બાપરે! ભારતની 527 ખાણી- પીણીની વસ્તુઓમાંથી મળ્યા કેન્સરયુક્ત કેમિકલ

Cancer Causing Chemicals : ઇથિલિન ઓક્સાઇડ, કેન્સરનું કારણ બનેલું કેમિકલ, જેના નિશાનને કારણે હોંગકોંગ અને સિંગાપોરમાં ભારતીય ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, તે નિયમિતપણે યુરોપિયન ફૂડ સેફ્ટી ઓથોરિટી દ્વારા ભારતીય ઉત્પાદનોમાં જોવા મળે છે, પરંતુ કેમિકલના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે અધિકારીઓ દ્વારા કોઈ સક્રિય પગલાં લેવામાં આવ્યાં નથી.

deccan herald ના એક અહેવાલ અનુસાર સપ્ટેમ્બર 2020 અને એપ્રિલ, 2024 ની વચ્ચે, યુરોપિયન યુનિયનમાં ખાદ્ય સુરક્ષા સત્તાધીશોએ ભારત સાથે જોડાયેલા 527 ઉત્પાદનોમાં દૂષણ શોધી કાઢ્યું છે, જેમાંથી મોટા ભાગના બદામ અને તલ (313), જડીબુટ્ટીઓ અને મસાલા (60), આહારયુક્ત ખોરાક (48) અને અન્ય ખોરાક ઉત્પાદનો (34). આ સાથે 87 જેટલા માલસામાનને સરહદ પર નકારી કાઢવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના ઘણાને બાદમાં બજારોમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા.

ઇથિલિન ઓક્સાઇડ, રંગહીન ગેસ, જંતુનાશક અને જંતુનાશક એજન્ટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જોકે કેમિકલનો મૂળ હેતુ તબીબી ઉપકરણોને જંતુમુક્ત કરવાનો હતો. ઇથિલિન ઓક્સાઇડના સંપર્કમાં આવવાથી અન્ય કેન્સરમાં લિમ્ફોમા અને લ્યુકેમિયા થાય છે.

રેપિડ એલર્ટ સિસ્ટમ ફોર ફૂડ એન્ડ ફીડ (RASFF), એક ઓનલાઈન સિસ્ટમ કે જે યુરોપિયન યુનિયનના સભ્ય દેશોમાં ખાદ્યપદાર્થોની સલામતી શોધી કાઢે છે, તેમાંથી ઉપલબ્ધ ડેટા દર્શાવે છે કે, 525 ખાદ્ય ઉત્પાદનો અને બે ફીડ ઉત્પાદનોમાં કેમિકલ મળી આવ્યું હતું. જ્યારે તેમાંથી 332 માટે ભારતનો એકમાત્ર મૂળ દેશ તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, સત્તાવાળાઓએ અન્ય દેશોને ટેગ કર્યા હતા, જ્યાં બાકીના ઉત્પાદનો માટે કેમિકલ મળી આવ્યું હતું.

રામૈયા એડવાન્સ્ડ ટેસ્ટિંગ લેબ્સના ચીફ ઓપરેટિંગ ઓફિસર જુબિન જ્યોર્જ જોસેફે જણાવ્યું હતું કે, ઇથિલિન ઓક્સાઇડના સીધા સંપર્ક ઉપરાંત, ગ્રાહકો ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં કેમિકલની હાજરીને કારણે ઉત્પાદિત વધુ બે કેમિકલો માટે સંવેદનશીલ હોય છે. આમાંથી સૌથી ખતરનાક એથિલિન ગ્લાયકોલ છે, જેની કફ સિરપમાં હાજરી આફ્રિકામાં બાળકોના મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે.

સરકાર દ્વારા સલામત વિકલ્પો શોધવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા, જોસેફે જણાવ્યું હતું કે, ઇથિલિન ઓક્સાઇડ તબીબી સાધનોને જંતુરહિત કરવા માટે છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી (FSSAI) ભારત અને કેન્દ્ર સરકારે ગામા રે સારવાર જેવા વિકલ્પો શક્ય છે કે, કેમ તે તપાસવા માટે અભ્યાસ હાથ ધરવો જોઈએ. તેઓએ ઉદ્યોગોને પણ આવા વિકલ્પો શોધવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ.

જિલ્લા ગ્રાહક ફોરમના સભ્ય રહી ચૂકેલા એક કાર્યકર્તાએ જણાવ્યું હતું કે, નિકાસ કરવામાં આવેલા ઉત્પાદનોમાં આવા કેમિકલોની હાજરી ચિંતાજનક છે. નિકાસ ઉત્પાદનો ઉચ્ચ ગુણવત્તાની હોવાનું માનવામાં આવે છે. જો તેઓ દૂષિત હોય, તો અમે સ્થાનિક બજારોમાં જે મેળવીએ છીએ, તેની સંપૂર્ણ સલામતી તપાસની જરૂર છે.

એક પ્રશ્નના જવાબમાં, જોસ્પે જણાવ્યું કે, સંભવ છે કે, ઇથિલિન ઓક્સાઇડનો ઉપયોગ સાલ્મોનેલા અને ઇકોલી સામે ઉત્પાદનોને જંતુરહિત કરવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે. ઉત્પાદનને શેલ્ફ પર લાંબા સમય સુધી રાખવા માટે રાસાયણિક સારવાર એ સૌથી સસ્તી પદ્ધતિ છે.

કમનસીબે, મોટાભાગના દેશો કેમિકલ માટે પરીક્ષણ કરતા નથી, જે અમને વધુ સારું ચિત્ર મેળવવામાં મદદ કરશે.

EU એ રાસાયણિક અને તેના અત્યંત ઝેરી ભંગાણ ઉત્પાદનો અંગેની ચિંતાઓને પગલે 0.1 mg/kg મર્યાદા નક્કી કરી છે: 2- Chloroethanol અને ethylene glycol. સપ્ટેમ્બર 2021માં, સ્પાઈસિસ બોર્ડે નિકાસકારોને તેના માટે પરીક્ષણ કરવાની સલાહ આપી હતી. જોકે, 2022 અને 2023માં 121 દૂષિત ઉત્પાદનો શોધી કાઢવામાં આવ્યા હતા, તે ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય ઉત્પાદનો હજુ સુધી ગુણવત્તાના નિશાનને મળ્યા નથી.

English summary

Cancer-causing chemicals found in 527 food and drink items in India