Maha Kumbh 2025 : ખરેખર અખાડાઓમાં નથી ચાલતા ભારતીય કાયદા? જાણો સાધુઓને કોણ આપે છે સજા?

By Desk

Published: Saturday, February 1, 2025, 18:36 [IST]

Maha Kumbh 2025 : પ્રયાગરાજમાં ચાલી રહેલા મહાકુંભ મેળામાં લાખોની સંખ્યામાં સાધુઓ પહોંચે છે. આ સાધુઓ કોઈને કોઈ રીતે કોઈ અખાડા સાથે સંકળાયેલા હોય છે.

કહેવાય છે કે આ અખાડાઓના પોતાના નિયમો હોય છે. ઘણા લોકો તો એવો પણ દાવો કરે છે કે આ અખાડાઓમાં ભારતીય કાયદા પણ નથી ચાલતા.

કહેવાય છે કે અખાડાઓના પોતાના નિયમો હોય છે અને કોઈ સાધુની ભૂલ માટે સજાની જોગવાઈ હોય છે. સવાલ એ છે કે અખાડાઓમાં સજા કેવી રીતે આપવામાં આવે છે? કોણ સજા કરી શકે? સજાની જોગવાઈઓ શું છે? શું ભારતીય કાયદો અખાડાઓને લાગુ પડે છે કે કેમ?

ભારતમાં શૈવ, વૈષ્ણવ અને ઉદાસીન સંપ્રદાયોના સંન્યાસીઓના કુલ 13 અખાડાઓ માન્ય છે. આ તમામ અખાડાઓના નિયમો અલગ-અલગ હોય છે અને અખાડાઓ સાથે જોડાયેલા તમામ સાધુઓએ આ નિયમોનું પાલન કરવાનું હોય છે.

બધા અખાડાઓમાં આચાર્ય મહામંડલેશ્વર છે, જેમની ફરજ એ સુનિશ્ચિત કરવાની છે કે નિયમોનું પાલન થાય. જો કે તમામ 13 અખાડાઓની વાત કરીએ તો અખિલ ભારતીય અખાડા પરિષદ સૌથી મોટી સંસ્થા છે.

અખાડા પરિષદના પ્રમુખ મહંત રવીન્દ્ર પુરી છે. ધાર્મિક પ્રસંગો અને અન્ય બાબતોમાં સાધુઓ વચ્ચે સંઘર્ષના કિસ્સામાં અખાડા પરિષદના પ્રમુખનો નિર્ણય અંતિમ છે.

મહાકુંભમાં તમામ સન્યાસીઓ અને સાધુઓ માટે નિયમો છે. અખાડા પરિષદ આ નિયમોનો ભંગ કરનારને સજા કરે છે. જો કોઈ સાધુ નાની ભૂલ કરે તો સાધુને ગંગામાં 108 ડૂબકી લગાવીને સજા કરવામાં આવે છે.

આ દરમિયાન સાધુઓએ અખાડા કોટવાલ સાથે જઈને ગંગામાં ડૂબકી લગાવવી પડે છે અને પછી ભીના કપડા પહેરીને મંદિરમાં પાછા ફરવું પડે છે અને માફી માંગવી પડે છે. તેને પ્રસાદ આપીને તેમના પાપોથી મુક્તિ અપાય છે.

અખાડાના સાધુઓને ભારતીય કાયદો લાગુ પડતો નથી તે વાત સાચી નથી. માત્ર અખાડા પરિષદ જ સાધુઓની ધાર્મિક ભૂલો માટે સજાની જોગવાઈ કરે છે. ફોજદારી કેસોમાં માત્ર ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમો જ તેને લાગુ પડે છે.

જો તે હત્યા કે બળાત્કાર જેવો ગુનો કરે છે, તો તેને અખાડા પરિષદમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવે છે, ત્યારબાદ ભારતીય બંધારણ હેઠળ તેની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.

Published On February 1, 2025