આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર બોલ્યા રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ, કહ્યું- દરેક મહિલાની કહાની મારી કહાની

રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુએ આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર મહિલાઓની સ્થિતિ પર પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા. તેમણે કહ્યું કે આજે વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહીના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે મારી ચૂંટણી મહિલા સશક્તિકરણની ગાથાનો એક ભાગ છે.

Published: Wednesday, March 8, 2023, 15:41 [IST]

આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસના અવસર પર દેશની પ્રથમ મહિલા આદિવાસી રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ દરેક મહિલાની વાર્તા કહીને સમાજમાં પરિવર્તન લાવવાની ખાસ અપીલ કરી છે. આજે, હું તમારામાંના દરેકને વિનંતી કરવા માંગુ છું કે તમે તમારા કુટુંબ, પડોશ અથવા કાર્યસ્થળમાં પરિવર્તન લાવવા માટે તમારી જાતને પ્રતિબદ્ધ કરો. આ સાથે તેમણે સમાજમાં મહિલાઓની સ્થિતિનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. હવે તમારા માટે વાંચો કે મહામહિમ દ્રૌપદી મુર્મુએ કયા વિચારો શેર કર્યા છે અને સમાજ પાસેથી તેમની શું અપેક્ષાઓ છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર રાષ્ટ્રપતિએ શેર કર્યા પોતાના વિચાર

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, 'ગયા વર્ષે બંધારણ દિવસ પર, હું ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં વિદાયનું ભાષણ આપી રહી હતી. ન્યાયની વાત કરતાં, મેં અંડરટ્રાયલ કેદીઓ વિશે વિચાર્યું અને પછી તેમની દુર્દશા વિશે લાંબી વાત કરવાનો પ્રતિકાર કરી શક્યો નહીં. મેં મારા હૃદયથી વાત કરી અને તે કામ કર્યું. આજે, આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર, હું તમારી સાથે સમાન ભાવનાથી કેટલાક વિચારો શેર કરવા માંગુ છું.

બાળપણથી જ મહીલાઓ પ્રત્યે ચિંતિત રહી

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, 'બાળપણથી જ હું સમાજમાં મહિલાઓની સ્થિતિ વિશે ચિંતિત છું. એક તરફ બાળકીને ચારેબાજુથી ખૂબ જ પ્રેમ મળે છે અને શુભ દિવસોમાં તેની પૂજા પણ કરવામાં આવે છે. બીજી બાજુ, તેણી ખૂબ જ વહેલા શીખે છે કે તેના જીવનમાં તેની સામે ખુલ્લી શક્યતાઓ તેની ઉંમરના છોકરાઓ કરતાં ઓછી છે. એક તરફ સ્ત્રીને તેના જન્મજાત શાણપણ માટે આદર આપવામાં આવે છે, પરિવારની કેન્દ્રિય વ્યક્તિ તરીકે પણ પ્રશંસા કરવામાં આવે છે જે બધાની સંભાળ રાખે છે. બીજી બાજુ, કુટુંબ અથવા તો પોતાના વિશેના લગભગ તમામ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાં તેની મર્યાદિત ભૂમિકા છે.

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, 'પહેલાં એક વિદ્યાર્થી તરીકે, પછી શિક્ષક તરીકે અને બાદમાં સમાજ સેવામાં, હું ઘરની બહાર નીકળ્યો છું તે વર્ષોમાં, હું આવા વિરોધાભાસી દૃષ્ટિકોણ વિશે આશ્ચર્ય પામી શકતો નથી. કેટલીકવાર મને સમજાયું કે એક વ્યક્તિ તરીકે, આપણામાંના મોટાભાગના પુરુષો અને સ્ત્રીઓને સમાન રીતે ઓળખે છે. જો કે, સામૂહિક સ્તરે, તે જ લોકો આપણા અડધા લોકો પર મર્યાદા લાદે છે. મારા જીવનકાળમાં જ મેં મોટાભાગના લોકોને સમાનતાના ખ્યાલ તરફ આગળ વધતા જોયા છે. જો કે, સામાજિક સ્તરે, જૂની આદતોની જેમ જૂના રિવાજો અને પરંપરાઓ ચાલુ રહે છે.'

'આ દુનિયાભરની તમામ મહિલાઓની વાર્તા છે. પૃથ્વી પરનો દરેક અન્ય માનવ જીવનની શરૂઆત અમુક પ્રકારની વિકલાંગતા સાથે કરે છે. 21મી સદીમાં, જ્યારે આપણે અકલ્પનીય સર્વાંગી પ્રગતિ હાંસલ કરી છે, ત્યારે ઘણા દેશોમાં હજુ પણ રાજ્યના વડા કે સરકારના વડા તરીકે કોઈ મહિલા નથી. કમનસીબે, વિશ્વમાં એવી જગ્યાઓ છે જ્યાં મહિલાઓને હજુ પણ ઓછા માણસ તરીકે ગણવામાં આવે છે, જ્યાં શાળાએ જવું એ પણ બાળકી માટે જીવન અને મૃત્યુનો પ્રશ્ન બની શકે છે.'

હંમેશા આવું નહોતું. ભારતમાં, એવો સમય હતો જ્યારે મહિલાઓ નિર્ણય લેતી હતી. આપણાં શાસ્ત્રો અને આપણો ઈતિહાસ એવી મહિલાઓની વાત કરે છે જેઓ તેમની બહાદુરી, શિષ્યવૃત્તિ અથવા વહીવટી કુશળતા માટે જાણીતી છે. આજે ફરી એકવાર અસંખ્ય મહિલાઓ તેમના પસંદ કરેલા ક્ષેત્રોમાં રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં યોગદાન આપી રહી છે. તેઓ કોર્પોરેટ કંપનીઓનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે અને સશસ્ત્ર દળોમાં પણ સેવા આપી રહ્યા છે. ફરક માત્ર એટલો જ છે કે તેઓએ બે ક્ષેત્રમાં તેમની ક્ષમતા સાબિત કરવી પડશે- તેઓએ તેમની કારકિર્દી તેમજ તેમના ઘરોમાં શ્રેષ્ઠ દેખાવ કરવો પડશે. તેઓ ફરિયાદ કરતા નથી, પરંતુ તેઓ માત્ર એવી અપેક્ષા રાખે છે કે સમાજ તેમનામાં વિશ્વાસ જગાડે.'

ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર મહિલાઓનુ પ્રતિનિધિત્વ

રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુએ કહ્યું, 'અમારી પાસે વિવિધ નિર્ણય લેવાની માળખામાં પાયાના સ્તરે મહિલાઓનું યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ છે, પરંતુ જેમ જેમ આપણે વંશવેલો આગળ વધીએ છીએ તેમ તેમ આપણે ઓછી અને ઓછી મહિલાઓ જોઈ રહ્યા છીએ. રાજકીય સંસ્થાઓ માટે આ એટલું જ સાચું છે જેટલું તે અમલદારશાહી, ન્યાયતંત્ર અને કોર્પોરેટ જગત માટે છે. નોંધનીય છે કે ઉચ્ચ સાક્ષરતા દર ધરાવતા રાજ્યોમાં પણ આ જ વલણ પ્રદર્શિત થાય છે. આ દર્શાવે છે કે માત્ર શિક્ષણ જ મહિલાઓ માટે નાણાકીય અને રાજકીય સ્વાયત્તતાની ખાતરી આપતું નથી.

'એટલે જ હું દ્રઢપણે માનું છું કે સામાજિક માનસિકતા બદલવાની જરૂર છે. શાંતિપૂર્ણ અને સમૃદ્ધ સમાજ બનાવવા માટે લિંગ પૂર્વગ્રહોને ઓળખવા અને દૂર કરવા જોઈએ. સામાજિક ન્યાય અને સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સભાન પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ આ પગલાં લિંગ પ્રતિનિધિત્વની ખાતરી કરવા માટે પૂરતા સાબિત થયા નથી. ઉદાહરણ તરીકે, સ્ત્રીઓ શિક્ષણ અને નોકરીમાં પુરુષો કરતાં ઘણી પાછળ છે.

'મેં દેશના જુદા જુદા ભાગોમાં ઘણા દીક્ષાંત સમારોહમાં હાજરી આપી છે, મેં જોયું છે કે જો મહિલાઓને તક આપવામાં આવે છે, તો તેઓ ઘણીવાર શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં પુરુષો કરતાં આગળ નીકળી જાય છે. તે ભારતીય મહિલાઓ અને આપણા સમાજની અદમ્ય ભાવના છે જે મને વિશ્વમાં લિંગ ન્યાયના મશાલ વાહક તરીકે ઉભરી રહેલા ભારત વિશે વિશ્વાસ આપે છે. મને ખાતરી છે કે જો માનવતાની પ્રગતિમાં મહિલાઓને સમાન ભાગીદાર બનાવવામાં આવે તો વિશ્વ વધુ સારું સ્થાન બની શકે.

'મેં મારા જીવનમાં જોયું છે કે લોકો બદલાય છે, વલણ બદલાય છે. આ વાસ્તવમાં આપણી જાતિની વાર્તા છે, નહીંતર, આપણે હજી પણ ગુફાઓમાં રહેતા હોત. સ્ત્રી મુક્તિની વાર્તા ધીમી ગતિએ આગળ વધી છે, ઘણીવાર પીડાદાયક રીતે ધીમી, પરંતુ તે માત્ર એક જ દિશામાં આગળ વધી છે અને ક્યારેય યુ-ટર્ન લીધો નથી. આનાથી મને વિશ્વાસ કરવાનો આત્મવિશ્વાસ મળે છે, જેમ કે મેં ઘણીવાર કહ્યું છે કે, ભારતની આઝાદીની શતાબ્દી સુધીનો સુવર્ણ યુગ યુવા મહિલાઓનો છે. મને જે આશા આપે છે તે એ છે કે એક રાષ્ટ્ર તરીકે, અમે લિંગ ન્યાયના મજબૂત પાયા સાથે શરૂઆત કરી છે.'

Published On March 8, 2023