Nag panchami 2024: નાગપંચમી પર જાણો પૌરાણિક કાળના સૌથી ઝેરી પાંચ નાગ, જેની થાય છે પૂજા

Published: Friday, August 9, 2024, 14:15 [IST]

Nag panchami 2024: શ્રાવણ માસમાં શિવના ગણોની પૂજાનું મહત્વ ખૂબ જ વિશેષ માનવામાં આવે છે. આ ક્રમમાં નાગ પાંચમીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે. નાગ પાંચમીને શ્રાવણ શુક્લ પંચમી કહેવામાં આવે છે.

આ દિવસે નાગદેવતાની પૂજા કરવામાં આવે છે, અને મંદિરમાં નાગદેવતાની મૂર્તિને દૂધ અને લાવા ચઢાવવામાં આવે છે. આ અવસર પર અમે તમને પૌરાણિક સમયના તે સાપની ખાસિયતો જણાવી રહ્યા છીએ.

જેને સૌથી ઝેરી માનવામાં આવતા હતા, પરંતુ આજે પણ તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ અહેવાલમાં જાણીશું કે, તેઓ કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યા અને તેમની સાથે સંબંધિત માન્યતાઓ શું છે.

વાસુકી નાગ - ધાર્મિક ગ્રંથોમાં વાસુકી નાગને સાપના રાજા તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે. આ ભગવાન શિવના ગળામાં લપેટાયેલા રહે છે. સાપની આ પ્રજાતિને મહર્ષિ કશ્યપ અને કદ્રુનું સંતાન માનવામાં આવે છે. તેમની પત્નીનું નામ શતશીર્ષા છે.

જ્યારે માતા કદ્રુએ સર્પોને સર્પ યજ્ઞમાં બાળીને રાખ થઈ જવાનો શ્રાપ આપ્યો, ત્યારે વાસુકી સાપની જાતિને બચાવવા માટે ખૂબ ચિંતિત થઈ ગયા. ત્યારે ઈલાપાત્રા નામના સાપે તેમને કહ્યું કે તેમની બહેન જરાત્કારુથી જન્મેલ પુત્ર જ સાપ યજ્ઞને રોકી શકશે.

જે બાદ રાજા વાસુકીએ તેની બહેન જરાત્કારુના લગ્ન ઋષિ જરાત્કારુ સાથે કરાવ્યા હતા. જ્યારે સમય આવ્યો, ત્યારે જરાત્કારુએ આસ્તિક નામના વિદ્વાન પુત્રને જન્મ આપ્યો હતો.

આસ્તિકે જ રાજા જનમેજયના સર્પના બલિદાનને તેમના પ્રેમાળ શબ્દો કહીને અટકાવ્યા હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે નાગરાજ વાસુકીનું દોરડું બનાવીને સમુદ્ર મંથન દરમિયાન બનાવવામાં આવ્યું હતું.

શેષનાગ - શેષનાગનું બીજું નામ અનંત પણ છે. જ્યારે શેષનાગે જોયું કે તેની માતા કદ્રુ અને તેના ભાઈઓએ ઋષિ કશ્યપની બીજી પત્ની વિનતા સાથે છેતરપિંડી કરી છે, ત્યારે તેણે તેની માતા અને ભાઈઓને છોડી દીધા અને ગંધમાદન પર્વત પર તપસ્યા કરવા લાગ્યા હતા.

તેમની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને બ્રહ્માએ તેમને વરદાન આપ્યું કે, તેમનું મન ક્યારેય ધર્મથી ભટકે નહીં. બ્રહ્માએ શેષનાગને પણ કહ્યું કે આ પૃથ્વી સતત ધ્રૂજે છે, તેથી તમારે તેને તમારા હૂડ પર એવી રીતે પકડી રાખવું જોઈએ કે તે સ્થિર બને.

આ રીતે શેષનાગે આખી પૃથ્વીને પોતાના હૂડ પર પકડી રાખી હતી. ક્ષીરસાગરમાં ભગવાન વિષ્ણુ શેષનાગની પથારી પર બિરાજમાન છે. ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, ભગવાન રામના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ અને કૃષ્ણના મોટા ભાઈ બલરામ શેષનાગના અવતાર હતા.

તક્ષક સાપ - તક્ષક એ નરકમાં રહેતા આઠ સર્પોમાંથી એક છે. તક્ષક વિશે મહાભારતમાં વર્ણન છે. તેમના અનુસાર, શ્રૃંગી ઋષિના શ્રાપને કારણે તક્ષકે રાજા પરીક્ષિતને ડંખ માર્યો હતો, જેના કારણે તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

તક્ષક પાસેથી બદલો લેવા માટે, રાજા પરીક્ષિતના પુત્ર જનમેજયએ સર્પનું બલિદાન આપ્યું હતું. આ યજ્ઞમાં અનેક સાપ આવીને પડવા લાગ્યા. આ જોઈને તક્ષક દેવરાજ ઈન્દ્ર પાસે શરણ લેવા ગયા.

યજ્ઞ કરી રહેલા બ્રાહ્મણોએ તક્ષકના નામે યજ્ઞ કર્યો કે, તરત જ તક્ષક દેવલોકમાંથી યજ્ઞકુંડમાં પડવા લાગ્યું. પછી આસ્તિક ઋષિએ તેમના મંત્રો વડે તેમને આકાશમાં સ્થિર કર્યા. તે જ સમયે, આસ્તિક મુનિની સલાહ પર, જનમેજયએ સર્પ બલિદાન બંધ કર્યું અને તક્ષકનો જીવ બચી ગયો.

કર્કોટક સાપ - કર્કોટક શિવનો સમૂહ છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, જ્યારે સર્પોની માતા કદ્રુએ સર્પ યજ્ઞમાં સર્પોને બાળીને રાખ થઈ જવાનો શ્રાપ આપ્યો હતો, ત્યારે ડરના કારણે કર્કોટક નાગ બ્રહ્માજીની દુનિયામાં, શંખચૂડને મણિપુર રાજ્યમાં, કાલિયા નાગને યમુનામાં, ધૃતરાષ્ટ્ર નાગને બ્રહ્માજીની દુનિયામાં ગયા હતા.

પ્રયાગ, ઈલાપત્રથી બ્રહ્મલોક અને અન્ય લોકો કુરુક્ષેત્રમાં તપસ્યા કરવા ગયા. ભગવાન બ્રહ્માના કહેવાથી કર્કોટક નાગાએ મહાકાલ વનમાં મહામાયાની સામે સ્થિત શિવલિંગની સ્તુતિ કરી હતી. શિવ પ્રસન્ન થયા અને બોલ્યા - જે લોકો નાગ ધર્મ પાળે છે, તેનો નાશ થશે નહીં. આ પછી કરકોટક નાગ એ જ શિવલિંગમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. ત્યારથી તે લિંગને કર્કોટેશ્વર કહેવામાં આવે છે.

કાલિયા નાગ - કાલિયા નાગ તેની પત્નીઓ સાથે યમુના નદીમાં રહેતા હતા. યમુના નદીનું પાણી ઝેરના કારણે ઝેરી બની ગયું હતું. જ્યારે શ્રી કૃષ્ણે આ જોયું તો તેઓ ઉત્સાહમાં આવીને યમુના નદીમાં કૂદી પડ્યા. પછી તેની અને કાલિયા નાગા વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ થયું.

શ્રી કૃષ્ણે કાલિયા નાગાને હરાવ્યા. પછી કાલિયા નાગની પત્નીઓએ શ્રી કૃષ્ણને કાલિયા નાગને મુક્ત કરવા પ્રાર્થના કરી. ત્યારે શ્રી કૃષ્ણએ તેમને કહ્યું કે, તમે બધા યમુના નદી છોડીને બીજે ક્યાંક વસો. શ્રી કૃષ્ણની સલાહ પર, કાલિયા સર્પ પરિવાર સાથે યમુના નદી છોડીને બીજે ક્યાંક ચાલ્યા ગયા.

નોંધ : આ માહિતી ઇન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ ધારણાઓ અને માહિતી પર આધારિત છે. OneIndia Gujarati આ અહેવાલ સંબંધિત કોઈપણ ઇનપુટ અથવા માહિતીની ચકાસણી કરતું નથી. કોઈપણ માહિતી અને ધારણાઓ પર કાર્ય કરતા પહેલા અથવા લાગુ કરતા પહેલા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

Published On August 9, 2024