકે ગણવામાં આવી રહી છે. હથેળીને સ્કેન કરીને ડિજિટલ અથવા ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરવું જેટલું સરળ છે, તેટલું વધુ સુરક્ષિત થઈ શકે છે.

કોઈપણ QR કોડ સ્કેન કરવા અથવા UPI ચુકવણી કરવા માટે વપરાશકર્તાઓ પાસે સ્માર્ટફોન હોવો જરૂરી છે. સાયબર ગુનેગારો માટે સ્માર્ટફોનને હેક કરવું ખૂબ જ સરળ છે. આવી સ્થિતિમાં, વપરાશકર્તાઓની બેંકિંગ વિગતો સાયબર ગુનેગારોના હાથમાં આવી શકે છે, પરંતુ હાથ બતાવવા જેવી બાયોમેટ્રિક પદ્ધતિઓ માટે, તમારી પાસે સ્માર્ટફોન છે કે નહીં તેનાથી કોઈ ફરક પડતો નથી. ચુકવણી કરવા માટે વપરાશકર્તાને તેમની હથેળીની જરૂર પડશે.

બાયોમેટ્રિક પેમેન્ટની ટેક્નોલોજીના કારણે તેને હેક કરવું લગભગ અશક્ય છે. હાથ બતાવ્યા વિના ચુકવણી કરી શકાતી નથી, જેના માટે વપરાશકર્તાએ શારીરિક રીતે હાજર રહેવું પડશે. મતલબ કે સાયબર ગુનેગારો યુઝરને આર્થિક રીતે નુકસાન પહોંચાડી શકશે નહીં. જો કે, આ ટેક્નોલોજી હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે, તેથી તેને અન્ય ડિજિટલ પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મની જેમ અપનાવવામાં સમય લાગી શકે છે.

જો આપણે ભારતમાં ઓનલાઈન અથવા ડીજીટલ ટ્રાન્ઝેક્શન પર નજર કરીએ તો છેલ્લા 6 વર્ષમાં તેમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, ભારતમાં નાણાકીય વર્ષ 2022-23માં લગભગ 9,192 કરોડ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન કરવામાં આવ્યા હતા. 2016માં નોટબંધી પછીનો આ સૌથી મોટો આંકડો છે.

નાણાકીય વર્ષ 2017-18માં ભારતમાં 2,071 કરોડ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન થયા હતા, જે છેલ્લા 6 વર્ષમાં લગભગ 4.5 ગણો વધી ગયો છે. ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન કરવું હવે ખૂબ જ સરળ બની ગયું છે. આ માટે નવી ટેક્નોલોજીની સાથે મજબૂત ટેલિકોમ નેટવર્ક, સ્માર્ટફોન યુઝર્સની વધતી સંખ્યાએ પણ મહત્ત્વનું યોગદાન આપ્યું છે.

2017-18માં, જ્યાં 4G નેટવર્ક મેટ્રો શહેરો તેમજ દેશના નાના શહેરો, નગરો અને ગામડાઓમાં પહોંચ્યું હતું. સસ્તા ડેટા પ્લાન અને ટેલિકોમ કંપનીઓ વચ્ચેની સ્પર્ધાને કારણે ક્યાંકને ક્યાંક ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનને પણ ફાયદો થયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન દેશમાં માત્ર 40 ટકા લોકોએ જ સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

હવે આ આંકડો 70 ટકાથી વધુ થઈ ગયો છે. એમેઝોનની નવી ટેક્નોલોજી માટે ન તો સ્માર્ટફોનની જરૂર પડશે કે ન તો સસ્તા ડેટાની. જોકે, આ ટેક્નોલોજી હાલના QR કોડ અને UPI સિસ્ટમ કરતાં મોંઘી સાબિત થઈ શકે છે.

English summary

What is Amazon One Service? Can it replace UPI?