Maha kumbh 2025 : કુંભ મેળામાં ક્યાંથી આવે છે લાખોની સંખ્યામાં નાગા સાધુ? જાણો તેમના વિશે ઘણી અજાણી વાતો

By Desk

Published: Tuesday, January 7, 2025, 21:37 [IST]

Maha kumbh 2025 : પ્રયાગરાજમાં મહાકુંભ મેળો યોજાવા જઈ રહ્યો છે. 13 જાન્યુઆરીથી શરૂ થઈ રહેલા આ મેળામાં લાખોની સંખ્યામાં સાધુઓ પહોંચશે.

કુંભ મેળામાં લાખો સાધુઓ આવે છે અને તેના માટે વિશેષ તૈયારીઓ કરવામાં આવે છે. કુંભમાં ભેગા થતા નાગા સાધુઓ ખુદમાં એક પહેલી છે. આ સાધુઓ ક્યાંથી આવે છે અને ક્યાં જાય છે તે કોઈ જાણતું નથી.

કુંભમાં નાગા સાધુઓ વિવિધ અખાડાઓમાં અમૃત સ્નાન કરે છે. અહીં મહિલા નાગા સાધુઓ ભગવા વસ્ત્રો પહેરીને રહે છે, જ્યારે નાગા સાધ્વીઓ ક્યારેય જાહેરમાં નગ્ન રહેતા નથી. નાગા સાધુઓની જેમ તે લાંબા વાળ રાખે છે, જ્યારે નાગા સાધ્વીઓ તેમના વાળ મુંડાવે છે અને સંપૂર્ણ બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરે છે.

કુંભમાં નાગા સાધ્વીઓની પરંપરા રહી છે. પહેલા નાગા સાધ્વી જુના અખાડાનો હિસ્સો હતી પરંતુ હવે એક અલગ શાખા બનાવવામાં આવી છે. નાગા સાધ્વીઓના નિયમો પણ સાધુઓના નિયમો જેટલા જ કડક છે. દર વખતની જેમ આ વખતે પણ તમામ નાગા સાધુઓ કુંભમાં આકર્ષણનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર ગણાતા અમૃત સ્નાનમાં ભાગ લેશે.

દિવ્ય નાગા સાધુઓ તપસ્યા કરે છે. રાખમાં લપેટાયેલું શરીર અને શરીર પર કેસરી વસ્ત્રો તેમની ઓળખ છે. કપાળ પર ત્રિપુંડ, ગળામાં રુદ્રાક્ષ અને હાથમાં ત્રિશુલ તેની હાજરીની છાપ છે. મોટાભાગના નાગા સાધુઓ શિવ અને શક્તિના ઉપાસક છે, તેમનો અધ્યાય તેમના અંત સાથે શરૂ થાય છે. એક પછી એક તે પોતાના પરિવાર, સગાંસંબંધીઓ અને દુનિયાની તમામ સુખ-શાંતિનો ત્યાગ કરે છે અને ત્યારે જ તેને નાગાનું બિરુદ મળે છે.

જણાવી દઈએ કે, નાગાનું બિરુદ મેળવનારને જ નાગા રહેવાની છૂટ છે. જેઓ નાગા દિગંબર છે તેઓ સમય આવે ત્યારે ધર્મનો પ્રચાર કરવા આગળ આવે છે, પરંતુ જેઓ શ્રી દિગંબર છે તેઓ સર્વકાળ દિગંબર જ રહે છે.

પુસ્તકોમાં યોદ્ધાઓ તરીકે નાગા સાધુઓનો ઉલ્લેખ ઓછો છે પરંતુ ઈતિહાસ એ વાતનો સાક્ષી છે કે જ્યારે પણ ધર્મને બચાવવાના છેલ્લા પ્રયાસો નિરર્થક સાબિત થયા ત્યારે નાગા સાધુઓએ ધર્મની રક્ષા માટે માત્ર શસ્ત્રોનો જ ઉપયોગ કર્યો નથી બલ્કે તેઓને પોતાનો જીવ આપીને અથવા લઈને ધર્મનું રક્ષણ કર્યું છે. નાગા સાધુઓએ સનાતનને બચાવવા માટે તેમના સમયમાં મોટા યુદ્ધો પણ લડ્યા છે.

કુંભ દરમિયાન પણ નાગા સાધુ બનાવવામાં આવે છે અને સ્થળ અનુસાર આ નાગા સાધુઓને અલગ અલગ નામ આપવામાં આવે છે. જે પ્રયાગરાજના કુંભમાં નાગા સાધુ બને છે તેને નાગા, ઉજ્જૈનમાં ખૂની નાગા, હરિદ્વારમાં બર્ફાની નાગા બને છે અને નાસિકમાં ખિચડિયા નાગા બને છે.

નાગા બનવાની દીક્ષા લીધા પછી સાધુઓને પણ પસંદગીના આધારે પદ આપવામાં આવે છે. આ સાધુઓ પાસે કોટવાલ, પૂજારી, બડા કોટવાલ, ભંડારી, કોઠારી, બડા કોઠારી, મહંત અને સચિવના પદ છે. આમાં સચિવ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવે છે.

નાગાઓ અખાડાઓના આશ્રમો અને મંદિરોમાં રહે છે. તેમજ કેટલાક નાગા સાધુઓ પર્વતની ગુફાઓમાં પોતાનું જીવન વિતાવે છે. અખાડાના આદેશ પર આ સાધુઓ પગપાળા યાત્રા કરે છે. આ સમય દરમિયાન તેઓ ઝૂંપડી પણ બનાવે છે અને ધૂણી પણ કરે છે.

Published On January 7, 2025