waqf bill : રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ પણ રદ થઈ શકે છે વકફ બિલ? જાણો સુપ્રીમ કોર્ટ શું કરી શકે?

Waqf bill : ભારત સરકારે વકફ કાયદામાં ફેરફાર કરીને એક નવું બિલ રજૂ કર્યું હતું, આ હવે દેશના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂ દ્વારા મંજૂરી મળતા કાયદો બની ગયો છે.

આ કાયદા પર વિપક્ષ અને મુસ્લિમ સમુદાય દ્વારા ભારે વિરોધ છે. કેટલાક રાજ્યોમાં આ વિધેયક વિરુદ્ધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યાં છે અને પશ્ચિમ બંગાળના મુર્શિદાબાદ જિલ્લામાં હિંસાની ઘટનાઓ પણ સામે આવી છે.

કોંગ્રેસ, AIMIM અને આમ આદમી પાર્ટી જેવા વિપક્ષી પક્ષોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે નવા કાયદા હેઠળ વકફ બોર્ડમાં અન્ય ધર્મના લોકોની ભાગીદારી મંજૂર કરવી, મુસ્લિમ સમુદાયની ધાર્મિક સ્વતંત્રતા પર સવાલ ઊભા કરે છે. તેઓનો આક્ષેપ છે કે આ કાયદો મુસ્લિમોના ધાર્મિક હકોનું ઉલ્લંઘન છે.

જો કે રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી બાદ કોઈ વિધેયક કાયદો બની જાય છે તેમ છતાં ભારતનું બંધારણ સુપ્રીમ કોર્ટને ન્યાયિક સમીક્ષા કરવાની છૂટ આપે છે. એટલે કે જો કોઈ કાયદો બંધારણના મૂળ તત્વો મૌલિક અધિકારો, ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને સમાનતાનો ભંગ કરે તો કોર્ટ તેને રદ કરી શકે છે.

આ પ્રકારની સમસ્યાઓ માટે કલમ 32 હેઠળ કોઈ પણ નાગરિક સીધા સુપ્રીમ કોર્ટમાં જઈ શકે છે. કોર્ટ તપાસ કરશે કે કાયદો બંધારણને અનુરૂપ છે કે નહીં.

આ પહેલો કેસ નથી કે જ્યારે સરકારના નિર્ણયો સામે કાયદેસરની લડત છેડાઈ હોય. અગાઉ CAA (નાગરિકતા સંશોધન કાયદો), NRC (રાષ્ટ્રીય નાગરિક રજીસ્ટર) અને કલમ 370 (જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો) જેવા મામલાઓ પણ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યા હતા.

તે વખતની જેમ જ વકફ કાયદાના સંશોધન વિરુદ્ધ પણ હવે કાયદાકીય પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે. કોર્ટ દ્વારા કાયદાની બંધારણસંગ્રહિત પાયાની કિંમતને ધ્યાનમાં રાખીને ન્યાય આપવામાં આવશે.

વકફ બોર્ડ એક એવી સંસ્થા છે જે મુસ્લિમ સમુદાયની ધાર્મિક અને સામાજિક સંપત્તિઓનું સંચાલન કરે છે. નવા કાયદા હેઠળ બોર્ડમાં ગેરમુસ્લિમ સભ્યોને પણ સ્થાન આપવાનો પ્રસ્તાવ છે. સરકારનું માનવું છે કે આથી વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા આવશે, જ્યારે વિરોધીઓ કહે છે કે આથી ધર્મમાં રાજકીય દખલ વધશે.

English summary

Can Waqf Bill Be Challenged Even After President’s Approval? Know the Role of Supreme Court