Budget 2024: ચીન સાથે રોકાણમાં વધારો થઇ શકે, ફરી આયાત વધી શકે

Updated: Tuesday, July 23, 2024, 10:57 [IST]

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આજે રાષ્ટ્રીય બજેટ રજૂ કરવાના છે. મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર વી અનંત નાગેશ્વરન અને તેમની ટીમ દ્વારા રચાયેલ આર્થિક સર્વે અગાઉ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સર્વે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલા અને નિકાસને મજબૂત કરવા ચીન તરફથી ઇક્વિટી રોકાણ વધારવાની ભલામણ કરે છે.

ઈક્વિટી ઈન્વેસ્ટમેન્ટ પર ફોકસ

આર્થિક સર્વેક્ષણ 2023-24 સૂચવે છે કે ચીન સાથે ઇક્વિટી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાથી ભારતની વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન અને નિકાસ ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. તાજેતરના વર્ષોમાં ભારત અને ચીન વચ્ચે તણાવપૂર્ણ સંબંધો હોવા છતાં, આ ભલામણે નોંધપાત્ર ચર્ચા જગાવી છે.

2023-24 દરમિયાન ચીનમાંથી ભારતની આયાત 100 અબજ ડોલરને વટાવી ગઈ છે. જ્યારે ચીનમાંથી આયાત કરવામાં આવતા માલસામાનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, ત્યારે મૂડી પ્રવાહમાં સમાન વધારો જોવા મળ્યો નથી. ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) અનુસાર, છેલ્લા 15 વર્ષોમાં ભારતની મર્ચેન્ડાઇઝ આયાતમાં ચીનનો હિસ્સો લગભગ 21% થી વધીને 30% થયો છે.

FDI ના પ્રવાહના આંકડા

એપ્રિલ 2000 અને માર્ચ 2024 ની વચ્ચે, ચીનમાંથી ફોરેન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) ઇક્વિટી પ્રવાહ $2.5 બિલિયન જેટલો હતો, જે કુલ FDIના માત્ર 0.37%નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ઘણા ક્ષેત્રોમાં 100% સુધી એફડીઆઈની પરવાનગી હોવા છતાં, ચીનમાંથી ઉદ્ભવતા કોઈપણ રોકાણ માટે સરકારની મંજૂરી ફરજિયાત છે.

સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે કે ભારત "ચીન પ્લસ નો" વ્યૂહરચના હેઠળ FDI થી નોંધપાત્ર લાભ મેળવી શકે છે. તાજેતરમાં યુએસ, યુરોપ અને ચીન વચ્ચેનો વેપાર ઘટી રહ્યો છે ત્યારે ચીનની કંપનીઓ માટે ભારતમાં રોકાણ કરવું ફાયદાકારક રહેશે. ભારતમાં ઉત્પાદન અને પછી યુએસ અને યુરોપમાં નિકાસ ચીનથી સીધી આયાત કરતાં વધુ અસરકારક હોઈ શકે છે.

એ નોંધવું અગત્યનું છે કે જ્યારે અસંખ્ય ક્ષેત્રોમાં 100 ટકા એફડીઆઈની મંજૂરી છે, ત્યારે ચીનના કોઈપણ રોકાણ માટે સરકારની મંજૂરીની જરૂર છે. આ નિયમન સુનિશ્ચિત કરે છે કે રોકાણ સ્વીકારવામાં આવે તે પહેલાં તેની તપાસ કરવામાં આવે.

ચીન સાથે ઇક્વિટી રોકાણ વધારવાનું સૂચન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો અનુકૂળ કરતાં ઓછા રહ્યા છે. આ દરખાસ્તનો ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ચીની રોકાણોનો લાભ લેવાનો છે, ત્યારબાદ આ માલને યુએસ અને યુરોપ જેવા અન્ય બજારોમાં નિકાસ કરવાનો છે.

ઇકોનોમિક સર્વે એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે જો ભારત ચીનના રોકાણને સંડોવતા વ્યૂહાત્મક અભિગમ અપનાવે તો વિદેશી ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI)થી નોંધપાત્ર રીતે વધુ લાભો મેળવી શકે છે. ચીનની કંપનીઓને ભારતમાં રોકાણ અને ઉત્પાદન કરવાની મંજૂરી આપીને, દેશ સીધી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને તેની નિકાસ ક્ષમતામાં વધારો કરી શકે છે.

આ વ્યૂહરચના વૈશ્વિક વલણો સાથે સંરેખિત છે જ્યાં મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ તેમના વેપારનું ધ્યાન ચીનથી દૂર ખસેડી રહી છે. નિકાસને લક્ષ્યમાં રાખીને ચીનના રોકાણો માટે મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે પોતાને સ્થાન આપીને, ભારત વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓમાં નવી તકોનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

ભારત-ચીન સંબંધોની વર્તમાન સ્થિતિને કારણે આ ભલામણે ચર્ચાઓ તેજ કરી છે. જો કે, તે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ હોવા છતાં આર્થિક તકોનો લાભ લેવા માટે એક વ્યવહારિક અભિગમ રજૂ કરે છે.

નિષ્કર્ષમાં, ચીન તરફથી ઇક્વિટી રોકાણ વધારવા માટેની આર્થિક સર્વેની ભલામણનો ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓમાં ભારતની સ્થિતિને મજબૂત કરવાનો છે જ્યારે વ્યૂહાત્મક વિદેશી રોકાણો દ્વારા આર્થિક વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવું.