ચીનનુ રક્ષા બજેટ વિશ્વનુ બીજુ સૌથી મોટુ બજેટ, ટોપ 5માં કયા દેશનો થાય છે સમાવેશ?

વર્ષ 2022માં ચીનનું સંરક્ષણ બજેટ 1.45 ટ્રિલિયન યુઆન હતું જે આ વખતે 7.2 ટકા વધીને 1.55 ટ્રિલિયન યુઆન થયું છે. આ ભારતના સંરક્ષણ બજેટ કરતાં ત્રણ ગણું છે. આ યાદીમાં ભારત ચોથા સ્થાને છે.

ચીનની સામ્યવાદી સરકારે 5 માર્ચ, 2023ના રોજ તેનું સંરક્ષણ બજેટ 7.2 ટકા વધારીને 1.55 ટ્રિલિયન યુઆન એટલે કે $225 બિલિયન કરવાની જાહેરાત કરી છે. ચીનમાં સંરક્ષણ બજેટ 2013 થી લગભગ બમણું થઈ ગયું છે. હવે ચીન વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો સૈન્ય બજેટ ધરાવતો દેશ બની ગયો છે. ગયા વર્ષે 2022માં ચીનનું સંરક્ષણ બજેટ 1.45 ટ્રિલિયન યુઆન હતું. જો આપણે તેને ડોલરમાં સમજીએ તો તે લગભગ $230 બિલિયન ડોલર હતું.

ડોલરના સંદર્ભમાં ચીનના સંરક્ષણ બજેટમાં 5 બિલિયનની કમી હોવાનું જણાય છે, પરંતુ એવું નથી. હકીકતમાં, યુઆન સામે ડૉલરની મજબૂતાઈને જોતાં, આ વર્ષે ચીનનો સંરક્ષણ ખર્ચ $230 થી ઘટીને $225 બિલિયન થઈ ગયો છે. ઉદાહરણ તરીકે, હાલમાં એક યુએસ ડોલર સામે 6.94 ચીની યુઆન છે. જ્યારે વર્ષ 2022માં જ્યારે બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું ત્યારે યુઆનની કિંમત એક ડોલર સામે 6.35 હતી. તેથી, યુઆનના સંદર્ભમાં, સંરક્ષણ બજેટમાં ખરેખર વધારો થયો છે, પરંતુ ડૉલરની દ્રષ્ટિએ, સંરક્ષણ બજેટમાં 5 અબજનો ઘટાડો થયો છે.

આ બજેટ પ્રસ્તાવ રજૂ કરતા વિદાય લેતા વડાપ્રધાન લી કેકિયાંગે કહ્યું કે બાહ્ય વાતાવરણમાં અનિશ્ચિતતાઓ વધી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે દેશના સૈન્ય દળના વિસ્તરણની સાથોસાથ સેનાએ પોતાની લડાયક ક્ષમતાઓને સુધારવાની જરૂર છે. જેથી સેના પાર્ટી અને ચીનના લોકો દ્વારા સોંપવામાં આવેલી જવાબદારી નિભાવી શકે.

રક્ષા બજેટમાં બીજા નંબરે ચીન

ચીન પહેલા અમેરિકા, જાપાન, જર્મની, ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને ભારતે પણ પોતાના સંરક્ષણ બજેટમાં વધારો કર્યો છે. ભારતે 2023-24 માટે $72.6 બિલિયનનું બજેટ રજૂ કર્યું છે, જેનો અર્થ છે કે ચીનનું સંરક્ષણ બજેટ ભારત કરતાં લગભગ ત્રણ ગણું વધારે છે. અમેરિકા વિશ્વમાં નંબર વન આવે છે. અમેરિકાએ 2023 માટે $816 બિલિયનનું સંરક્ષણ બજેટ રજૂ કર્યું છે.

રક્ષા પર જીડીપીનો કુલ કેટલો ખર્ચ

વર્લ્ડ બેંક અનુસાર વર્ષ 2021માં ચીને તેના જીડીપીના 1.7 ટકા સેના પર ખર્ચ્યા છે. અમેરિકાએ વર્ષ 2022માં તેના જીડીપીના 3.5 ટકા લશ્કરી ક્ષમતાઓ પર ખર્ચ્યા છે. તે જ સમયે, વર્ષ 2022-23માં ભારતે તેની જીડીપીના 2.9 ટકા તેની સંરક્ષણ જરૂરિયાતો પર ખર્ચ્યા.

ચીન સંરક્ષણ પાછળ આટલો ખર્ચ કેમ કરી રહ્યું છે?

ચીનની મહત્વાકાંક્ષી વિસ્તરણવાદી નીતિને કારણે તેણે તેના સંરક્ષણ બજેટ પર ભારે ખર્ચ કરવો પડે છે. હાલમાં દક્ષિણ ચીન સાગર સિવાય ભારત પણ ચીનની ચિંતાઓમાં સામેલ છે. એક તરફ ચીનથી ઘેરાયેલા પડોશી દેશોમાં દક્ષિણ કોરિયા, વિયેતનામ, ફિલિપાઈન્સ, જાપાન, ઈન્ડોનેશિયા છે. સાઉથ ચાઈના સીમાં ચીનની એકાધિકારની નીતિથી આ બધા જ નારાજ છે. આવી સ્થિતિમાં ચીને પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખવા માટે ચોક્કસપણે વધુ ખર્ચ કરવો પડશે.

આ સિવાય ક્વાડ દેશો - ઓસ્ટ્રેલિયા, યુએસ, જાપાન અને ભારત સાથે મળીને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં કોઈના દબાણ વગર બિઝનેસ કરવા માંગે છે. પરંતુ ચીન અહીં પણ પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખવા માંગે છે. ચાઇના ક્વાડ પર વધારાનું દબાણ લાવવા માટે તેનું લશ્કરી બજેટ પણ વધારી રહ્યું છે.

વિશ્વમાં સંરક્ષણ પાછળ સૌથી વધુ ખર્ચ કરનારા દેશો

સંરક્ષણ બજેટ પર સૌથી વધુ ખર્ચ કરનાર અમેરિકા વિશ્વનો પહેલો દેશ છે. યુએસ હાલમાં તેની સૈન્ય પર $816.7 બિલિયનથી વધુ ખર્ચ કરી રહ્યું છે. જ્યારે ચીનનું સંરક્ષણ બજેટ $225 બિલિયન (1.55 ટ્રિલિયન યુઆન) છે.

2022 માટે રશિયાનું લશ્કરી બજેટ 4.7 ટ્રિલિયન રુબેલ્સ અથવા $75 બિલિયન હતું. યુક્રેન યુદ્ધના પગલે, રશિયા 2023 માં આશરે $84 બિલિયનનું સંરક્ષણ બજેટ રજૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે. રશિયા પછીનો નંબર ભારતનો છે. કેન્દ્રીય નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે વર્ષ 2023-24 માટે સંરક્ષણ બજેટમાં લગભગ 69 હજાર કરોડના વધારાની જાહેરાત કરી છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતનું સંરક્ષણ બજેટ 5.94 લાખ કરોડનું થઈ ગયું છે. ડૉલરના સંદર્ભમાં, આ રકમ $72.61 બિલિયન છે.

બ્રિટનના સંરક્ષણ મંત્રાલય (MoD) એ 22 ફેબ્રુઆરી 2023 ના રોજ વર્ષ 2022 માં તેના સંરક્ષણ પરના ખર્ચની વિગતો શેર કરી છે. નાણાકીય વર્ષ 2021/22 માટે યુકેનો સંરક્ષણ ખર્ચ $68.37 બિલિયન હતો.

English summary

China's defense budget is the second largest budget in the world, which country is included in the top 5?