Discrimination in Gujarat : જાતિવાદને કારણે દલિત શિક્ષકને નોકરી માટે કરવું પડે છે દૈનિક 150 km અપડાઉન

સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાની 50 વર્ષીય સરકારી શાળાના શિક્ષકને રોજ 150 કિમીનો પ્રવાસ કરીને શાળા અને ઘરે પાછા જવાની ફરજ પડે છે.

Discrimination in Gujarat : સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાની 50 વર્ષીય સરકારી શાળાના શિક્ષકને રોજ 150 કિમીનો પ્રવાસ કરીને શાળા અને ઘરે પાછા જવાની ફરજ પડે છે. જેનું કારણ એ છે કે તેઓ વાલ્મિકી સમુદાયમાંથી આવે છે, જેને અનુસૂચિત જાતિ (SC) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યો છે, અને તે ગામની પંચાયતે જ્યાં તે શિક્ષક તરીકે પોસ્ટેડ છે, તેમણે સત્તાવાર રીતે જણાવ્યું છે કે, તેમને સ્થાનિક રીતે ઘર મળી શકતું નથી કારણ કે, ગામમાં વાલ્મિકી આવાસની વસાહત નથી.

આ સ્પષ્ટ જાતિવાદને કારણે રાજ્યના સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ વિભાગે ગત અઠવાડિયે શિક્ષણ વિભાગને એક પત્ર લખ્યો હતો, જેમાં સ્વીકાર્યું હતું કે, અનુસૂચિત જાતિના શિક્ષક માનસિક યાતના, ભેદવાદ, અસમાનતા અને જાતિવાદનો ભોગ બન્યા છે. સામાજિક ન્યાય વિભાગે શિક્ષણ વિભાગને વહેલી તકે તેમની બદલી કરવા જણાવ્યું છે.

સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ચુડા તાલુકાના છત્રીયાળા ગામમાં રહેતા કન્હૈયાલાલ બરૈયા (50)ની બદલી એ જ જિલ્લાના નિનામા ગામની શાળામાં કરવામાં આવી હતી, જે 75 કિમી દૂર આવેલી છે. "જ્યારે હું ગયો અને ફરજ માટે જાણ કરી, ત્યારે મેં ઘર ભાડે રાખવા માટે પૂછપરછ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. મને પૂછવામાં આવ્યું કે, હું કયા સમુદાયનો છું (તમે કેવા છો?). જ્યારે મેં જવાબ આપ્યો કે, હું વાલ્મિકી સમાજનો છું, ત્યારે મને કહેવામાં આવ્યું કે ગામમાં કોઈ વાલ્મિકી વસાહત નથી અને તેથી મને ગામમાં ભાડે મકાન મળી શકે તેમ નથી!

તલાટી અને સરપંચે ગામના વહીવટી અને ચૂંટાયેલા વડાઓએ 16 ડિસેમ્બર, 2020ના રોજ બરૈયાને ગ્રામ પંચાયતના સત્તાવાર લેટરહેડ પર લેખિતમાં આ પ્રદાન કર્યું હતું. આ અંગે કન્હૈયાલાલે જણાવ્યું હતું કે, મેં આ અંગે સંબંધિત તમામ વિભાગો સામાજિક ન્યાય, શિક્ષણ અને અન્ય વિભાગોને સત્તાવાર ફરિયાદો કરી છે. આખરે સામાજિક ન્યાય વિભાગે ગત અઠવાડિયે મને ટ્રાન્સફર કરવા માટે શિક્ષણ વિભાગને પત્ર લખ્યો હતો.

બરૈયાએ દાવો કર્યો હતો કે, તેમણે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને પણ તેમની સ્થિતિ સમજાવી હતી અને ટ્રાન્સફર માટે વિનંતી કરી હતી. મુખ્યમંત્રીએ મને જણાવ્યું છે કે, તેઓ આ બાબતની તપાસ કરશે.

આ સમગ્ર ઘટના અંગે સુરેન્દ્રનગર જિલ્લા કલેક્ટર અમૃતેશ ઔરંગાબાદકરનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમણે જણાવ્યું હતું કે, તેઓ હાલ રજા પર છે અને આ મામલે તપાસ કરશે. દલિત એક્ટિવિસ્ટ અને દલિત અધિકાર મંચના કાર્યકર્તા કાંતિલાલ પરમારે જણાવ્યું હતું કે, જાતિના આધારે ભેદભાવ સામાન્ય બાબત છે અને તે સૌથી કમનસીબી છે કે, શિક્ષકોને પણ બક્ષવામાં આવતા નથી. મેં PM ને પત્ર લખ્યો છે, જેમાં તેમને 26 જાન્યુઆરી, 2022 સુધીમાં દેશના કોઈપણ એક ગામને જાતિવાદ મુક્ત જાહેર કરવા કહ્યું છે. આવા કિસ્સાઓ ગુજરાતમાં દરેક જગ્યાએ અને રોજેરોજ બને છે.

આ પહેલા પણ શિક્ષકે નોંધાવી હતી ફરિયાદ

1 સપ્ટેમ્બર, 2019 - સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં રહેતા કન્હૈયાલાલ બરૈયાએ શાળાનાં આચાર્ય મનસંગ રાઠોડ વિરુદ્ધ ચોટીલા પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી છે. પોતાની ફરિયાદમાં કન્હૈયાલાલે જણાવ્યું છે કે, આચાર્યએ સ્કૂલમાં બે ઘડા રાખ્યા હતા.

એક તેમના પોતાનાં માટે કારણ કે, તેઓ વાલ્મિકી સમાજના છે અને બીજો ઘડો ત્રણ શિક્ષકો માટે કે જેઓ કોળી, પટેલ અને દરબાર સમુદાયમાંથી આવે છે. જ્યારે રાઠોડને ખબર પડી કે, તેમણે ઉચ્ચ જાતિના શિક્ષકો માટે રાખેલા ઘડામાંથી પાણી પીધું છે તો 3 જુલાઈનાં રોજ બારૈયાને નોટિસ આપી દીધી હતી. નોટિસમાં જણાવ્યું હતું કે, ઉચ્ચ જાતિના શિક્ષકોના ઘડામાંથી પાણી ન પીવામાં આવે.

જે બાદ 14 ઓગસ્ટના રોજ આ કેસમાં બારૈયા દ્વારા FIR નોંધાવવામાં આવી હતી, જેનાં બે અઠવાડિયા બાદ બારૈયાની બીજી શાળામાં બદલી કરી દેવામાં આવી હતી. સૂત્રો પાસેથી મળેલી માહિતી અનુસાર આ મામલે આચાર્ય મનસંગ રાઠોડને પૂછવામાં આવતા તેમણે જણાવ્યું કે, વિદ્યાર્થીઓનાં હિતમાં તેઓ અત્યારે કાંઈ પણ બોલવા તૈયાર નથી.

રાજ્યમાં વિદ્યાર્થિનીઓ સાથે પણ થાય છે જાતિવાદ

22 ફેબ્રુઆરી, 2020 - રાજકોટના ઉપલેટાની શાળામાં દલિત વિદ્યાર્થી પ્રત્યે જાતિગત ભેદભાવની ઘટના સામે આવી છે. શાળાના શિક્ષક દ્વારા દલિત વિદ્યાર્થીઓ સાથે જાતીય ભેદભાવ રાખવાનો આરોપ લાગ્યો છે. શિક્ષક દ્વારા જાત-પાતને લઇ માસુમ બાળકીઓનુ અપમાન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ પ્રકારની વારંવારની ઘટના બાદ અનેક સવાલ ઉભા થયા છે કે જો શિક્ષકોને ક્લાસમાં ભણાવવાનું કામ છે, તો જાતિવાદ કેમ?

જાતિ વ્યવસ્થા પર સંશોધન

સમાજશાસ્ત્રી અને લેખક રામાશંકર સિંહે ઘણા રાજ્યોની જાતિ વ્યવસ્થા પર ઘણું સંશોધન કર્યું છે. રામાશંકર સિંહ કહે છે, વાસ્તવમાં જાતિ વિશેની આપણી સમજણ પુસ્તકમાંથી આપણને જાણીતી છે, પરંતુ જમીન પર પરિસ્થિતિ જુદી છે. જાતિ એવી વસ્તુ છે, જેનો નાશ કરી શકાતો નથી. તે એક રીતે પુનઃઉત્પાદન કરે છે. અમારો પ્રયાસ ક્યારેય થયો નથી. તેને અહીં સમાપ્ત કરો. તમામ સામાજિક સુધારણા આંદોલનો જે આ સ્વરૂપમાં પરિણમી છે અને છેવટે આ આંદોલનો પણ જાતિ પ્રજનનનાં કેન્દ્રો બની ગયા છે. હકીકતમાં, જાતિ વિશેની ભારતીય સમજણ ક્યારેય ખરાબ ન હતી થઈ.

રમાશંકર સિંહ કહે છે કે, એવું નથી કે આ ભેદભાવ માત્ર જાતિ સ્તરે અથવા ગ્રામીણ પૃષ્ઠભૂમિમાં અથવા માત્ર શાળાઓમાં જ જોવા મળે છે, પરંતુ તે ઘણા સ્તરે જોઇ શકાય છે. તેઓ કહે છે કે જો આ દલિત બાળકો કોઈ અધિકારી કે ધનિક વ્યક્તિના હોત તો પણ શું શાળાના આચાર્ય આવું કરી શક્યા હોત?

રમાશંકર સિંહ કહે છે, "આપણે સ્વીકારવું જોઈએ કે જાતિ હજૂ પણ અસ્તિત્વમાં છે જે વિવિધ સ્વરૂપોમાં પ્રગટ થતી રહે છે. જ્યાં શાળાની ઘટનાઓ બની રહી છે, તે સમાજનો સૌથી નીચો વર્ગ છે. તેની ગતિશીલતા વધારે નથી. તે પહેલા નામ અને જાતિ અને કઈ જાતિ શીખે છે. અન્યના છે, તે આપમેળે પણ શીખે છે.

"જાતિના બંધારણમાં સૌથી વધુ સ્પષ્ટ છે, પરંતુ અન્ય સ્તરે તે જ રીતે હાજર છે તેના ઓછા સ્વ પર હિંસા કરીને આનંદનો અનુભવ કરવાનો સાર્વત્રિક વલણ છે. જો તે ગરીબ છે, તો અમીર તેના પર હિંસા કરશે અને તે આનંદ અનુભવશે. દરેક વ્યક્તિમાં વિશિષ્ટતાની ભાવના હોય છે અને તે ત્યાં છે. આ પ્રકારની ઘટનાઓ આ સામાજિક સ્તરીકરણને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને તે આટલી જલદી સમાપ્ત થવાની નથી. "

English summary

Discrimination in Gujarat: Dalit teacher has to do daily 150 km up down due to castism .