શું છે 146 વર્ષ જુનો વિવાદ? જેના પર અસમ અને મિઝોરમ વચ્ચે ચાલી રહી છે લડાઇ

પાકિસ્તાન અને ચીન સાથે સરહદના વિવાદને કારણે ભારત અત્યાર સુધી યુદ્ધની સ્થિતિમાં પહોંચતું હતું. પરંતુ, કદાચ પહેલીવાર આવી સ્થિતિ આવી છે કે માત્ર પોલીસ અને બે રાજ્યોના લોકો એક બીજાની વચ્ચે હિંસામાં રોકાયેલા છે. સરહદ વિવાદમાં સોમવારે આસામ અને મિઝોરમ વચ્ચે થયેલી હિંસક અથડામણમાં પાંચ પોલીસ જવાન શહીદ થયા હતા અને 50 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે. આ ઘટનાને કારણે બંને રાજ્યો વચ્ચે ભારે તનાવની સ્થિતિ ઉભી થઈ છે. પરંતુ, જો આપણે તળિયે જઈશું, તો આ વિવાદ આજે નથી. લગભગ 150 વર્ષથી સરહદને લઈને બંને રાજ્યો વચ્ચે મતભેદો છે, જેણે હવે એક ખતરનાક રૂપ ધારણ કર્યું છે.

146 વર્ષ જુનો છે અસમ-મિઝોરમ સિમા વિવાદ

આસામથી મિઝોરમની સરહદ 165 કિમી લાંબી છે. જો કે, વિવાદ બે સમયના સીમાંકનનો છે, જેનો ઇતિહાસ બ્રિટિશ યુગનો છે. ઓગસ્ટ 1875 ના આસામ ગેઝેટીયરમાં તેની સીમા કચાર જિલ્લાની દક્ષિણ સીમા તરીકે માનવામાં આવી હતી. મિઝો કહે છેકે બ્રિટિશરોએ લુશાઇ હિલ્સ અથવા મિઝો હિલ્સ (હાલના મિઝોરમને તે સમયે લુશાઇ હિલ્સ તરીકે ઓળખાતું હતું) અને કચર મેદાન (આસામ) વચ્ચેની સીમાને નિર્ધારિત કરવાની પાંચમી વખત હતુ. પરંતુ, પછી પ્રથમ વખત આ મિઝોના વડાઓ સાથે સલાહ-સૂચનો કર્યા પછી કરવામાં આવ્યું. બે વર્ષ પછી જારી કરાયેલ ગેઝેટમાં, આને વન અનામતની સીમાંકન માટેનો આધાર પણ માનવામાં આવ્યો હતો.

1933માં નક્કી કરાયેલ સીમાને નથી માનતા મિઝો લોકો

1933માં લુશાઇ હિલ્સ (મિઝો હિલ્સ) અને તત્કાલિન મણિપુર રાજ્ય વચ્ચેની સીમા નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ મુજબ, મણિપુરની સરહદ લુશાઇ હિલ્સના આંતરછેદથી આસામ અને મણિપુરના કચર જિલ્લા સુધી શરૂ થાય છે. મિઝો લોકો આ સીમાંકન સ્વીકારતા નથી અને તેઓ કહે છે કે તેઓ 1875 ની મર્યાદા સ્વીકારી લેશે જે તેમના પ્રમુખો સાથે પરામર્શ કર્યા પછી નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. તે પછી ઉત્તર-પૂર્વમાં ફક્ત ત્રણ રાજ્યો હતા. મણિપુર, ત્રિપુરા અને આસામ. જ્યારે હાલના મિઝોરમ, મેઘાલય, નાગાલેન્ડ અને અરુણાચલ પ્રદેશ આસામનો ભાગ હતા, જે ગ્રેટર આસામ તરીકે જાણીતા હતા. આઝાદી પછીના દાયકાઓમાં, આ બધા અલગ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો બન્યા.

જમીનના એક નાના ટુકડાને લઇ થઇ રહી છે હિંસા

મિઝોરમ અને આસામ વચ્ચે હાલમાં હિંસક રીતે લડતી જમીનના ક્ષેત્રમાં વિવિધ ભાષાઓ, સંસ્કૃતિ અને સંપૂર્ણપણે અલગ ઓળખના લોકો રહે છે. મિઝોરમે હંમેશાં દાવો કર્યો છે કે 1875 ના કરાર પ્રમાણે સીમા નક્કી થવી જોઈએ. જ્યારે, આ સમયગાળા દરમિયાન ઘણા જુદા જુદા રાજ્યોની રચનાને કારણે મામલો વધુ જટિલ બન્યો છે. મિઝોરમ દાવો કરે છે કે આઝાદી પછીની સીમાઓએ મિઝો બોલતા જિલ્લાઓને આસામમાં ખસેડ્યા છે. 2005 માં સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને પણ આ વિવાદને કાયમી ધોરણે હલ કરવા માટે બોર્ડર કમિશનની રચના કરવા કહ્યું હતું, પરંતુ આ કામગીરી હજી પણ અધૂરી છે.

પહેલા પણ થઇ ચુકી છે અસમ-મિઝોરમ વચ્ચે હિંસા

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર મિઝોરમ અને આસામ વચ્ચે થયેલ કરાર હેઠળ બંનેને સરહદી વિસ્તારની કોઈ માણસની જમીનમાં યથાવત્ જાળવવી પડશે. જો કે, હિંસા ફેબ્રુઆરી 2018 માં ફાટી નીકળી હતી જ્યારે મિઝો જિર્લાઇ પ Paulલ (એમઝેડપી) નામની એક વિદ્યાર્થી સંસ્થાએ આસામ દ્વારા દાવો કરેલી જમીન પર ખેડૂતો માટે લાકડાના રેસ્ટ હાઉસ બનાવ્યા હતા. આને કારણે તે મકાનો આસામ પોલીસે તોડી પાડ્યા હતા. ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં ફરી હિંસા ફાટી નીકળી હતી જ્યારે આસામના લૈલાપુરમાં બાંધકામ કરવામાં આવ્યું હતું, જે મિઝોરમ દાવો કરે છે.

After killing 5 Assam police personnel and injuring many , this is how Mizoram police and goons are celebrating.- sad and horrific pic.twitter.com/fBwvGIOQWr

— Himanta Biswa Sarma (@himantabiswa) July 26, 2021

અસમ-મિઝોરમ વચ્ચે કેમ થઇ રહી છે હિંસા?

કેટલાક મહિનાની મૌન પછી આસામ અને મિઝોરમ વચ્ચેના સરહદ વિવાદે આ સમયે ખૂબ જ જોખમી આકાર લીધો છે. બંને રાજ્યોની પોલીસ હિંસા માટે બહાર છે. આસામ પોલીસના પાંચ જવાન શહીદ થયા છે અને 50 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે. મિઝોરમ પોલીસના ડીઆઈજી લાલબીયાક્તાંગા ખિઆંગેતે અનુસાર, રવિવારે રાત્રે અજાણ્યા લોકો દ્વારા આઠ ખેડુતોની ઝૂંપડીઓ સળગાવી દેવામાં આવી હતી ત્યારે હિંસા ફાટી નીકળી હતી. તેમના કહેવા મુજબ આ ઝૂંપડીઓ આસામની સરહદની બાજુમાં આવેલા નજીકના વૈરાંગે (મિઝોરમ) ના ખેડુતોની છે. પરિસ્થિતિની ગંભીરતા એ હકીકત પરથી સમજી શકાય છે કે આ મુદ્દાને લઈને આસામ અને મિઝોરમના મુખ્યમંત્રીઓ વચ્ચે ખુલ્લી ચર્ચા અને આક્ષેપો અને પ્રતિ-આક્ષેપો થયા હતા, ત્યારબાદ કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે દખલ કરી બંને રાજ્યોને અપીલ કરી હતી. શાંતિ જાળવવા માટે. મળતી માહિતી મુજબ, આસામના કાચર, કરીમગંજ અને હૈલાકાંડી વિસ્તારો અને મિઝોરમના આઈઝૌલ, મમિત અને કોલાસેબ વિસ્તારોમાં હજી પણ તણાવની સ્થિતિ છે. જંગલોમાંથી ગુપ્ત રીતે ફાયરિંગ થવાની ચર્ચા છે. હાલ પરિસ્થિતિને અંકુશમાં લાવવા સીઆરપીએફે મોરચો સંભાળી લીધો છે અને બંને તરફથી શાંતિ મેળવવા સતત અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.

English summary

What is a 146 year old controversy? On which a battle is going on between Assam and Mizoram