Chandrayaan 3 : ચંદ્ર પર હતો મેગ્માનો મહાસાગર, ચંદ્રયાન-3 ના ડેટામાં મોટો ખુલાસો

Chandrayaan-3 : ચંદ્રના સાઉથ પોલ પર ઉતરીને કમાલ કરનારા ભારતના ચંદ્રયાન મિશને મોટી કમાલ કરી છે. હવે ચંદ્રયાને મોકલેલા ડેટામાંથી મોટો ખુલાસો થયો છે.

હાલમાં જ નેચર જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક વિશ્લેષણમાં જણાવાયુ છે કે ISROના ચંદ્રયાન-3 મિશનના ડેટા એ સિદ્ધાંતને સમર્થન આપે છે કે ચંદ્ર એક સમયે મેગ્મા સમુદ્રથી ઢંકાયેલો હતો.

વિશ્લેષણ અનુસાર, આ અભ્યાસ ચંદ્રની સપાટી પર 100-મીટર ટ્રેક સાથે બહુવિધ સ્થાનો પર લેવામાં આવેલા પ્રજ્ઞાન રોવર દ્વારા રેકોર્ડ કરાયેલ ચંદ્રની માટીના માપ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત છે.

પ્રજ્ઞાન રોવરને વિક્રમ લેન્ડર સાથે 23 ઓગસ્ટ 2023ના રોજ ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવની નજીક સોફ્ટ લેન્ડિંગ કર્યું હતું. આ મિશન ભારતની મોટી ઉપલબ્ધી હતી.

અમદાવાદની ભૌતિક સંશોધન પ્રયોગશાળના સંશોધકોએ જણાવ્યું કે, અગાઉના મિશન જેમ કે નાસાના એપોલો અને સોવિયેત યુનિયનના લુનાએ મુખ્યત્વે વિષુવવૃત્તીય અને મધ્ય-અક્ષાંશ પ્રદેશોમાંથી માટીના નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા હતા. આનાથી વિપરીત આંકડા ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પરથી આવ્યા છે.

આ ડેટાનું પૃથ્થકરણ કરતાં સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું કે ચંદ્રની માટી એકસરખી રીતે ફેરોન એનોરથોસાઇટ (FAN) ની બનેલી હતી. આ પરિણામો ચંદ્ર મેગ્મા મહાસાગરની પૂર્વધારણાને સમર્થન આપતા અન્ય પ્રદેશોમાંથી લેવામાં આવેલા નમૂનાઓ જેવા જ છે.

આ પૂર્વધારણા સૂચવે છે કે ચંદ્ર બે પ્રોટોપ્લેનેટ વચ્ચે અથડામણ પછી રચાયો હતો. મોટો ટુકડો પૃથ્વી બન્યું જ્યારે નાનું શરીર ચંદ્ર બન્યું. આ અથડામણને કારણે ચંદ્ર અત્યંત ગરમ થઈ ગયો, જેના કારણે તેનું આવરણ ઓગળીને મેગ્મા મહાસાગરની રચના થઈ.

જેમ જેમ ચંદ્ર ઠંડો થયો તેમ તેની સપાટી પર ઓછા ગાઢ પદાર્થો તરતા હતા જ્યારે ભારે ખનિજો ડૂબી ગયા હતા. આ પૂર્વધારણા સૂચવે છે કે ચંદ્રનો પોપડો મોટાભાગે FAN થી બનેલો છે.

English summary

Chandrayaan 3: Ocean of Magma on Moon, Big Reveal in Chandrayaan-3 Data