New Labour Codes India: 4 નવા શ્રમ કોડ આજથી અમલમાં, જાણો હવે શું બદલાશે?

By Desk

Updated: Friday, November 21, 2025, 21:15 [IST]

કેન્દ્ર સરકારે 21 નવેમ્બર 2025 ના રોજ 29 જૂના શ્રમ કાયદાને સમાપ્ત કરીને ચાર નવા લેબર કોડ લાગુ કર્યા છે. આ ઐતિહાસિક પરિવર્તનો આત્મનિર્ભર ભારત મિશન હેઠળ લાવવામાં આવ્યા છે. આ કોડ્સ વેતન, ઔદ્યોગિક સંબંધો, સામાજિક સુરક્ષા અને આરોગ્ય-સુરક્ષા માટે દેશભરના શ્રમિકો માટે એક મોટો સુધારો માનવામાં આવે છે.

નવી વ્યવસ્થામાં લઘુત્તમ વેતન, સમયસર ચુકવણી, મહિલાઓ માટે વધુ તકો, ગીગ વર્કર્સને કાનૂની ઓળખ અને એકીકૃત કમ્પ્લાયન્સ સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. સરકારનો દાવો છે કે આ સુધારાઓથી શ્રમિકોને સુરક્ષા મળશે અને ઉદ્યોગોને સરળ નિયમોનો લાભ મળશે.

નવા લેબર કોડ્સ શું છે?

સરકારે 29 જૂના અને જટિલ શ્રમ કાયદાઓ બદલીને ચાર નવા લેબર કોડ્સ તૈયાર કર્યા છે : Code on Wages, Industrial Relations Code, Social Security Code અને OSHWC Code. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશભરમાં એકસમાન, પારદર્શક અને સરળ શ્રમ પ્રણાલી સ્થાપિત કરવાનો છે.

આ નવા કોડ્સ રોજગારની શરતો, વેતન, સુરક્ષા અને ઉદ્યોગ સંબંધોને આધુનિક બનાવે છે. તેનાથી કર્મચારીઓને સ્પષ્ટ અધિકારો અને કંપનીઓને સરળ નિયમો મળશે. આ સુધારાઓ ઝડપથી બદલાતા રોજગાર બજાર અને નવી વર્કફોર્સની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.

હવે શું બદલાશે?

નવા લેબર કોડ્સ લાગુ થયા બાદ દેશભરના શ્રમિકો માટે અનેક મોટા ફેરફારો થશે. હવે દરેક કર્મચારીને ફરજિયાત નિમણૂક પત્ર આપવામાં આવશે, જેનાથી નોકરીની શરતોમાં પારદર્શિતા વધશે. સમગ્ર દેશમાં એક સમાન લઘુત્તમ વેતન લાગુ પડશે અને વેતન સમયસર ચૂકવવું કાયદેસર રીતે ફરજિયાત બનશે.

40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના શ્રમિકો માટે મફત વાર્ષિક આરોગ્ય તપાસ થશે. સાથે જ મહિલાઓને રાત્રિ શિફ્ટમાં કામ કરવાની પરવાનગી મળશે.

ગીગ વર્કર્સ અને મહિલાઓને કેટલી રાહત મળશે?

પ્રથમ વખત, ગીગ વર્કર્સ, પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ અને અનૌપચારિક શ્રમિકોને કાનૂની ઓળખ આપવામાં આવી રહી છે. આ અંતર્ગત તેમને PF, વીમો, પેન્શન અને સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓનો લાભ મળશે, જેના માટે પ્લેટફોર્મ કંપનીઓએ પણ યોગદાન આપવું પડશે.

મહિલાઓને સમાન અધિકાર આપતા રાત્રે કામ કરવાની મંજૂરી સામેલ કરવામાં આવી છે. આનાથી મહિલાઓની નોકરીમાં ભાગીદારી વધશે. નવી વ્યવસ્થા પ્રવાસી મજૂરો અને ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓ માટે પણ સુરક્ષિત અને સ્થાયી વાતાવરણ ઊભું કરે છે.

કેટલો થશે ફાયદો?

સરકારનો દાવો છે કે નવા કોડ્સથી શ્રમિકોને સામાજિક સુરક્ષા, આરોગ્ય સુવિધાઓ, વેતન સુરક્ષા અને રોજગાર સ્થિરતાનો વ્યાપક લાભ મળશે. MSME અને મોટા ઉદ્યોગોમાં કમ્પ્લાયન્સ સરળ બનશે કારણ કે અનેક રજિસ્ટ્રેશનની જગ્યાએ હવે સિંગલ લાઇસન્સ અને સિંગલ રિટર્ન વ્યવસ્થા લાગુ પડશે.

આનાથી રોકાણ વધશે અને રોજગારની નવી તકો ઊભી થશે. મંત્રાલય અનુસાર, ભારતની સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ 19% થી વધીને 64% થઈ ગયું છે અને ભવિષ્યમાં તેમાં મોટો વધારો થવાની સંભાવના છે.