કલમ 370ને લઇ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી 60 કલાક દલીલ, જાણો શું થયું?

કલમ 370 હટાવવાના આદેશને પડકારતી અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો પર અરજદારોનો પક્ષ સાંભળ્યો. પહેલો સવાલ એ હતો કે બંધારણમાં કલમ 370ની જોગવાઈ કામચલાઉ હતી કે કાયમી? જેના જવાબમાં વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે કલમ 370 બંધારણ સભામાં અસ્થાયી રૂપે રાખવામાં આવી હતી, કારણ કે જમ્મુ અને કાશ્મીર બંધારણ સભા એક અસ્થાયી સંસ્થા હતી. જો કે, તેને કાયમી રાખવાનો ઈરાદો હતો.

એડવોકેટ ગોપાલ સુબ્રમણ્યમે કહ્યું કે જમ્મુ અને કાશ્મીર બંધારણ સભાએ જમ્મુ અને કાશ્મીર બંધારણ દ્વારા તેનો ઇરાદો વ્યક્ત કર્યો હતો. આ કાયમી જોગવાઈ હોવાનું આ વિસ્તારના ઈતિહાસ અને આગેવાનોએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું.

અરજીકર્તાના વકીલ રાજીવ ધવને કહ્યું કે કલમ 370 જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિવિધતાને બચાવવાનો એક માર્ગ છે. તેને હટાવતા પહેલા જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારની સલાહ અને સંમતિ બંને જરૂરી હતા.

બીજો પ્રશ્ન એ હતો કે શું જમ્મુ-કાશ્મીરને તોડીને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવાનો નિર્ણય બંધારણીય હતો? આના જવાબમાં એડવોકેટ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે બંધારણની કલમ-3 મુજબ સંપૂર્ણ રાજ્યને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વિભાજિત કરી શકાય નહીં.

તે સરકારના પ્રતિનિધિ સ્વરૂપની વિરુદ્ધ છે. એડવોકેટ રાજીવ ધવને કહ્યું કે કોઈપણ રાજ્યની સીમાઓ સાથે ચેડા કરતા પહેલા બંધારણ સભાની સંમતિ જરૂરી છે. બંધારણ સભાનું વિસર્જન કરવામાં આવ્યું હતું, તેથી આવું કરવું બંધારણીય ન હતું.

ત્રીજો પ્રશ્ન હતો... શું 370 હટાવવા પાછળ કોઈ રાજકીય હેતુ છે? તેના પર કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે કેન્દ્રએ રાજકીય એજન્ડાને પૂરો કરવા માટે 370 હટાવી અને જમ્મુ-કાશ્મીરને બે ભાગમાં વહેંચી દીધું. એડવોકેટ દુષ્યંત દવેએ જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિનો આદેશ રાષ્ટ્રીય હિતના નામે લાવવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ તેની પાછળનો ખરો હેતુ ભાજપના 2019ના ઢંઢેરામાં આપેલા વચનને પૂર્ણ કરવાનો હતો.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવવાના નિર્ણયને પડકારતી અરજીઓ પર સુનાવણીના 10મા દિવસે સરકારે પોતાનું વલણ રજૂ કર્યું. સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ દલીલ કરી હતી કે કલમ 370ના કારણે કાશ્મીરની વ્યવસ્થા દેશના બાકીના રાજ્યોથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે.

અહીં 2019 સુધી રાજ્યમાં શિક્ષણનો અધિકાર કાયદો લાગુ ન હતો. જ્યારે અન્ય રાજ્યોમાં તે કલમ 21A હેઠળ મૂળભૂત અધિકાર છે. કલમ 370 જમ્મુ અને કાશ્મીર રાઈટ ટુ એજ્યુકેશન એક્ટના અમલમાં અડચણ હતી.

આ ચીફ જસ્ટિસે કહ્યું કે 1976માં બંધારણની પ્રસ્તાવનામાં કરાયેલા સુધારાને પણ કાશ્મીરમાં ક્યારેય સ્વીકારવામાં આવ્યો નથી. આ રીતે બિનસાંપ્રદાયિકતા અને સમાજવાદ જેવી વસ્તુઓ ક્યારેય અપનાવવામાં આવી નથી. સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કહ્યું કે સંસદ માને છે કે કલમ 370 એક અસ્થાયી વ્યવસ્થા છે.

2019 સુધી, જમ્મુ અને કાશ્મીર હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશો દ્વારા લેવામાં આવેલા શપથ રાજ્યના બંધારણનો ઉલ્લેખ કરતા હતા. મહેતાએ વધુમાં કહ્યું કે તેઓ ભારતના બંધારણ હેઠળ ન્યાયાધીશ તરીકે કામ કરતા હતા, પરંતુ જમ્મુ અને કાશ્મીરના બંધારણ હેઠળ શપથ લેતા હતા.

તમને જણાવી દઈએ કે 23 અરજીકર્તાઓએ જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવવાના રાષ્ટ્રપતિના આદેશને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો છે. ઓગસ્ટ 2019થી જમ્મુ-કાશ્મીરને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવા પર સતત સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.

અરજીકર્તાઓમાંના એક ઝહૂર અહમદ ભટે 5 જજની બંધારણીય બેંચને કહ્યું, "હું જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં શિક્ષક છું. હું બાળકોને આપણા સુંદર બંધારણ અને લોકશાહી વિશે શીખવું છું. ઓગસ્ટ 2019 પછી બાળકોએ પૂછવાનું શરૂ કર્યું કે શું આપણે ખરેખર લોકશાહી છીએ. મારા જેવા લોકો માટે આનો જવાબ આપવો ખૂબ મુશ્કેલ છે.

English summary

Argument for 60 hours in the Supreme Court regarding Article 370, know what happened?