મતદાન મથક કેવી રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે? જાણો ઘરે બેઠા કેવી રીતે જાણશો પોતાનુ પોલિંગ સ્ટેશન?

Updated: Friday, March 1, 2024, 12:37 [IST]

Loksabha Election 2024: દેશમાં ટૂંક સમયમાં લોકસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે. આ અંગે તમામ પક્ષો તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે. ચૂંટણી પંચ પણ સામાન્ય ચૂંટણીની તૈયારી કરી રહ્યું છે. મળતી માહિતી મુજબ 2024ની લોકસભા ચૂંટણીની તારીખો માર્ચના પહેલા સપ્તાહમાં જાહેર થઈ શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં આજે અમે તમારા માટે ચૂંટણી સાથે જોડાયેલી એક ખાસ માહિતી લઈને આવ્યા છીએ. જો કે, આ માત્ર લોકસભાની ચૂંટણી નહિ પરંતુ દરેક ચૂંટણી સાથે સંબંધિત છે.

ચૂંટણી જ્યાં યોજાય છે તે જગ્યા એટલે કે ચૂંટણી અથવા મતદાન મથક સંબંધિત કેટલીક ખાસ અને રસપ્રદ બાબતો વિશે જાણતી વખતે પહેલો પ્રશ્ન એ આવે છે કે મતદાન મથક શું છે?

મતદાન મથક શું છે?

મતદાન મથક અથવા મતદાન કેન્દ્ર એ એવી ઇમારત અથવા જગ્યા છે જ્યાં મતદાનની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. એક મતદાન મથકમાં બહુવિધ મતદાન મથકો અથવા મતદાન મથકો હોઈ શકે છે. મતદારો જ્યાં મતદાન કરે છે તેને મતદાન મથક કહેવામાં આવે છે.

મતદાન મથક એ રૂમની અંદરનો એક નાનો ખૂણો છે. મતદારો આ ખૂણામાં ટેબલ પર EVM મશીન અથવા બેલેટ પેપર દ્વારા તેમનો મત આપે છે. તેને ત્રણ બાજુએ ઢાંકવામાં આવે છે જેથી માત્ર મતદારને જ ખબર પડે કે તે કોને મત આપી રહ્યો છે.

મતદારના ઘરથી મતદાન મથકનું મહત્તમ અંતર કેટલું છે?

1951ના લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમમાં મતદાન મથકો અંગે ઘણી જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. જ્યારે વસ્તીમાં ફેરફાર થાય છે ત્યારે ચૂંટણી પંચ પણ સમયાંતરે નવી માર્ગદર્શિકા બહાર પાડે છે. વર્ષ 2020માં બનેલા નિયમો અનુસાર 1,500થી વધુ મતદારો માટે એક મતદાન મથક હોવું જોઈએ.

તે જ સમયે, મતદાન મથક પર 1,000 થી વધુ મતદારો ન હોવા જોઈએ. મતદાન મથકો બનાવતી વખતે એ વાતનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે કે કોઈપણ મતદારક્ષેત્રમાં મતદારે મત આપવા માટે પોતાના ઘરથી બે કિલોમીટરથી વધુ દૂર જવું ન જોઈએ.

મતદાન મથક કેવી રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે?

સામાન્ય રીતે આ સરકારી અથવા અર્ધ-સરકારી કચેરીની ઇમારતો હોય છે. આ ઇમારતોની પસંદગી કરતી વખતે, સુરક્ષા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. શાળા-કોલેજની બિલ્ડીંગોમાં ખુરશીઓ અને ટેબલની સુવિધા પહેલાથી જ ઉપલબ્ધ હોવાથી ત્યાં મતદાન મથક બનાવવાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.

ઘણી વખત ગ્રામીણ સમુદાયની ઇમારતો, પંચાયતની ઇમારતો અથવા હોલનો પણ મતદાન મથકો સ્થાપવા માટે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. નિયમો અનુસાર, પોલીસ સ્ટેશન, હોસ્પિટલ, મંદિરો અને અન્ય ધાર્મિક સ્થળો પર મતદાન મથકો બનાવવા પર પ્રતિબંધ છે. આ ઉપરાંત મતદાન મથકથી 200 મીટરના અંતરમાં કોઈપણ રાજકીય પક્ષની ઓફિસ કે હંગામી કાર્યાલય ન હોવું જોઈએ.

સરકારી ઈમારતની ગેરહાજરીમાં, મતદાન મથકો ખાનગી ઈમારતોમાં અથવા કામચલાઉ રીતે બાંધવામાં આવેલા શેડમાં સ્થાપિત કરી શકાય છે. પરંતુ સામાન્ય રીતે આ વ્યવસ્થા ટાળવામાં આવે છે. વૃદ્ધ અને વિકલાંગ મતદારોની સુવિધા માટે ભોંયતળિયે મતદાન મથકો ઉભા કરવાના રહેશે. મતદારોની સુવિધા માટે મતદાન મથકમાં રેમ્પની જોગવાઈ પણ ફરજિયાત છે.

મતદાન મથકનું મકાન કોણ નક્કી કરે છે?

મતદાન મથક અંગેનો નિર્ણય સામાન્ય રીતે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા લેવામાં આવે છે. જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારી પણ છે. જો કે, મતદાન મથક ફાઇનલ કરતા પહેલા ચૂંટણી પંચની પરવાનગી લેવી ફરજિયાત છે. જો આમ કરવામાં ન આવે તો, અહીં થયેલા મતદાનને માન્યતા આપવામાં આવશે નહીં. ઘણી વખત જંગલો અને પહાડોમાં મતદાન મથકો પણ બનાવવામાં આવે છે જેથી ત્યાં રહેતા મતદારો તેમના મતાધિકારનો ઉપયોગ કરી શકે.

મતદાન મથક અથવા પોલિંગ બૂથ કેવી રીતે શોધવું?

ઘણી વખત મતદારને ખબર હોતી નથી કે તેનું મતદાન મથક ક્યાં છે. મતદાન મથક શોધવાની ત્રણ મુખ્ય રીતો છે.
જે લોકો સ્માર્ટફો નનો ઉપયોગ કરે છે તેઓ પ્લે સ્ટોર પરથી વોટર હેલ્પલાઇન એપ ડાઉનલોડ કરી શકે છે. તમે આ એપ્લિકેશનના તમારા મતદાન મથકને જાણો વિભાગમાં તમારી વિગતો દાખલ કરીને તમારું મતદાન મથક શોધી શકો છો.
તમે ચૂંટણી પંચની વેબસાઇટ પર પણ તમારું મતદાન મથક શોધી શકો છો. તમારી વિગતો આપીને.
મતદાર ઓળખ કાર્ડ પર આપેલ EPIC નંબર દ્વારા.
તમારા મોબાઈલ નંબરના આધારે મતદાન મથક શોધવાનો બીજો રસ્તો મતદાન પહેલાં BLO દ્વારા આપવામાં આવતી મતદાર સ્લિપ છે. તે સ્લીપ પર મતદારની માહિતી સાથે મતદાન કેન્દ્ર અને બૂથ નંબર સહિતની સંપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવે છે. તમે આ મતદાર કાપલી પરથી તમારું મતદાન મથક પણ શોધી શકો છો.

મતદાન મથક ખોલવાનો સમય શું છે?

ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કુલ 10,37,848 મતદાન મથકો બનાવવામાં આવ્યા હતા. સવારે સાત વાગ્યે મતદારો માટે મતદાન મથકો ખોલવામાં આવે છે. મતદાન સવારે 7 થી સાંજે 6 વાગ્યા સુધી ચાલે છે. મતદાનના સમયના અંતે, કતારમાં ઉભેલા તમામ મતદારોને મતદાન કરવાની તક આપવામાં આવે છે. ગમે તેટલો સમય લાગે, કતારમાં રહેલા છેલ્લા મતદારે મતદાન ન કર્યું ત્યાં સુધી બૂથ ખુલ્લું રહે છે.