Budget 2026 Speech Timing: નિર્મલા સીતારમણનું ભાષણ કેટલો સમય ચાલ્યું, શું તૂટી ગયો પોતાનો જ જૂનો રેકોર્ડ?

By Desk

Published: Sunday, February 1, 2026, 14:28 [IST]

Nirmala Sitharaman Budget 2026 Speech Timing: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સતત 9મી વખત લોકસભામાં કેન્દ્રીય બજેટ 2026 રજૂ કર્યું છે, જેને ભારતના આર્થિક વિકાસ અને સુધારાની દિશામાં એક રોડમેપ તરીકે જોવામાં આવે છે. દર વર્ષે કેન્દ્રીય બજેટની સાથે એક બીજો પ્રશ્ન પણ ઊભો થાય છે - આ વખતે નાણામંત્રી કેટલી વાર બોલશે અને શું કોઈ નવો રેકોર્ડ બનશે?

બજેટ 2026ની સાથે આ સવાલ વધુ મહત્વનો બન્યો છે, કારણ કે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સતત નવમી વખત લોકસભામાં બજેટ રજૂ કરી રહ્યા છે.

શું આ વખતે પણ તેમના ભાષણે ઇતિહાસ રચ્યો? શું તેઓ 2020-21ના 2 કલાક 42 મિનિટ લાંબા ભાષણનો પોતાનો જ રેકોર્ડ તોડી રહ્યા છે? વાંચો વિગતવાર નિર્મલા સીતારમણના બજેટ ભાષણનો સમય અને અત્યાર સુધીના રેકોર્ડ...

Longest Budget Speech Record: કેટલા કલાક ચાલ્યું બજેટ ભાષણ?

વર્ષ 2026માં નિર્મલા સીતારમણનું બજેટ ભાષણ કુલ 1 કલાક 26 મિનિટ ચાલ્યું હતું, જે પોતે એક લાંબો સમય છે. જોકે, નાણામંત્રી સીતારમણનું કેન્દ્રીય બજેટ 2020-21નું ભાષણ કુલ 2 કલાક 42 મિનિટ સુધી ચાલ્યું હતું. આ ભારતીય સંસદીય ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી લાંબું બજેટ ભાષણ રહ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે તે સમયે તેમણે પોતાનો જ જૂનો રેકોર્ડ તોડ્યો હતો.

આ પહેલા કેન્દ્રીય બજેટ 2019-20માં તેમનું ભાષણ 2 કલાક 17 મિનિટનું હતું, જે તે સમય સુધીનું સૌથી લાંબું બજેટ ભાષણ માનવામાં આવતું હતું. 2020ના બજેટ ભાષણ દરમિયાન સ્વાસ્થ્યના કારણોસર નિર્મલા સીતારમણને પોતાનું ભાષણ અધવચ્ચે જ પૂરું કરવું પડ્યું હતું અને બજેટના બે પાના વાંચવાના બાકી રહી ગયા હતા, તેમ છતાં સમયગાળાની દ્રષ્ટિએ આ ભાષણ ઇતિહાસમાં નોંધાઈ ગયું હતું.

FM Sitharaman Record Speech: અલગ-અલગ વર્ષોમાં બજેટ ભાષણનો સમયગાળો

નિર્મલા સીતારમણના બજેટ ભાષણોનો સમયગાળો દર વર્ષે ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે.

2019-20: 2 કલાક 17 મિનિટ
2020-21: 2 કલાક 42 મિનિટ (અત્યાર સુધીનું સૌથી લાંબું)
2021-22: આશરે 100 મિનિટ
2022-23: આશરે 92 મિનિટ
2023-24: આશરે 87 મિનિટ
વચગાળાનું બજેટ 2024: આશરે 56 મિનિટ (લોકસભા ચૂંટણીના કારણે)
પૂર્ણ બજેટ 2024-25: આશરે 1 કલાક 25 મિનિટ
આઠમું બજેટ ભાષણ: આશરે 77 મિનિટ
નવમું બજેટ ભાષણ: આશરે 1 કલાક 26 મિનિટ

આ આંકડાઓ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે નિર્મલા સીતારમણના બજેટ ભાષણો માત્ર નીતિગત રીતે જ નહીં, પણ સમયની દ્રષ્ટિએ પણ ઐતિહાસિક રહ્યા છે.

Budget Speech History India: સંસદમાં અત્યાર સુધીના બજેટ ભાષણના રેકોર્ડ?

નિર્મલા સીતારમણ પહેલા સૌથી લાંબા બજેટ ભાષણનો રેકોર્ડ ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા જશવંત સિંહના નામે હતો. તેમણે વર્ષ 2003માં લગભગ 2 કલાક 15 મિનિટનું બજેટ ભાષણ આપ્યું હતું. બીજી તરફ, દિવંગત નાણામંત્રી અરુણ જેટલીનું 2014નું બજેટ ભાષણ પણ ઘણું લાંબું માનવામાં આવે છે, જેનો સમયગાળો આશરે 2 કલાક 10 મિનિટ હતો.

સૌથી ટૂંકું ભાષણ: સ્વતંત્ર ભારતના ઇતિહાસમાં સૌથી ટૂંકું બજેટ ભાષણ 1977માં હીરુભાઈ એમ. પટેલે આપ્યું હતું. તેમણે માત્ર 800 શબ્દોનું વચગાળાનું બજેટ ભાષણ રજૂ કર્યું હતું.
શબ્દોની દ્રષ્ટિએ: શબ્દોની દ્રષ્ટિએ સૌથી લાંબું બજેટ ભાષણ પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહના નામે નોંધાયેલું છે. તેમણે વર્ષ 1991માં આશરે 18,700 શબ્દોનું બજેટ ભાષણ આપ્યું હતું.

બજેટ ભાષણ અને ઇતિહાસ

કેન્દ્રીય બજેટ ભાષણ માત્ર આર્થિક નીતિઓની ઘોષણા નથી, પરંતુ તે સંસદ અને લોકશાહીના ઇતિહાસનો પણ એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. નિર્મલા સીતારમણે તેમના લાંબા અને વિગતવાર બજેટ ભાષણો દ્વારા ભારતીય સંસદીય ઇતિહાસમાં એક અલગ ઓળખ બનાવી છે. તેમના નામે નોંધાયેલા આ રેકોર્ડ્સ આવનારા વર્ષો સુધી બજેટ ઇતિહાસમાં ચર્ચાનો વિષય બની રહેશે.

Published On February 1, 2026