Presidential election: ક્યારે બીજેપી પર ભારે પડી શકે છે વિપક્ષ? જાણો

18મી જુલાઈના રોજ યોજાનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતોના અંકગણિતમાં વિપક્ષનુ પલડુ ભારે જોવા મળી રહ્યુ છે. શાસક એનડીએની સ્થિતિ મજબૂત છે, પરંતુ વિપક્ષના સહકાર વિના તે તેને પોતાના પ્રમુખ બનાવવાની સ્થિતિમાં દેખાતું નથી. આ જ કારણ છે કે ટીએમસી સુપ્રીમો મમતા બેનર્જી વિપક્ષી પાર્ટીઓને એક કરવાના મિશન પર છે. તેના જવાબમાં સત્તાધારી ભાજપ પણ તેની તૈયારીઓ કરી રહ્યું છે અને તે કોઈપણ સંજોગોમાં વિપક્ષની નાડી ઓગળવા દેવા માંગશે નહીં. ચાલો સમજીએ કે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીનું સંપૂર્ણ રાજકીય સમીકરણ શું છે?

રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી ક્યારે છે?

દેશના નવા રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે નોમિનેશનની પ્રક્રિયા બુધવારથી શરૂ થઈ ગઈ છે. 18 જુલાઈના રોજ મતદાન થશે અને 21 જુલાઈ 2022ના રોજ ચૂંટણી પરિણામો જાહેર કરવામાં આવશે. વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદનો કાર્યકાળ 24 જુલાઈએ પૂરો થઈ રહ્યો છે. દેશના નવા રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે સત્તાધારી ભાજપની આગેવાની હેઠળના એનડીએ અને વિપક્ષી પાર્ટીઓ વચ્ચે જોરદાર જંગ શરૂ થઈ ગયો છે. વ્યાપક રીતે કહીએ તો, રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે મતોના સમીકરણમાં સત્તાધારી NDAનો હાથ ઉપર છે, પરંતુ જો તમામ વિરોધ પક્ષો સાથે આવે તો ભાજપ માટે તેની પસંદગીના રાષ્ટ્રપતિ મેળવવા મુશ્કેલ બની શકે છે.

રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીનુ ગણિત

સંસદના બંને ગૃહોના સાંસદો અને તમામ રાજ્ય વિધાનસભાના ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યો ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે મતદાન કરે છે. આ રીતે 543 લોકસભા સાંસદો અને 233 રાજ્યસભા સાંસદો નવા રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી માટે 18 જુલાઈએ મતદાન કરશે. આ ઉપરાંત, દેશભરની વિધાનસભાના કુલ 4,809 ધારાસભ્યો પણ તેમના મતાધિકારનો ઉપયોગ કરશે. અત્રે એ સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે સભ્યો (ધારાસભ્યો)ના મતોનું મૂલ્ય વિવિધ રાજ્યોની વસ્તી અને ત્યાંના ધારાસભ્યોની સંખ્યાના આધારે બદલાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુપીના ધારાસભ્યોના મતોનું મૂલ્ય દેશમાં સૌથી વધુ છે. આમ પ્રમુખની ચૂંટણીમાં મતદારોના મતોનું કુલ મૂલ્ય 10,86,431 છે. એટલે કે, વિપક્ષ અથવા શાસક પક્ષના ઉમેદવારને આ ચૂંટણી જીતવા માટે ઓછામાં ઓછા 5,43,216 મૂલ્યના મતોની જરૂર પડશે.

વિપક્ષ ભાજપને ક્યારે પછાડી શકે છે?

સાદી ભાષામાં કહીએ તો સત્તારૂઢ ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતૃત્વમાં NDA પાસે 48% મત છે. એટલે કે એ નિશ્ચિત છે કે તેઓ પોતાના ઉમેદવારને રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં પોતાની રીતે મોકલી શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી. કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની યુપીએ પાસે વિપક્ષમાં 23% વોટ છે. યુપીએ સિવાય TMC, AAP, SP, BSP, TRS, BJD, YSR કોંગ્રેસ, AIMIM, લેફ્ટ એલાયન્સ જેવી ઘણી પાર્ટીઓ છે જે વિપક્ષમાં છે. જો આપણે વોટ વેલ્યુની વાત કરીએ તો યુપીએ પાસે 2,59,892 વોટ છે, તો બાકીના વિપક્ષી પાર્ટીઓ પાસે 2,92,894 વોટ છે. જો આ તમામ મતો એનડીએના ઉમેદવાર સામે એક થઈ જાય તો ભાજપનો ખેલ બગડી શકે છે. કારણ કે, વિપક્ષ પાસે 51% વોટ છે, જે આગામી રાષ્ટ્રપતિને પસંદ કરવા માટે પૂરતા છે.

રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે વિપક્ષ એકસાથે

ટીએમસી સુપ્રીમો અને પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી ભાજપના ઉમેદવાર સામે એક સામાન્ય વિપક્ષી ઉમેદવારને ઉભા રાખવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. મંગળવારે તેણે આ સંદર્ભમાં NCP સુપ્રીમો શરદ પવાર સાથે પણ ચર્ચા કરી છે. મમતાએ બુધવારે દિલ્હીના કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબમાં વિરોધ પક્ષોની બેઠક પણ બોલાવી છે. પરંતુ, ટીએમસી નેતાના આ પ્રયાસો છતાં વિપક્ષની એકતા પર પણ અનેક સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે.

વિપક્ષનુ પલડુ ભારે થઇ શકે છે

જ્યારે AIMIM સાંસદ અસદુદ્દીન ઓવૈસીને વિપક્ષની બેઠકમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે, તો TRS, BJD, આમ આદમી પાર્ટી અને શિરોમણી અકાલી દળ પણ આ વિપક્ષની બેઠકથી દૂર રહે તેવી શક્યતા છે. ગયા અઠવાડિયે બેનર્જીએ 19 પક્ષોના નેતાઓને બેઠક માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું. બસપાને પણ આ બેઠકથી દૂર રાખવામાં આવી છે. મળતી માહિતી મુજબ ટીઆરએસ એ વાતથી નારાજ છે કે વિપક્ષની બેઠકમાં કોંગ્રેસને કેમ બોલાવવામાં આવી.

NDA શા માટે ઉપર છે?

સામાન્ય રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર આપવાના પક્ષમાં વિરોધ પક્ષોમાં એકતાનો સ્પષ્ટ અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે. કારણ કે, NDA પાસે ગમે તેટલા વોટ છે, તેઓ સંપૂર્ણ રીતે એકજૂટ છે. તેને વિપક્ષી દળોના નાના સમર્થનની જરૂર છે અને ભૂતકાળમાં જે રીતે કેટલાક વિપક્ષી દળોએ ઘણા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ગૃહમાં તેનું સમર્થન કર્યું છે, તો તેમાં કોઈ મોટી સમસ્યા નથી. દાખલા તરીકે, ઓડિશામાં સત્તારૂઢ બીજેડી પાસે 31,000 મત છે, જ્યારે આંધ્ર પ્રદેશની સત્તારૂઢ YSR કોંગ્રેસ પાસે કુલ 43,000 મત છે. આ બંને પક્ષો અનેક પ્રસંગોએ ભાજપ સાથે ગયા છે અને બંનેમાંથી કોઈ એકનું સમર્થન એનડીએને તેમના પ્રમુખ બનાવવા માટે પૂરતું છે.

English summary

Presidential election: When can the opposition weigh heavily on the BJP?