ગુમનામીના અંધારામાં છે ભારતનો વધુ એક તાજમહેલ, શું છે મામલો?

ભારતની સાત અજાયબીઓમાંની એક તાજમહેલ છે, જેને લોકો પ્રેમની નિશાની તરીકે પણ ઓળખે છે. ઉત્તર પ્રદેશના આગ્રામાં આવેલા તાજમહેલ વિશે તો બધા જાણે છે, પરંતુ બિહારના પટના સાહિબથી લગભગ 50 ગજ દૂર આવેલા આ તાજમહેલ વિશે મોટાભાગના લોકો જાણતા નથી. મુમતાઝ અને મલ્લિકાનો જન્મ એક જ પરિવારમાં થયો હતો, પરંતુ એક બહેનને આખી દુનિયા જાણે છે, જ્યારે બીજી બહેન વિસ્મૃતિનો શિકાર બની હતી. પટના સાહિબથી ગંગા તરફ જવાના માર્ગમાં અમુક અંતરે, મુમતાઝ મહેલની મોટી બહેન મલ્લિકા 'તાજમહેલ'ની બાઉન્ડ્રી વોલમાં એક કબર છે.

શાહજહાંની સાળી મલ્લિકાનો મકબરો

શાહજહાંની ભાભી અને મુમતાઝ મહેલની મોટી બહેન મલ્લિકા પટના (બિહાર)ના આ તાજમહેલમાં દફનાવવામાં આવી છે. સ્થાનિક લોકોના મતે મલ્લિકા બાનો મુમતાઝ મહેલની સાચી મોટી બહેન હતી. મલ્લિકા બાનોને ગંગા કિનારે એક મોટા ઉદ્યોગપતિના ઘરમાં સદીઓથી દફનાવવામાં આવી છે. જ્યારે એક બહેનને શાહજહાં સાથે પ્રેમ થયો ત્યારે તે તેની બેગમ બની ગઈ. આ સાથે જ શાહજહાંએ પોતાની બેગમની યાદમાં તાજમહેલ બનાવ્યો હતો. તે જ સમયે, તેની વાસ્તવિક મોટી બહેન મલ્લિકા ઉર્ફે હમીદા બાનો કંગન ઘાટ, ગંગાના કિનારે બનેલો તાજમહેલ, વિસ્મૃતિના અંધકારમાં ખોવાઈ ગયો. અહીંના વડીલોના કહેવા પ્રમાણે, સૈફ અને મલ્લિકાનો પ્રેમ તે સમયે ચર્ચામાં હતો પરંતુ સુબેદાર સૈફ ખાન પોતાની બેગમની યાદમાં બનેલા સ્મારક તાજમહેલનો આકાર ન આપી શક્યા.

પટના શહેર સાથે શાહજહાંનો ગાઢ સંબંધ

મલ્લિકા બાનોની સમાધિ પટનાના ચોક પોલીસ સ્ટેશનથી થોડાક જ અંતરે કંગન ઘાટ ખાતે આવેલી છે. પરંતુ ઘણા લોકો તેના વિશે નથી જાણતા, તેના કારણે અહીં બહુ ઓછા લોકો આવે છે. ઈતિહાસકારોના મતે શાહજહાંનો પટના શહેર સાથે ગાઢ સંબંધ હતો. સિંહાસન પર બેસતાની સાથે જ શાહજહાં દ્વારા તેમના સાળા સૈફ ખાનને બિહારનો સુબેદાર બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ પછી જ સુબેદાર સૈફ ખાને ઝાઉગંજમાં ગંગાના કિનારે એક વિશાળ મસ્જિદ અને મદરેસાનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. હાલમાં લોકો તેને મદરેસા મસ્જિદના નામથી ઓળખે છે. ચહલસૂમ તરીકે ઓળખાતા 40 થાંભલાવાળા હોલના નિર્માણની સાથે, ગુલઝારબાગ નજીક શાહી ઇદગાહ પણ બનાવવામાં આવી હતી. સુબેદાર સૈફ ખાન આટલા બધા કામો કર્યા પછી પણ પોતાના પ્રેમને ઈતિહાસમાં સ્થાન ન અપાવી શક્યા.

ચાદર ચઢાવીને ગર્વ અનુભવતા હતા લોકો

સ્થાનિક વડીલો જણાવે છે કે તે સમયની પ્રખ્યાત હસ્તીઓ જ્યારે પટના આવતી ત્યારે મલ્લિકા બાનોની સમાધિ પર ચાદર ચઢાવતી હતી. તેઓ બેગમ મલ્લિકા ઉર્ફે હમીદા બાનો અને બિહારના સુબેદાર સૈફ ખાનની સાળીની કબર પર શાહજહાં ચાદર ચઢાવીને ગર્વ અનુભવતા હતા. આ સાથે સ્થાનિક લોકોની માંગ છે કે ગંગાના કિનારે બનેલ આ મઝારને તાજમહેલની તર્જ પર બ્યુટિફિકેશન કરવામાં આવે જેથી બિહારમાં પણ પ્રવાસીઓ માટે તે મહત્વનું પર્યટન સ્થળ બની શકે. આના દ્વારા લોકો શાહજહાંની સાળી મલ્લિકા તેમજ સુબેદાર સૈફ ખાનને જાણી શકશે.

English summary

In the darkness of anonymity is another Taj Mahal of India