India Energy Week 2026માં ભારત-કેનેડા એનર્જી પાર્ટનરશિપને નવી ગતિ મળી

ગોવા ખાતે આયોજિત 'ઈન્ડિયા એનર્જી વીક 2026' (IEW 2026) દરમિયાન ભારત અને કેનેડાએ ઉર્જા સહયોગ અંગેના સંયુક્ત નિવેદન (Joint Statement) પર હસ્તાક્ષર કરીને પોતાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મજબૂત કરવા તરફ મોટું ડગલું ભર્યું છે. આ સમજૂતી ઉર્જા સુરક્ષા, ક્લીન એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન અને લાંબા ગાળાના આર્થિક સહયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં નવી ગતિનો સંકેત આપે છે.

ભારત સરકારના પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય તથા નેચરલ રિસોર્સિસ કેનેડા વચ્ચે આ સમજૂતી થઈ હતી. કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરી અને કેનેડાના ઉર્જા અને કુદરતી સંસાધન મંત્રી ટિમોથી હોજસન વચ્ચેની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બાદ આ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. નોંધનીય છે કે, ઈન્ડિયા એનર્જી વીકમાં કેનેડાના કેબિનેટ મંત્રીની આ પ્રથમ સહભાગિતા છે, જે આ ભાગીદારીના વધતા મહત્વને દર્શાવે છે.

મંત્રી સ્તરીય ઉર્જા સંવાદ (Energy Dialogue) ફરી શરૂ

આ બેઠકમાં 'ભારત-કેનેડા મંત્રી સ્તરીય ઉર્જા સંવાદ' ને ફરીથી સક્રિય કરવા પર સહમતી બની છે. જૂન 2025માં કેનેડાના કાનાનાસ્કીસ ખાતે G7 સમિટ દરમિયાન બંને દેશોના વડાપ્રધાનો વચ્ચે થયેલી ચર્ચા બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતા અને ઉર્જા પરિવર્તનના સમયમાં બંને દેશોએ ઉર્જા સુરક્ષા અને સપ્લાય ચેઈનને વધુ મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો છે.

એકબીજાના પૂરક ઉર્જા સ્ત્રોતો

સંયુક્ત નિવેદનમાં બંને દેશોની ઉર્જા ક્ષમતાઓ એકબીજાની પૂરક હોવાનું જણાવાયું હતું:

• કેનેડા: એશિયાને અગ્રિમ બજાર ગણી રહ્યું છે. તેની વધતી જતી LNG ક્ષમતા, ટ્રાન્સ માઉન્ટેન એક્સપાન્શન (TMX) પાઇપલાઇન દ્વારા ક્રૂડ ઓઇલની નિકાસ અને પશ્ચિમ કિનારેથી LPG શિપમેન્ટ તેને વિશ્વાસપાત્ર સપ્લાયર બનાવે છે.
• ભારત: વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ વપરાશકાર અને ચોથો સૌથી મોટો LNG આયાતકાર દેશ છે. આગામી બે દાયકામાં વૈશ્વિક ઉર્જા માંગના ત્રીજા ભાગના વધારા માટે ભારત જવાબદાર હશે, જે તેને કેનેડા માટે આકર્ષક ભાગીદાર બનાવે છે.

આ અંતર્ગત બંને દેશો કેનેડાથી ભારત તરફ LNG, LPG અને ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાય તથા ભારતથી કેનેડા તરફ રિફાઈન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ વધારવા માટે સંમત થયા છે.

રોકાણ અને આર્થિક ભાગીદારી

કેનેડાએ તેના ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સમાં આશરે 116 અબજ ડોલર ના ઝડપી અમલીકરણ માટે સંસ્થાકીય સુધારાઓની માહિતી આપી હતી.

ભારતે પણ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં 500 અબજ ડોલર થી વધુની રોકાણ ક્ષમતા ધરાવતા સુધારાઓ રજૂ કર્યા હતા. બંને મંત્રીઓએ ભારતીય અને કેનેડિયન કંપનીઓ વચ્ચે લાંબા ગાળાની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા સંમતિ દર્શાવી હતી.

ક્લાઈમેટ એક્શન અને ટેકનોલોજી પર ધ્યાન

પર્યાવરણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને ધ્યાનમાં રાખીને, બંને પક્ષો નીચેના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ કરશે:

• કાર્બન કેપ્ચર અને સ્ટોરેજ (CCUS)
• હાઇડ્રોજન, બાયોફ્યુઅલ અને સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ
• બેટરી સ્ટોરેજ અને ક્રિટિકલ મિનરલ્સ (જરૂરી ખનિજો)
• ઉર્જા ક્ષેત્રમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ

ભવિષ્ય તરફી ભાગીદારી

ભારત અને કેનેડા વચ્ચેનું આ સંયુક્ત નિવેદન માત્ર ઉર્જા વેપાર પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે એક સ્થિર અને પરસ્પર લાભદાયી ભાગીદારીનો પાયો નાખે છે. વૈશ્વિક ઉર્જા પ્રણાલી જ્યારે બદલાઈ રહી છે, ત્યારે આ બંને રાષ્ટ્રો વિશ્વના ઉર્જા ભવિષ્યને આકાર આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

English summary

India and Canada have taken a major step towards strengthening their strategic energy partnership with the signing of a Joint Statement on Energy Cooperation during India Energy Week 2026 (IEW 2026) in Goa. The agreement signals renewed momentum in bilateral relations, with a clear focus on energy security, clean energy transition and long-term economic collaboration.