સુપરફૂડની સાથે ખેડૂતોને પણ માલામાલ કરે છે બ્લુબેરી, જાણો મહત્વ

ભારતમાં પણ અમેરિકન ફળ 'બ્લુબેરી'ની ખેતી ધીમે ધીમે વેગ પકડી રહી છે. આ ફળ સમગ્ર વિશ્વમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. તેની ખેતી ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિને મજબુત બનાવી રહી છે તો સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ખૂબ જ ઉપયોગી છે.

બ્લુબેરી ભારતના રાજ્યો જેવા કે મહારાષ્ટ્ર, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર વગેરેમાં ઉગાડવામાં આવે છે. જો કે, ભારતમાં તેની ખેતી ખૂબ ઓછી માત્રામાં થાય છે. તે મોટાભાગે અમેરિકા, કેનેડા, ચીન, જાપાન અને યુરોપમાં ઉગાડવામાં આવે છે.

બ્લુબેરી એ નાના અને ગોળાકાર આકારનું વાદળી રંગનું અમેરિકન ફળ છે, જેને સામાન્ય રીતે ડાર્ક બેરી, બ્લુબેરી વગેરે નામોથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ સાથે તેને 'સુપરફૂડ' પણ માનવામાં આવે છે.

બ્લુબેરીમાં હેલ્ધી મિનરલ્સ અને વિટામિન-સી ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. તે સ્વાદમાં કંઈક અંશે ખાટી-મીઠી હોય છે. આ ઝાડના પાન વાદળી અને ફૂલો ગુલાબી હોય છે.

બ્લુબેરી એ Ericaceae પરિવારનો ઉનાળો પાક છે અને ઉત્તર અમેરિકામાં જંગલી પ્રજાતિ હોવાનું કહેવાય છે. બ્લુબેરીમાં ઘણા ઔષધીય ગુણો પણ છે, જેના કારણે તે ઔષધીય વનસ્પતિ તરીકે પણ લોકપ્રિય છે.

બ્લુબેરીનો ઉપયોગ ખાદ્ય ઉત્પાદનો, દવાઓ અને રસાયણો બનાવવા માટે થાય છે. જેમ કે - ફળોમાંથી જેલી, જામ, શરબત, આઈસ્ક્રીમ, ડ્રાય ફ્રૂટ્સ વગેરે. બીજી બાજુ, બ્લુબેરીના પાંદડા અને શાખાઓનો ઉપયોગ વિવિધ દવાઓમાં થાય છે.

બ્લુબેરીના સ્વાસ્થ્ય લાભ

• બ્લુબેરી સ્વાદિષ્ટ હોવાની સાથે સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તેના સેવનથી અનેક રોગોને નિયંત્રણમાં રાખે છે અને અટકાવે છે.
• મોટાપો ઓછો કરે છે: બ્લૂબેરીમાં ભરપૂર પ્રમાણમાં ફાઈબર હોય છે, જેના કારણે તમે વધારાનો ખોરાક ખાવાનું ટાળશો અને મેદસ્વીતાને નિયંત્રિત કરી શકો છો, જે એક ગંભીર સમસ્યા છે.
• હૃદયને સ્વસ્થ રાખે છે એન્ટીઓક્સીડેન્ટ ગુણો અને ફાઈબરના કારણે બ્લૂબેરી હૃદયને સ્વસ્થ રાખે છે અને ઘણી બીમારીઓને દૂર કરે છે.
• ડાયાબિટીસ (સુગર)ને નિયંત્રિત કરે છે: બ્લુબેરી એ ડાયાબિટીસ માટે અસરકારક દવા છે. તેમાં એન્થોકયાનિન કમ્પાઉન્ડ હોય છે, જે શરીરમાં એન્ટિડાયાબિટીક તરીકે કામ કરે છે. જેના કારણે તે બ્લડ શુગર લેવલ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે. તેથી બ્લુબેરીનો રસ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે દવાનું કામ કરે છે.
• કોલેસ્ટ્રોલને કંટ્રોલ કરે છેઃ બ્લૂબેરીમાં હાજર એન્થોસાયનિન અને ફાઈબર ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને ઘટાડે છે અને સારા કોલેસ્ટ્રોલને વધારે છે.
• બ્લૂબેરી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છેઃ બ્લૂબેરીમાં હાજર વિટામિન સી શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવામાં મદદરૂપ છે. જેના કારણે ઈન્ફેક્શન અને તાવ, શરદી અને અન્ય અસંખ્ય બીમારીઓથી બચી શકાય છે.
• આંખો માટે ફાયદાકારકઃ બ્લુબેરીમાં એન્થોસાયનિન ગુણ હોય છે, જે આંખને લગતી ઘણી બીમારીઓથી બચાવે છે અને આંખોની રોશની સુધારવામાં અને આંખને લગતી ઘણી બીમારીઓને દૂર કરવામાં મદદરૂપ છે.
• બ્લૂબેરી હાડકાંને મજબૂત કરે છે: બ્લૂબેરીમાં રહેલું પોલિફેનોલ નામનું તત્વ હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે અને ઘણી બીમારીઓને દૂર કરે છે.
• યાદશક્તિ સુધારે છે: બ્લૂબેરીમાં રહેલા ફાઈટોન્યુટ્રિઅન્ટ તત્વો મગજના કોષોને સ્વસ્થ અને વધુ સક્રિય બનાવે છે, જેના કારણે યાદશક્તિમાં સુધારો થાય છે.

બ્લુબેરીની ખેતી અને આર્થિક લાભ

મુખ્યત્વે, વધુ એસિડિક, ભેજવાળી, ફળદ્રુપ જમીન બ્લુબેરીની ખેતી માટે યોગ્ય છે, જેનું pH મૂલ્ય 4.0 થી 5.5 હોવું જોઈએ. તે જ સમયે, એકવાર વાવેતર કર્યા પછી, તે 10-15 વર્ષ સુધી ફળ આપે છે.

સામાન્ય રીતે ભારતમાં બ્લુબેરીની ખેતી એપ્રિલ-મેમાં શરૂ કરવામાં આવે છે. બ્લુબેરીનો છોડ રોપ્યાના લગભગ 10 મહિના પછી ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે. એક એકરમાં ત્રણ હજાર જેટલા છોડ વાવવામાં આવે છે. જો આપણે પ્રથમ વર્ષમાં ઉત્પાદન વિશે વાત કરીએ, તો એક છોડમાંથી લગભગ 200 થી 300 ગ્રામ બ્લુબેરી મળે છે.

ચોથા વર્ષે, એક છોડ લગભગ 2 કિલો બ્લુબેરી આપે છે અને દર વર્ષે આ જથ્થો વધે છે. આ મુજબ ચોથા વર્ષે એક એકરમાંથી લગભગ 60 ક્વિન્ટલ (6 હજાર કિલો) બ્લૂબેરી મેળવી શકાય છે. બજારમાં બ્લૂબેરીની કિંમત 800 થી 1000 રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે. આ રીતે એક એકરમાંથી લગભગ 60 લાખ રૂપિયાની બ્લૂબેરી મેળવી શકાય છે, જે દર વર્ષે વધે છે.

જો ખર્ચની વાત કરીએ તો એક છોડ દીઠ 600થી 800 રૂપિયાના દરે એક એકરમાં છોડ પાછળ અંદાજે 20 થી 25 લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે અને અન્ય ખર્ચ સહિત કુલ ખર્ચ 25 થી 30 લાખ રૂપિયા પ્રતિ એકર થાય છે.

આ ખર્ચ પ્રથમ વર્ષમાં કરવામાં આવે છે, જ્યારે ફળો વધવા લાગે છે ત્યારે ખર્ચ ઘણો ઓછો થાય છે અને આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.

English summary

Along with superfood, blueberry also enriches farmers, know the importance